- PERSBERICHT
ECB houdt kapitaalvereisten voor 2027 grotendeels stabiel en focust op financiële en operationele weerbaarheid van banken
19 november 2026
- Resultaten van de procedure voor prudentiële toetsing en evaluatie (SREP) 2026 voor banken onder ECB-toezicht tonen over het geheel genomen solide kapitaal- en liquiditeitsposities, sterke winstgevendheid en stabiele scores
- Totale kapitaalvereisten en -aanbevelingen (CET1) voor 2027 grotendeels gelijk op 11,3% van de risicogewogen activa, vergeleken met 11,2% voor 2026
- Pijler 2-vereiste waaraan met tier 1-kernkapitaal moet worden voldaan vrijwel stabiel op 1,2%
- Herziene Pijler 2-methodologie voor het eerst toegepast, waardoor de kapitaalvereisten beter aansluiten bij het specifieke risicoprofiel van elke bank en overlappingen tussen Pijler 1- en Pijler 2-vereisten per geval worden vermeden
- Nieuwe kwalitatieve maatregelen hadden voornamelijk betrekking op kredietrisico, interne governance en operationeel risico
- Toezichtsprioriteiten voor 2027-2029 zijn gericht op de bestendigheid van banken tegen geopolitieke risico’s en macrofinanciële schokken, alsook op operationele weerbaarheid tegen technologische risico's
De Europese Centrale Bank (ECB) heeft vandaag de resultaten van de procedure voor prudentiële toetsing en evaluatie (SREP) voor 2026 en de toezichtsprioriteiten voor 2027-2028 gepubliceerd. De beoordeling heeft betrekking op 108 banken die onder direct toezicht van de ECB staan. Daarbij kijkt de ECB naar hun kapitaal, liquiditeit, bedrijfsmodel, governance en risicobeheer.
De kapitaal- en liquiditeitsposities van de banksector in het eurogebied bleef solide, tegen de achtergrond van verhoogde geopolitieke risico’s en macrofinanciële onzekerheid. In het tweede kwartaal van 2026 bedroeg de gewogen gemiddelde totale kapitaalratio 20,1% en de volledig ingefaseerde hefboomratio 5,8%.
De liquiditeitsbuffers bleven ruim boven het minimum van 100%, met een totale liquiditeitsdekkingsratio (LCR) van 155% in het tweede kwartaal van 2026. De banksector behield een goede toegang tot retail- en wholesalefinanciering en de gemiddelde nettostabielefinancieringsratio (NSFR) bedroeg 125%.
De winstgevendheid bleef sterk. Het totale twaalfmaands rendement op het eigen vermogen nam toe van 9,5% in 2025 tot bijna 11% in het tweede kwartaal van 2026. De inkomstengroei werd ondersteund door de nettobaten uit provisies en commissies en de nettorentebaten door grotere kredietvolumes en betere rentemarges. Dankzij de hoge inkomsten is de totale kosten-inkomstenverhouding licht gedaald, van 55% naar 53%.
De kwaliteit van de activa was relatief stabiel: het totale percentage niet-renderende leningen bleef met 1,9% in het tweede kwartaal van 2026 op een laag niveau en de totale fase 2-ratio voor leningen daalde. In sommige portefeuilles bleven echter kwetsbaarheden bestaan, zoals bij consumentenkredieten en bij kleine en middelgrote ondernemingen. De situatie op de markten voor commercieel vastgoed vertoonde tekenen van stabilisatie, maar er blijven onzekerheden en neerwaartse risico’s.
Het kan enige tijd duren voordat het effect van recente geopolitieke schokken volledig zichtbaar wordt op de balansen van banken. Daarom moeten ze verantwoord omgaan met risico’s en zorgen voor een gedegen governance en een toekomstgerichte kapitaal- en liquiditeitsplanning. Zo kunnen ze mogelijke schokken opvangen en ook in moeilijke omstandigheden financiering blijven verstrekken aan huishoudens en bedrijven.
Kwantitatieve en kwalitatieve toezichtsmaatregelen
De totale kapitaalvereisten en -aanbevelingen (tier 1-kernkapitaal – CET1) voor 2027 bleven grotendeels stabiel op 11,3% van de risicogewogen activa, vergeleken met 11,2% in 2026. Het Pijler 2-vereiste waaraan met tier 1-kernkapitaal moet worden voldaan bleef met 1,2% ook vrijwel gelijk (was 1,1% in 2026). De niet-bindende Pijler 2-aanbeveling voor 2027 bleef onveranderd op 1,1%.
