Przedmowa prezes EBC Christine Lagarde

W 2025 roku jednym z głównych priorytetów pozostała ochrona odporności banków objętych europejskim nadzorem bankowym. Wyzwania gospodarcze i geopolityczne na świecie nadal odbijały się na systemach finansowych. To uwydatniło, jak ważny jest silny nadzór, który dba o to, by sektor bankowy strefy euro mógł dalej wspierać gospodarkę realną.

Przez ponad dziesięć lat funkcjonowania jednolitego mechanizmu nadzorczego banki poczyniły istotne postępy, co pomogło im zachować odporność mimo rosnącej niepewności geopolitycznej i presji makroekonomicznej. W trzecim kwartale 2025 łączny współczynnik kapitału podstawowego Tier I wyniósł 16,1%, a wskaźnik pokrycia wypływów netto utrzymał się na solidnym poziomie – sięgał 157%. Oba wskaźniki były więc znacznie powyżej obowiązujących wymogów. Także rentowność pozostała dobra. Średnia stopa zwrotu z kapitału własnego ustabilizowała się na poziomie ok. 10%. To pomogło bankom dalej wspierać gospodarstwa domowe i przedsiębiorstwa w okresie wolniejszego wzrostu i trwających zmian strukturalnych.

Wyzwania wynikające z narastających napięć handlowych, podwyższonej niepewności i podatności sektora na specyficzne zagrożenia nie znalazły jeszcze pełnego odzwierciedlenia w bilansach banków. Rozprzestrzenianie się szoków może być jednak opóźnione i nielinearne, więc banki i nadzorcy muszą nadal myśleć przyszłościowo i szybko działać, gdy dostrzegą narastające ryzyko.

Ponadto w obliczu trwającej na świecie debaty na temat złożoności przepisów finansowych EBC przedstawił unijnym współprawodawcom zalecenia z myślą o uproszczeniu europejskich ram ostrożnościowych regulacji, nadzoru i sprawozdawczości. Jednocześnie Nadzór Bankowy EBC, wraz z właściwymi organami krajowymi, wdraża zbiór reform dotyczących procesów nadzorczych, tak aby stały się one efektywniejsze i bardziej skoncentrowane na ryzyku. Te wspólne działania mają zmniejszyć złożoność regulacji, ale też chronić odporność i dobrą kondycję europejskiego sektora bankowego.

Program nadzoru cały czas koncentruje się na wyzwaniach strukturalnych, które zmieniają krajobraz bankowości. W miarę jak banki opracowują wiarygodne plany transformacji, jednym z głównych priorytetów pozostaje ryzyko klimatyczne i przyrodnicze. Ponadto cyfryzacja i szybkie wdrażanie sztucznej inteligencji sprzyjają innowacjom i wydajności, ale jednocześnie narażają banki na nowe ryzyka operacyjne, np. zagrożenia cybernetyczne i luki w zabezpieczeniach infrastruktur teleinformatycznych, a także zwiększoną konkurencję.

Wreszcie wydarzenia, jakie nastąpiły w 2025, wyraźnie przemawiają za większą aktywnością Europy. Żeby wesprzeć integrację, zwiększyć konkurencyjność i w pełni wykorzystać potencjał gospodarczy Europy, trzeba kontynuować postępy w dziedzinie ram zarządzania kryzysowego i gwarantowania depozytów, ukończyć budowę unii bankowej, w tym ustanowić europejski system gwarantowania depozytów, oraz pogłębić jednolity rynek.

Jeśli chodzi o przyszłość, EBC podtrzymuje swoje zaangażowanie na rzecz solidnego i elastycznego sektora bankowego w strefie euro. Sprawując skuteczny i efektywny nadzór oparty na analizie ryzyka, będzie nadal przyczyniać się do ochrony stabilności finansowej, wspierać zrównoważony rozwój i dbać, by sektor bankowy strefy euro pozostał odporny i mógł dalej służyć gospodarce realnej w szybko zmieniającym się świecie.

