Sancties

Sancties dienen een tweeledig doel: het bestraffen van huidige of eerdere inbreuken door een onder toezicht staande entiteit en het tegengaan van toekomstige overtredingen binnen de banksector als geheel. Sancties kunnen worden opgelegd zolang de verjaringstermijn nog niet is verstreken.  

Verdeling van sanctiebevoegdheden

De aard van de vermeende inbreuk, de verantwoordelijke perso(o)n(en) en het type sanctie zijn binnen het SSM bepalend voor de vraag of de Europese Centrale Bank (ECB) dan wel de nationale bevoegde autoriteiten bevoegd zijn een sanctie op te leggen.  

De ECB kan geldboetes opleggen aan belangrijke banken die inbreuk maken op rechtstreeks toepasselijke recht van de Europese Unie (EU), zoals de verordening kapitaalvereisten, op ECB-toezichtbesluiten of op ECB-verordeningen, zoals de verordening van de ECB betreffende een vergoeding voor toezicht.  

Belangrijke banken die inbreuk maken op nationaal recht ter omzetting van EU-richtlijnen, zoals de richtlijn kapitaalvereisten, kunnen daarvoor uitsluitend op verzoek van de ECB door de nationale bevoegde autoriteiten worden bestraft. Ook niet-financiële sancties tegen belangrijke banken en zowel geldboetes als niet-financiële sancties tegen natuurlijke personen (bijv. personen binnen een belangrijke bank die aansprakelijk worden gesteld voor de door de onder toezicht staande entiteit begane inbreuk) kunnen uitsluitend op verzoek van de ECB door de nationale bevoegde autoriteiten worden opgelegd. Op verzoek van de ECB voeren nationale bevoegde autoriteiten de sanctieprocedure uit in overeenstemming met het toepasselijke nationale recht.  

De volledige bevoegdheid voor het opleggen van sancties aan minder belangrijke banken berust bij de nationale bevoegde autoriteiten, met uitzondering van inbreuken op toezichtbesluiten of verordeningen van de ECB waaruit voor die instellingen verplichtingen jegens de ECB voortvloeien. In die gevallen berust de bevoegdheid om sancties op te leggen bij de ECB. 

Sanctiekader van de ECB

Maximumsancties

De ECB kan geldboetes opleggen van ten hoogste 10% van de totale jaaromzet die een bank in het voorgaande boekjaar behaald heeft, of tweemaal het bedrag van de als gevolg van de inbreuk behaalde winsten of vermeden verliezen, indien die kunnen worden bepaald.  

Doeltreffende, proportionele en afschrikkende sancties

De ECB zorgt ervoor dat de opgelegde sancties doeltreffend en proportioneel zijn en een afschrikkende werking hebben. Bij het bepalen van de sancties neemt de ECB alle relevante omstandigheden in acht en beoordeelt ze de ernst van de inbreuk op basis van de gevolgen en het wangedrag van de bank. Daarnaast wordt rekening gehouden met zowel verzachtende als verzwarende omstandigheden. Verzachtende omstandigheden zijn onder andere samenwerking met de ECB (bijv. het zelf melden van de inbreuk en het tijdig verstrekken van alle relevante informatie) en het nemen van herstelmaatregelen die de gevolgen van de inbreuk doeltreffend verlichten of soortgelijke inbreuken in de toekomst kunnen voorkomen. Bij verzwarende omstandigheden valt bijvoorbeeld te denken aan onwil om bij onderzoeken met de ECB samen te werken, het verstrekken van strijdige informatie of het feit dat aan een bank al eerder sancties zijn opgelegd. De ECB beoordeelt verder of meerdere inbreuken voortvloeien uit dezelfde feiten.  

Meer informatie over de principes die de ECB hanteert is te vinden in de Gids van de ECB inzake de methode voor de bepaling van administratieve geldboetes (alleen beschikbaar in het Engels).

Onderzoek en sanctieprocedure

De onafhankelijke onderzoekseenheid (investigatory unit – IU) van de ECB is belast met het onderzoek naar eventuele inbreuken op prudentiële vereisten door belangrijke onder toezicht staande banken. De IU voert ook de sanctieprocedure uit en doet sanctievoorstellen aan de Raad van Toezicht.  

Onderzoek

De IU kan de bevoegdheden uitoefenen die op grond van de GTM-verordening aan de ECB zijn toegekend (bijv. de bevoegdheid om documenten op te vragen, boeken en bescheiden te onderzoeken, toelichting te vragen, interviews af te nemen en om inspecties ter plaatse te verrichten). De IU kan ook intern of bij de nationale bevoegde autoriteiten informatie opvragen. Daarnaast kan de IU de nationale bevoegde autoriteiten de opdracht geven gebruik te maken van hun onderzoeksbevoegdheden op grond van nationaal recht.  

Sanctieprocedure

Na afronding van het onderzoek kan de IU een sanctieprocedure instellen door een mededeling van punten van bezwaar te richten aan de desbetreffende onder toezicht staande bank. De bank krijgt de gelegenheid commentaar te geven op de feiten, op de door de IU aangevoerde bezwaren en op het voorgestelde boetebedrag.  

Indien de IU op grond van haar eerste analyse van de feiten, het verzamelde bewijs en de schriftelijke stellingname van de desbetreffende bank van mening is dat er een sanctie moet worden opgelegd, legt ze de Raad van Toezicht een volledig ontwerpbesluit voor.