Ook de totale kapitaalvereisten en aanbevelingen voor 2027, in termen van totaal kapitaal, waren grotendeels stabiel op 15,7% van de risicogewogen activa, tegenover 15,6% in 2026. De totale Pijler 2-kapitaalvereisten bleven ongeveer 2%.
Om het risico van een te hoge hefboomwerking tegen te gaan, legde de ECB 14 banken bindende Pijler 2-vereisten voor de hefboomratio op. Voor vijf banken stelde de ECB ook niet-bindende Pijler 2-aanbevelingen voor de hefboomratio vast, om hun weerbaarheid in stresssituaties te versterken.
De gemiddelde totale SREP-score in 2026 bleef onveranderd op 2,5. 86% van de banken kreeg dezelfde totaalscore als in 2025. Sommige opwaartse of neerwaartse bijstellingen in de scores waren voornamelijk toe te schrijven aan niet-financiële risico’s.
In 2026 legde de ECB 78 banken nieuwe kwalitatieve maatregelen op. Ten opzichte van het voorgaande jaar daalde het aantal nieuwe maatregelen met ongeveer 50%. De ECB geeft meer prioriteit aan materiële zwakke punten en belangrijke punten van zorg voor het toezicht. Ernstige en hardnekkige tekortkomingen worden snel opgevolgd en als banken deze niet verhelpen worden handhavingsmaatregelen genomen. De nieuwe kwalitatieve maatregelen hadden voornamelijk betrekking op kredietrisico (33%), interne governance (24%) en operationeel risico (12%). Deze maatregelen waren gericht op tekortkomingen in het beheer van niet-renderende posities, in de doeltreffendheid van het leidinggevend orgaan en in de aggregatie van risicogegevens en risicorapportage.
Operationeel en ICT-risico bleef een van de categorieën waarop banken het zwakst scoren. Bij 92% van de belangrijke instellingen werden tekortkomingen vastgesteld op het gebied van cyberbeveiliging, het beheer van risico’s in verband met externe dienstverleners en beheersing van ICT-risico’s. Banken moesten ook hun aggregatie van risicogegevens en risicorapportage verbeteren, omdat problemen bij de gegevenskwaliteit, IT-architectuur en een te grote afhankelijkheid van handmatige processen een doeltreffend risicobeheer in de weg bleven staan.
Toezichtsprioriteiten voor de periode 2027-2029
De toezichtsprioriteiten voor 2027-2029 vormen een afspiegeling van de risico-omgeving en sluiten naadloos aan op de vorige. De twee belangrijkste prioriteiten in deze cyclus zijn het versterken van de financiële bestendigheid van banken tegen geopolitieke risico’s en macrofinanciële schokken en het versterken van de operationele weerbaarheid en ICT-capaciteiten.
De eerste prioriteit richt zich op verantwoorde kredietacceptatienormen en op risico gebaseerde beprijzing van leningen. Daarnaast gaan toezichthouders door met hun beoordeling van de nauwkeurige en consistente uitvoering van de verordening kapitaalvereisten (CRR III), vooral voor de berekening van risicogewogen activa voor krediet- en operationeel risico in de standaardbenadering.
Ook zullen toezichthouders mogelijke kwetsbaarheden aanpakken bij banken met materiële posities tegenover niet-bancaire financiële instellingen, zoals fondsfinanciering en andere activiteiten op de private markt. De toezichthouders gaan strategieën beoordelen voor securitisatie met overdracht van een aanzienlijk deel van het kredietrisico en de wijze waarop banken deze hebben geïntegreerd binnen het risicobeheer en de kapitaalplanning.
Klimaat- en natuurrisico’s blijven een integraal onderdeel van de eerste prioriteit. In 2027 zal een themaonderzoek worden uitgevoerd naar de prudentiële transitieplanning van banken. Ook werken toezichthouders verder aan hardnekkige zwakke punten in het beheer van fysieke risico’s.
De tweede prioriteit richt zich op het herstel door banken van materiële tekortkomingen in het ICT-risicobeheer. De activiteiten omvatten inspecties ter plaatse op het gebied van cyberveiligheid en risicobeheer van derden, dreigingsgestuurde penetratietests in het kader van de verordening betreffende digitale operationele weerbaarheid en gerichte toetsingen van afhankelijkheden van aanbieders van clouddiensten.