Przedmowa przewodniczącej Rady ds. Nadzoru Claudii Buch

W 2025 roku Nadzór Bankowy EBC poczynił dalsze postępy w dziedzinie planu usprawnienia nadzoru przy jednoczesnej ochronie odporności sektora bankowego strefy euro. W następstwie reformy procesu przeglądu i oceny nadzorczej, która zostanie w pełni wdrożona w 2026, dokonaliśmy szerszego przeglądu naszych procesów nadzorczych.

Przede wszystkim chcemy sprawić, by europejski nadzór bankowy stał się skuteczniejszy, efektywniejszy i bardziej oparty na analizie ryzyka. Opracowaliśmy, wykorzystując uwagi różnych zainteresowanych stron, kompleksowy program reform. Jego wdrażanie postępuje dynamicznie – szczegóły przedstawiliśmy w naszym raporcie pt. „Streamlining supervision, safeguarding resilience: the ECB’s agenda for more effective, efficient and risk-based European banking supervision”. O postępach tych reform i ich skutkach będziemy informować w raporcie rocznym EBC z działalności nadzorczej, począwszy od tego wydania.

Usprawnianie nadzoru pomaga chronić odporność. Celem nadzoru jest dbanie o bezpieczeństwo i dobrą kondycję banków. To oznacza wczesne wykrywanie podatności na zagrożenia i pilnowanie, by banki eliminowały ich źródła w zdecydowany sposób, a także nasilanie działań nadzorczych, gdy sytuacja tego wymaga. Dzięki podjętym reformom uzyskujemy wolne moce i możemy skoncentrować się na zmieniającym się obrazie ryzyka. W ten sposób zachowujemy elastyczność w bardzo dynamicznym otoczeniu. Nadzorcy będą mogli wcześniej wykrywać słabe punkty i dbać o to, by banki na czas podejmowały działania z myślą o zachowaniu odporności we wszystkich wymiarach. Odporność to nie tylko solidne dane finansowe, lecz także elastyczność operacyjna, należyte zarządzanie wewnętrzne i dobre zarządzanie ryzykiem. Odporność pozwala bankom kontynuować świadczenie usług finansowych nawet w warunkach napięć. Ma też duże znaczenie dla konkurencyjności banków oraz ich długoterminowych modeli biznesowych.

Ochrona odporności jest szczególnie ważna w obecnej sytuacji. Panuje wysoka niepewność strategiczna, gospodarcza i geopolityczna. Nie jest ona jednak odpowiednio odzwierciedlona w rynkowych wskaźnikach napięć finansowych, co może doprowadzić do gwałtownej zmiany wyceny ryzyka. Obecnie bufory kapitałowe i płynnościowe banków są znacznie powyżej wymogów regulacyjnych, a ich rentowność jest solidna. Perspektywy stabilności finansowej w średnim i długim okresie stały się jednak bardziej niepewne. Przy podwyższonych napięciach geopolitycznych, zawyżonych wycenach w kilku segmentach rynku finansowego, coraz silniejszych powiązaniach z niebankowymi pośrednikami finansowymi i ryzyku nagłych zmian nastrojów na rynku szoki mogą się pojawiać niespodziewanie i rozprzestrzeniać w szybkim tempie.

Musimy więc nadal rozszerzać perspektywę poza krótkookresowe wyniki banków i wykrywać podatność na zagrożenia zewnętrzne. W tym kontekście wyznaczyliśmy priorytety nadzorcze na lata 2026–2028.

Pierwszym priorytetem jest zwiększenie odporności banków na ryzyko geopolityczne i niepewność makrofinansową. Obejmuje on utrzymywanie solidnych standardów kredytowych i odpowiedniego poziomu kapitału oraz rozważne zarządzanie ryzykiem klimatycznym i przyrodniczym. W ramach tych prac przeprowadzimy w 2026 odwrotny test warunków skrajnych, by zidentyfikować scenariusze poszczególnych banków dotyczące ryzyka geopolitycznego, które mogą poważnie wpłynąć na ich indywidualną sytuację finansową.

Drugi priorytet koncentruje się na odporności operacyjnej banków i solidności ich technologii. Banki muszą lepiej zarządzać ryzykiem operacyjnym, eliminować słabe punkty w metodach gromadzenia i wykorzystywania informacji o ryzyku oraz zadbać, by ich transformacji cyfrowej, w tym wdrażaniu sztucznej inteligencji, towarzyszyły solidne zarządzanie ryzykiem i mechanizmy kontroli.

