Sankcje

Sankcje są karą za obecne lub przeszłe naruszenia przepisów przez nadzorowany podmiot i mają zniechęcać pozostałe instytucje w systemie bankowym do łamania prawa w przyszłości. Mogą zostać nałożone, o ile nie upłynął termin przedawnienia.  

Podział uprawnień do nakładania sankcji

W ramach jednolitego mechanizmu nadzorczego (SSM) podział uprawnień w zakresie nakładania sankcji między Europejskim Bankiem Centralnym (EBC) a właściwymi organami krajowymi zależy od charakteru domniemanego naruszenia, osób odpowiedzialnych i rodzaju sankcji, jaka ma zostać zastosowana.  

EBC może nakładać sankcje finansowe na banki istotne za naruszenie stosowanego bezpośrednio prawa unijnego, m.in. rozporządzenia w sprawie wymogów kapitałowych oraz decyzji nadzorczych i rozporządzeń EBC, takich jak rozporządzenie EBC w sprawie opłat nadzorczych.  

Sankcje za naruszenie przez banki istotne prawa krajowego wdrażającego dyrektywy UE (np. dyrektywę w sprawie wymogów kapitałowych) mogą być wprowadzane wyłącznie przez właściwe organy krajowe na wniosek EBC. Dotyczy to również stosowania sankcji niefinansowych wobec banków istotnych, a także nakładania sankcji finansowych lub niefinansowych na osoby fizyczne (np. osoby w banku istotnym odpowiedzialne za naruszenie popełnione przez ten nadzorowany podmiot). Po otrzymaniu wniosku EBC właściwe organy krajowe przeprowadzają postępowanie w sprawie sankcji zgodnie z obowiązującym prawem krajowym.  

Właściwe organy krajowe zachowują pełną kompetencję w odniesieniu do nakładania sankcji na banki mniej istotne, z wyjątkiem naruszeń decyzji nadzorczych lub rozporządzeń EBC nakładających na te instytucje obowiązki wobec EBC. W takich sytuacjach uprawnienia do nakładania sankcji należą do EBC. 

Ramy sankcji EBC

Maksymalna wysokość sankcji

Sankcje finansowe nakładane przez EBC mogą sięgać 10% rocznych obrotów banku za poprzedni rok obrachunkowy bądź dwukrotności zysków, jakie bank osiągnął w wyniku naruszenia przepisów, lub strat, jakich w ten sposób uniknął, jeżeli można je oszacować.  

Skuteczne, proporcjonalne i odstraszające sankcje

EBC pilnuje, żeby nakładane przez niego sankcje były skuteczne, proporcjonalne i odstraszające. Przy ustalaniu wysokości sankcji EBC bierze pod uwagę wszystkie okoliczności sprawy oraz ocenia powagę naruszenia na podstawie jego skutków i skali nieprawidłowości w sposobie działania banku. Uwzględnia również okoliczności łagodzące i obciążające. Do okoliczności łagodzących należą współpraca z EBC (np. samodzielne zgłoszenie naruszenia i terminowe przekazanie wszystkich istotnych informacji) oraz wdrażanie działań naprawczych, które skutecznie łagodzą skutki naruszenia lub w odpowiedni sposób zapobiegają podobnym naruszeniom w przyszłości. Z kolei okoliczności obciążające mogą obejmować brak gotowości do współpracy z EBC podczas postępowania wyjaśniającego, dostarczanie sprzecznych informacji lub wcześniejsze sankcje. Ponadto EBC ocenia, czy z tego samego zbioru faktów wynika więcej naruszeń.  

Więcej informacji o zasadach stosowanych przez EBC przedstawia przewodnik o metodzie ustalania administracyjnych kar pieniężnych.

Postępowania wyjaśniające i procedury nakładania sankcji

Za prowadzenie postępowań wyjaśniających w sprawie domniemanych naruszeń wymogów ostrożnościowych przez banki istotne, prowadzenie postępowań w sprawie sankcji oraz przedkładanie wniosków dotyczących sankcji Radzie ds. Nadzoru odpowiada niezależna jednostka dochodzeniowa EBC.  

Postępowania wyjaśniające

Jednostka dochodzeniowa korzysta z uprawnień nadanych EBC w rozporządzeniu w sprawie SSM (np. żądanie udostępnienia dokumentów, badanie ksiąg i dokumentacji, żądanie wyjaśnień, indywidualne rozmowy i kontrole na miejscu). Może także występować o informacje do innych jednostek EBC i do właściwych organów krajowych. Ponadto może zalecić właściwemu organowi krajowemu, by skorzystał z własnych uprawnień kontrolnych przewidzianych w prawie krajowym.  

Procedura nałożenia sankcji

Po zakończeniu postępowania wyjaśniającego jednostka dochodzeniowa może wszcząć procedurę nałożenia sankcji. W tym celu przekazuje bankowi wykaz zastrzeżeń. Bank ma możliwość ustosunkowania się do przedstawionych faktów i zastrzeżeń oraz do proponowanej wysokości sankcji.  

Jeśli na podstawie własnej wstępnej analizy faktów oraz zgromadzonych dowodów i pisemnej odpowiedzi banku jednostka dochodzeniowa stwierdzi, że należy zastosować sankcję, przedkłada Radzie ds. Nadzoru kompletny projekt decyzji w tej sprawie.