De toezichthouders beoordelen de respons van banken op AI-cyberdreigingen en hun paraatheid voor de overstap naar post-kwantumcryptografie. Bovendien zullen toezichthouders in toenemende mate samenwerken met de sector en andere relevante autoriteiten bij het beheersen van risico’s in verband met AI-toepassingen.
Tot slot wordt van banken verwacht dat ze binnen de overeengekomen termijnen materiële zwakke punten in de aggregatie van risicogegevens en risicorapportage verhelpen, zo nodig afgedwongen met handhavingsmaatregelen.
SREP-hervorming en methodieken van het toezicht
De ECB voltooide de hervorming van de SREP in 2026, waardoor de toezichtsbeoordelingen nu doeltreffender, efficiënter en meer op risico gebaseerd zijn. Dankzij het herziene risicotolerantiekader en de meerjarige beoordelingen kunnen banken en toezichthouders zich richten op de meest materiële risico’s en belangrijke opkomende zorgen. Hierdoor zijn de SREP-besluiten korter en gericht op de belangrijkste kwetsbaarheden van banken, waarbij minder kwalitatieve maatregelen worden opgelegd. Door de toekomstgerichte planning van de toezichtswerkzaamheden volledig te integreren, worden de onderzoeksprogramma’s en de SREP-uitkomsten nu eerder gecommuniceerd dan eerder het geval was.
In de SREP-cyclus van dit jaar is voor het eerst de herziene Pijler 2-methodologie gebruikt om vanaf januari 2027 de kapitaalvereisten vast te stellen. Dat vermindert de complexiteit en creëert een directer verband tussen kapitaalvereisten en risicofactoren. Het heeft niet geleid tot wijziging van de totale kapitaalvereisten op systeemniveau, maar wel tot wijziging van de vereisten voor individuele banken, waarbij rekening wordt gehouden met de wijze waarop bankspecifieke risicoprofielen in de herziene methodologie worden behandeld.
Daarnaast hebben toezichthouders bijzondere aandacht besteed aan mogelijke overlappingen van Pijler 1- en Pijler 2-vereisten vanwege de invoering door de EU van de definitieve Bazel III-hervormingen, die van invloed zijn op de berekening van risicogewogen activa. De effecten van CRR III, die tot nu toe over het algemeen gering waren en van bank tot bank verschilden, leidden vaak tot een verlaging van de Pijler 1-kapitaalvereisten. Waar de Pijler 1-vereisten toenamen en overlappingen werden vastgesteld, heeft de ECB verlagingen van de Pijler 2-vereisten doorgevoerd. De ECB zal deze effecten blijven volgen en een eventuele dubbeltelling van risico’s per geval aanpakken naarmate de nieuwe regels geleidelijk worden ingefaseerd.
Na de invoering van de herziene Pijler 2-methodologie dit jaar en de liquiditeitsmethodologie die vanaf 2027 van toepassing is, wordt de SREP-methodologie de komende twee jaar naar verwachting niet verder gewijzigd en zullen er in de toekomst minder frequent herzieningen worden doorgevoerd dan tijdens de jaren van de SREP-herziening. Zo komt er voor banken een stabieler toezichtskader om hun kapitaal, liquiditeit en strategie te plannen maar blijven het noodzakelijke strenge toezicht en de standaarden voor weerbaarheid overeind.
De media kunnen met hun vragen terecht bij Tim Breutner, tel. +49 69 1344 4463.
Toelichting
- Voor de SREP worden vier belangrijke elementen beoordeeld: de levensvatbaarheid en houdbaarheid van bedrijfsmodellen, de toereikendheid van de interne governance en het risicobeheer, kapitaalrisico’s en liquiditeits- en financieringsrisico's. Aan elk element wordt een score toegekend tussen 1 en 4 (waarbij 1 de beste en 4 de slechtste score is). Deze scores worden samengevoegd tot een algehele SREP-score (eveneens van 1 tot 4).
- De SREP-beoordelingscyclus van 2026 was doorgaans gebaseerd op gegevens per ultimo 2025. De uit de SREP van 2026 voortvloeiende besluiten gelden in 2027. Van de 110 instellingen die in september 2026 onder toezicht stonden, er maakten 107 deel uit van de SREP-beoordeling. Zij zullen een SREP-besluit of een operationele SREP-brief ontvangen. Drie banken krijgen dit jaar geen nieuw SREP-besluit of nieuwe operationele brief door lopende fusies en overnames of door de kenmerken of bijzondere omstandigheden van de instelling. De SREP-score had betrekking op de beoordeling van 108 banken. De geaggregeerde cijfers voor de kapitaalvereisten en -aanbevelingen maken gebruik van een steekproef van 109 entiteiten. Ramingen voor de gecombineerde buffers in 2027 weerspiegelen aangekondigde beleidsrentes.