Strategiczną odpowiedzią na zmieniający się obraz ryzyka jest elastyczny nadzór, wyraźnie skoncentrowany na istotnych ryzykach i ochronie odporności banków ze strefy euro we wszystkich wymiarach. Żeby wypełnić nasz mandat polegający na dbaniu o bezpieczeństwo i dobrą kondycję banków, potrzebujemy solidnych ram regulacyjnych. Większa harmonizacja przepisów bankowych i europejski system gwarantowania depozytów będą wspierać integrację i usprawnienia w Europie. Z kolei pogłębienie jednolitego rynku może zwiększyć efektywność sektora bankowego.

Z perspektywy międzynarodowej odporny światowy system finansowy jest kluczem do wzrostu gospodarczego i stabilności. Wymaga wspólnych standardów regulacyjnych i dobrej koordynacji między organami nadzoru. Trzeba utrzymywać te mechanizmy ochronne, gdy napięcia geopolityczne się nasilają. Fragmentacja lub osłabienie standardów mogą zmniejszyć zdolność banków do przetrwania niekorzystnych wydarzeń.

1 Nadzór bankowy w 2025

1.1 Odporność banków objętych bezpośrednim nadzorem EBC w 2025

Sektor bankowy strefy euro^[1] w ubiegłym roku nadal wykazywał odporność: utrzymał solidny profil ryzyka i mocne fundamenty. Łączny współczynnik kapitału podstawowego Tier I (CET1) objęty rozwiązaniami przejściowymi w instytucjach istotnych nieco wzrósł w ujęciu rocznym, do 16,1% w trzecim kwartale 2025, z 15,7% w 2024^[2]. Poprawa ta wynikała głównie z dużej rentowności i wysokich zysków zatrzymanych w instytucjach istotnych. Łączny wskaźnik dźwigni finansowej objęty rozwiązaniami przejściowymi w instytucjach istotnych pozostał na zasadniczo stabilnym poziomie 5,9%.

W warunkach stopniowego zmniejszania się nadwyżki płynności w strefie euro sektor bankowy utrzymał solidne wskaźniki płynności, znacznie przekraczające minimalne wymogi. W 2025 łączny wskaźnik pokrycia wypływów netto w instytucjach istotnych wyniósł 157%, a ich łączny wskaźnik stabilnego finansowania netto był równy 126%.

Rentowność instytucji istotnych w 2025 była odporna. Wynik z tytułu odsetek pozostał wysoki mimo poluzowania polityki pieniężnej i był znacznie wyższy niż w okresie niskich stóp procentowych. Ponadto silnie zwiększył się wynik nieodsetkowy w związku z zarządzaniem aktywami oraz wzrostem wyniku z tytułu opłat i prowizji za usługi płatnicze.

Jakość aktywów także pozostała stabilna: sprzyjały jej umiarkowane warunki makroekonomiczne i solidny stan bilansów w sektorze prywatnym. W pierwszych trzech kwartałach analizowanego roku ogólny wskaźnik kredytów zagrożonych w instytucjach istotnych wynosił 1,9%^[3], a poziom rezerw w bankach świadczył o oczekiwanym utrzymaniu stabilnej jakości aktywów w przyszłości. Za tą stabilnością kryją się jednak pewne różnice między krajami i klasami aktywów. Słaby popyt na kredyty wśród przedsiębiorstw niefinansowych oraz zaostrzenie (w ujęciu netto) standardów kredytowych przez banki w ostatnich kwartałach były odzwierciedleniem różnych obaw, wynikających m.in. z napięć handlowych i związanej z nimi niepewności w ubiegłym roku. Liczba bankructw w strefie euro, która początkowo była niska, w trzecim kwartale 2025 wzrosła o 5,1% w ujęciu rocznym^[4], przy czym większość przypadków dotyczyła małych i średnich przedsiębiorstw (MŚP).

