Wat is een gekwalificeerde deelneming?

18 maart 2016

Een deelneming in een bank kan als een “gekwalificeerde deelneming” worden omschreven wanneer deze 10% of meer van de aandelen en/of stemrechten in de bank vertegenwoordigt of de andere relevante drempelwaarden (20%, 30% of 50%) overschrijdt. Daarnaast valt het verkrijgen van het recht om (de meerderheid van) de directie te benoemen of andere manieren om invloed van betekenis op de leiding van de bank uit te oefenen ook binnen de reikwijdte van een “gekwalificeerde deelneming”.

De ECB is als de Europese bankentoezichthouder verantwoordelijk voor de goedkeuring van voorgenomen acquisities van gekwalificeerde deelnemingen voor alle banken in de deelnemende landen.

Waarom moet er vooraf toestemming worden gevraagd om een gekwalificeerde deelneming te verwerven?

Het goedkeuringsproces is erop gericht te waarborgen dat alleen geschikte aandeelhouders de banksector binnenkomen om te voorkomen dat de soepele werking van de banksector wordt verstoord.

De beoordeling moet ervoor zorgen dat de kandidaat-verwerver een goede reputatie heeft en financieel voldoende solide is, dat de beoogde bank aan zijn prudentiële vereisten kan blijven voldoen en dat de transactie niet met crimineel geld wordt gefinancierd.

Wie kan een gekwalificeerde deelneming verwerven?

In het algemeen kan iedereen die aan de beoordelingscriteria voldoet een gekwalificeerde deelneming in een bank verwerven. Dat geldt voor zowel natuurlijke als rechtspersonen.

Welke criteria worden beoordeeld?

De criteria worden op Europees niveau geharmoniseerd. CRD IV bevat de vijf criteria waarop de voorgenomen acquisitie wordt beoordeeld:

Reputatie van de kandidaat-verwerver Is de kandidaat-verwerver integer en betrouwbaar, getuige bijvoorbeeld de afwezigheid van een strafblad of rechtszaken? Een ander aspect betreft de vakkundigheid, d.w.z. de staat van dienst bij het leiding geven en/of investeren in de financiële sector.
Reputatie en ervaring van de voorgestelde nieuwe managers Heeft de verwervende partij de intentie om wijzigingen door te voeren in de leidinggevende organen van de bank? Zo ja, dan dient een beoordeling van de betrouwbaarheid en deskundigheid van de nieuwe bestuurders en commissarissen te worden uitgevoerd.
Financiële soliditeit van de verwerver Is de kandidaat-verwerver in staat om de voorgenomen acquisitie te financieren en voor de afzienbare toekomst een gezonde financiële structuur te handhaven? In dit kader wordt ook vastgesteld wie er verantwoordelijk wordt voor stortingen in verband met extra kapitaaleisen aan de beoogde bank.
Invloed op de bank Blijft de bank in staat om aan de prudentiële vereisten te voldoen? Zo mag een bank niet onder druk komen te staan omdat de acquisitie deels met schuld werd gefinancierd. Bovendien mag de structuur van de verwervende partij niet zo complex zijn dat de toezichthouder niet in staat is om effectief toezicht op de bank te houden.
Risico van witwassen en terrorismefinanciering Kan worden gecontroleerd dat de gelden niet voortkomen uit criminele activiteiten of met terrorisme verband houden? Bij de beoordeling wordt ook gekeken of de acquisitie het risico van witwassen of financiering van terrorisme zou kunnen vergroten.

Hoe worden besluiten genomen?

De kandidaat-verwerver meldt zijn voornemen om een gekwalificeerde deelneming te verwerven aan de nationale bankentoezichthouder van de beoogde bank. De nationale toezichthouder voert de eerste beoordeling uit en stelt een conceptvoorstel op voor de ECB. In samenwerking met de nationale toezichthouder voert de ECB haar eigen beoordeling uit en informeert vervolgens de kandidaat-verwerver en de nationale toezichthouder(s) over de uitkomst van de beoordeling.

De beoordeling heeft een doorlooptijd van maximaal 60 werkdagen. Als er aanvullende informatie nodig is, kan deze periode met 20 werkdagen worden verlengd, en in bepaalde gevallen met 30 werkdagen.

Wat gebeurt er als twee (of meer) partijen zijn die tegelijkertijd dezelfde bank willen verwerven?

Als de ECB tegelijkertijd meerdere kennisgevingen ontvangt, moet ze deze gelijk behandelen. Het is niet aan de ECB om een voorkeur uit te spreken en aan te geven welke kandidaat-verwerver toestemming zou moeten krijgen om de bank te verwerven. De ECB heeft als taak ervoor te zorgen dat een kandidaat-verwerver voldoet aan de hiervoor genoemde vijf criteria. Als meerdere kandidaat-verwervers aan de beoordelingscriteria voldoen, ligt het uiteindelijke besluit over wie de bank zal verwerven bij de eigenaren van de bank.

Kan de ECB voorwaarden opleggen als ze over een aanvraag besluit?

Ja, hetzij op verzoek van de nationale toezichthouder of op eigen initiatief. Eventuele aan kandidaat-verwervers gestelde voorwaarden dienen echter op de vijf beoordelingscriteria betrekking te hebben. Als de voorwaarden de rechten van de kandidaat-verwerver zouden kunnen schaden, volgt een hoorzitting om de kandidaat-verwerver in de gelegenheid te stellen hierop te reageren.

Wat gebeurt er als de aanvrager een negatief besluit ontvangt?

Als de voorgenomen acquisitie wordt afgewezen of als de kandidaat-verwerver het besluit op enigerlei wijze als ongunstig beschouwt, kan hij het besluit aanvechten bij de Administratieve Raad van Toetsing van de ECB. Als de uitkomst van die procedure niet bevredigend is, kan de kandidaat-verwerver ook in beroep gaan bij het Hof van Justitie van de Europese Unie.

Wat gebeurt er als twee ondernemingen fuseren? Zou dat ook aanleiding geven tot een beoordeling in het kader van een gekwalificeerde deelneming?

Ja, als de fusie betekent dat één bank meer dan 10% van de aandelen en/of stemrechten in een andere bank krijgt, of dat de andere in CRD IV vastgelegde drempelwaarden (20%, 30% or 50%) worden overschreden.

Als de fusie echter geen verwerving van een gekwalificeerde deelneming inhoudt, dan is het toepasselijke regime afhankelijk van de nationale wetgeving. Sommige lidstaten schrijven voor dat fusies vooraf worden goedgekeurd, andere niet.