- De toezichthouder verwacht dat banken op basis van de SREP kapitaal aanhouden dat bestaat uit twee delen. Het eerste is het Pijler 2-vereiste (Pillar 2 requirement – P2R), ter dekking van risico's die in Pijler 1 niet of onvoldoende in aanmerking worden genomen. Het tweede is de Pijler 2-aanbeveling (Pillar 2 guidance – P2G), die aangeeft hoeveel kapitaal een bank moet aanhouden om een buffer te hebben die groot genoeg is om stresssituaties het hoofd te kunnen bieden. Dit wordt vooral beoordeeld aan de hand van het ongunstige scenario van de bij het toezicht uitgevoerde stresstests. Het P2R is bindend en het niet-naleven ervan kan directe juridisch gevolgen hebben voor banken; de P2G is niet bindend.
- Tier 1-kernkapitaal (CET1) vangt verliezen op zodra die zich voordoen en is daarom het toetsingsvermogen van de hoogste kwaliteit. Aanvullend tier 1-kapitaal (AT1) wordt eveneens gebruikt voor het opvangen van verliezen ten behoeve van de continuïteit van de bedrijfsvoering (‘going concern’), al voldoen AT1-instrumenten niet aan alle criteria voor CET1. Tier 2-kapitaal, daarentegen, is ‘gone concern’-kapitaal. Dat wil zeggen dat, wanneer een bank faalt, Tier 2-instrumenten de verliezen moeten opvangen voordat die bij de depositohouders en algemene crediteuren terechtkomen. Het totaal beschikbare toetsingskapitaal is de som van deze twee elementen: Tier 1-kapitaal, dat bestaat uit CET1 en AT1, en Tier 2-kapitaal.
- Het totale vereiste en aanbevolen kapitaal bestaat uit de Pijler 1- + Pijler 2-vereisten + het gecombineerde buffervereiste + de Pijler 2-aanbeveling. Zie de toezichtsmethodiek voor nadere informatie over de samenstelling van de kapitaalstapel. Alle cijfers worden weergegeven als percentages van risicogewogen activa.
- In het kader van de richtlijn kapitaalvereisten (CRD V), die op 1 januari 2021 in werking is getreden, moet het P2R-kapitaal dezelfde samenstelling hebben als dat van Pijler 1, d.w.z. dat minstens 56,25% onder het tier 1-kernkapitaal en ten minste 75% onder het tier 1-kapitaal moet vallen, in overeenstemming met de minimumvereisten.
- De gecombineerde buffervereisten omvatten de kapitaalconserveringsbuffer, de anticyclische kapitaalbuffer en de systeembuffers. Dit zijn juridische vereisten die uit de Europese richtlijn kapitaalvereisten voortvloeien of die door de nationale autoriteiten zijn vastgesteld. Systeembuffers omvatten buffers voor mondiaal systeemrelevante instellingen, andere systeemrelevante instellingen en systeemrisico.
- De LCR is een reguleringsnorm en onderdeel van het Bazel III-kader dat banken verplicht voldoende hoogwaardige liquide activa aan te houden om de verwachte uitstroom van kasmiddelen in een 30-daags stressscenario te dekken.
- De NSFR is een indicator waarmee de stabiliteit van de financiering van een bank wordt gemeten door de beschikbare stabiele financiering te vergelijken met de vereiste stabiele financiering om de behoeften in een periode van één jaar te dekken.
- De belangrijkste taken en activiteiten voor het toezicht bij een belangrijke instelling in de komende twaalf maanden, maar ook de voorlopige tijdschema's en doelstellingen en de behoefte aan inspecties ter plaatse en onderzoeken van interne modellen worden vastgelegd in een programma voor onderzoek door de toezichthouder. Zo’n programma wordt voor elke belangrijke instelling opgeteld door het relevante gezamenlijk toezichthoudend team.
Europese Centrale Bank
Directoraat-generaal Communicatie
- Sonnemannstrasse 20
- 60314 Frankfurt am Main, Duitsland
- +49 69 1344 7455
- media@ecb.europa.eu
Reproductie is alleen toegestaan met bronvermelding.
Contactpersonen voor de media