Łączne wskaźniki kredytów zagrożonych w instytucjach istotnych pozostały stabilne zarówno w przypadku portfeli MŚP, jak i w przypadku szerszych portfeli przedsiębiorstw niefinansowych – wyniosły, odpowiednio, ok. 4,9% i 3,5%. Wskaźniki kredytów fazy 2, oznaczające udział kredytów obciążonych znacznym wzrostem ryzyka kredytowego od momentu ich początkowego wykazania, nieco się obniżyły do 15,4% w przypadku MŚP (o −0,16 pkt proc. w ujęciu rocznym) i do 13,6% w przypadku przedsiębiorstw niefinansowych (−0,46 pkt proc.).

W sektorze nieruchomości komercyjnych indeksy nastrojów i łączne wskaźniki jakości aktywów świadczyły o stabilizacji rynków w strefie euro mimo trudności w segmencie nieruchomości biurowych. Wskaźnik kredytów fazy 2 dla portfeli nieruchomości komercyjnych spadł w ujęciu rocznym o 1,74 pkt proc., do 17,8%. W niektórych krajach jednak w przypadku portfeli MŚP i nieruchomości komercyjnych odnotowano istotne zwiększenie się stanu kredytów zagrożonych, co podkreśla konieczność dalszej obserwacji tych segmentów.

Jeśli chodzi o segment gospodarstw domowych, spadek stóp procentowych i poprawa perspektyw rynku mieszkaniowego mocno napędzały popyt na kredyty hipoteczne, a jakość aktywów stale się poprawiała. Natomiast jakość aktywów w przypadku kredytów konsumenckich nieco się pogorszyła, co znalazło odzwierciedlenie w rocznym wzroście wskaźnika kredytów zagrożonych o 0,16 pkt proc., do 5,5%.

1.1.1 Testy warunków skrajnych w 2025

W 2025 Nadzór Bankowy EBC przeprowadził test warunków skrajnych dotyczący wypłacalności w instytucjach istotnych ze strefy euro^[5]. W ogólnounijnym teście koordynowanym przez Europejski Urząd Nadzoru Bankowego (EUNB) wzięło udział łącznie 51 dużych banków ze strefy euro. Z kolei 45 instytucji średniej wielkości wzięło udział w równoległym stress teście koordynowanym przez EBC. We wszystkich instytucjach zastosowano wspólny schemat analityczny. EUNB ogłosił szczegółowe wyniki ogólnounijnego testu warunków skrajnych z 2025 dla 51 największych banków ze strefy euro. EBC opublikował indywidualne wyniki dla 45 banków średniej wielkości oraz raport zawierający ostateczne łączne wyniki testu warunków skrajnych przeprowadzonego w bankach ze strefy euro w 2025 dla pełnej próby 96 nadzorowanych podmiotów^[6].

Test warunków skrajnych ogólnie wykazał odporność sektora bankowego strefy euro na poważne, ale prawdopodobne pogorszenie się koniunktury gospodarczej. Test przeprowadzony w 2025 potwierdził zwiększenie odporności sektora bankowego od czasu ustanowienia jednolitego mechanizmu nadzorczego (SSM) w 2014. Łączny współczynnik CET1, który na koniec 2013 roku wynosił 11,1%, wzrósł o 4,9 pkt proc., do 16,0% na koniec 2024 (wykres 1). Współczynnik CET1 w tym okresie w scenariuszu szokowym stress testu zwiększał się stopniowo: w teście z 2025 osiągnął poziom o 3,5 pkt proc. wyższy niż we wszechstronnej ocenie EBC z 2014. W porównaniu z testem z 2023 w wynikach stress testu z 2025 widać wyższe łączne straty z tytułu ryzyka kredytowego – w warunkach większego przyrostu kredytów zagrożonych – natomiast straty z tytułu ryzyka rynkowego, straty z tytułu ryzyka operacyjnego i wpływ na kwotę ekspozycji na ryzyko były zasadniczo takie same jak w poprzednim teście z 2023.

Poprawa rentowności pozwoliła jednak bankom lepiej amortyzować niekorzystne szoki w analizowanym okresie i z nadwyżką zrekompensowała przyrost strat. W związku z tym uszczuplenie kapitału było mniejsze, przy czym za poprawę wyników stress testu z 2025 w porównaniu z testem z 2023 odpowiadał w większości wynik z tytułu odsetek.

Wyniki testów warunków skrajnych są przedmiotem dialogu nadzorczego z podmiotami nadzorowanymi przez EBC. Wszelkie braki jakościowe stwierdzone w trakcie stress testu są uwzględniane w procesie przeglądu i oceny nadzorczej (SREP), w komponencie dotyczącym zarządzania wewnętrznego, a zatem mogą potencjalnie wpłynąć na wymogi kapitałowe w ramach filaru II. Wyniki ilościowe bierze się pod uwagę przy określaniu zalecenia kapitałowego w ramach filaru II i wskaźnika dźwigni finansowej. Na wykresie 1 przedstawiono kształtowanie się łącznego ogólnosystemowego współczynnika CET1 przed uwzględnieniem warunków skrajnych i po ich uwzględnieniu w nadzorczych stress testach przeprowadzonych dla całej UE.

Wykres 1

Łączny współczynnik CET1 na początku i na końcu trzyletniego scenariusza szokowego

(proc. kwoty ekspozycji na ryzyko)

W 2025 równolegle z ogólnounijnym testem warunków skrajnych EBC przeprowadził badawczą analizę scenariuszy pod kątem ryzyka kredytowego kontrahenta, żeby ocenić zdolność wybranych banków do modelowania ryzyka kredytowego kontrahenta w różnych scenariuszach skrajnych oraz rozpoznawania źródeł podatności na zagrożenia związanych z ekspozycjami wobec niebankowych instytucji finansowych. Wprawdzie ocena ta nie miała bezpośredniego wpływu na wymogi kapitałowe, ale poczynione ustalenia wykorzystano w dialogu nadzorczym z uczestniczącymi w niej instytucjami.

Wyniki analizy pokazały, że szczególnie duże są uwzględnione w stress teście ekspozycje na ryzyko kredytowe kontrahenta (po odliczeniu zabezpieczenia) wobec przedsiębiorstw niefinansowych i niebankowych instytucji finansowych z siedzibą w Stanach Zjednoczonych. Ponadto straty z tytułu tego ryzyka były ogólnie wyższe w scenariuszu deprecjacji euro niż w scenariuszu spadku stóp procentowych. Jednocześnie ryzyko korelacji, które zostało uwzględnione w stress teście i dotyczyło stopnia dodatniej korelacji między ekspozycją na ryzyko kontrahenta a ryzykiem niewykonania zobowiązań, okazało się stosunkowo niewielkie.

1.2 Priorytety nadzorcze na lata 2025–2027

1.2.1 Wprowadzenie

Na perspektywy sektora bankowego w dużej mierze wpływa uporczywa niepewność co do otoczenia geopolitycznego i jej konsekwencje dla gospodarki strefy euro. Chociaż sektor bankowy strefy euro w czasie ostatnich napięć pozostał odporny, w priorytetach nadzorczych ponowiono wezwanie Nadzoru Bankowego EBC do zachowania ostrożności oraz przypomniano o konieczności stałego monitorowania i regularnej oceny potencjalnych skutków szoków zewnętrznych dla tego sektora. W tym kontekście zwrócono się do nadzorowanych podmiotów o zwiększenie zdolności do przetrwania bezpośrednich zagrożeń makrofinansowych i silnych szoków geopolitycznych (priorytet 1, zob. punkt 1.2.2) i skupienie się przy tym zwłaszcza na ramowych zasadach zarządzania ryzykiem kredytowym i odporności operacyjnej. Biorąc pod uwagę przekrojowy charakter ryzyka geopolitycznego, zachęcano nadzorowane podmioty do uwzględnienia potencjalnych skutków tych czynników ryzyka w swoich strategiach biznesowych i ramowych zasadach zarządzania ryzykiem. Ponadto nadzorowane podmioty wezwano do intensywniejszych starań na rzecz zaradzenia, w skuteczny i terminowy sposób, utrzymującym się istotnym niedociągnięciom stwierdzonym w agregacji i przekazywaniu danych o ryzyku, a także w strategiach biznesowych i zarządzaniu ryzykiem w odniesieniu do ryzyka klimatycznego i środowiskowego (priorytet 2, zob. punkt 1.2.3). To odzwierciedla zwiększoną kontrolę nadzorczą w tych krytycznych obszarach. Ponadto, w kontekście kluczowego znaczenia postępu technologicznego dla przyszłości sektora bankowego, nadzorowane podmioty wezwano do ulepszenia swoich strategii transformacji cyfrowej i sprostania wyzwaniom pojawiającym się w związku z użyciem nowych technologii (priorytet 3, zob. punkt 1.2.4).

1.2.2 Priorytet 1: wzmocnienie odporności na bezpośrednie zagrożenia makrofinansowe i silne szoki geopolityczne

1.2.2.1 Włączenie zarządzania ryzykiem geopolitycznym do priorytetów nadzorczych

Biorąc pod uwagę podwyższoną niepewność na świecie i wzajemne powiązania między zagrożeniami, w priorytetach nadzorczych EBC na lata 2025–2027 nadal koncentrowano się na ryzyku geopolitycznym. Podkreślono ponadto, że banki muszą uwzględniać to ryzyko w swoich ogólnych zasadach zarządzania ryzykiem i utrzymywać odporność we wszystkich wymiarach.

Przeciwdziałanie ryzyku geopolitycznemu

Oceny nadzorcze w 2025 opierały się na zasadach, które stworzono w 2024^[7] w celu lepszego zrozumienia wpływu szoków geopolitycznych na system finansowy i banki. Wspólne zespoły nadzorcze włączyły kwestie geopolityczne – jako czynniki przekrojowe – do oceny ryzyka kredytowego, ryzyka rynkowego, ryzyka płynnościowego, ryzyka operacyjnego i ryzyka związanego z zarządzaniem wewnętrznym. Nadzorcy koncentrowali się na zarządzaniu wewnętrznym i zarządzaniu ryzykiem w bankach, w tym ich zdolności do rozpoznawania i oceniania szoków geopolitycznych oraz reagowania na takie szoki. W styczniu 2025 EBC zorganizował dyskusję przy okrągłym stole z udziałem banków, żeby zebrać informacje na temat ich praktyk w zakresie zarządzania ryzykiem geopolitycznym. Uzyskane informacje wykorzystano w działaniach nadzorczych i szerszych inicjatywach EBC na rzecz zwiększenia odporności banków na szoki geopolityczne. Ryzyko geopolityczne uwzględniono także w ogólnounijnym teście warunków skrajnych w 2025^[8], obejmującym scenariusz szokowy związany z sytuacją geopolityczną (zob. punkt 1.1.1).

W 2025 Nadzór Bankowy EBC zwrócił szczególną uwagę na operacyjny wymiar ryzyka geopolitycznego. Wspólne zespoły nadzorcze sprawdzały, czy banki są przygotowane na cyberzagrożenia, wyzwania związane z bezpieczeństwem fizycznym i zakłócenia w usługach zlecanych podmiotom zewnętrznym. EBC podjął działania następcze w związku z ustaleniami ze stress testu dotyczącego cyberodporności przeprowadzonego w 2024^[9]: test ten potwierdził, że banki są ogólnie dobrze przygotowane do przywracania pracy po cyberataku, ale ujawnił też obszary, w których konieczne są dalsze starania. Nadzór w tym zakresie był uzupełnieniem trwającego wdrażania unijnego aktu w sprawie operacyjnej odporności cyfrowej (DORA)^[10].

Dodatkowo Nadzór Bankowy EBC nadal ściśle monitorował banki ze strefy euro mające spółki zależne w Rosji – wymagał przy tym jasnych planów ograniczania ryzyka, regularnej sprawozdawczości i działań opartych na analizie ryzyka, żeby zapewnić terminowe i systematyczne zmniejszanie ekspozycji.

Ponadto EBC stworzył na swojej stronie internetowej poświęconej nadzorowi bankowemu specjalną sekcję na temat ryzyka geopolitycznego.

1.2.2.2 Ramowe zasady zarządzania ryzykiem kredytowym

W 2025 nadzorcy w dalszym ciągu eliminowali strukturalne niedociągnięcia w ramowych zasadach zarządzania ryzykiem kredytowym w bankach i monitorowali ryzyko geopolityczne, niepewność makroekonomiczną i pojawiające się problemy w sektorach podatnych na zagrożenia. Wszystkie te czynniki mogą prowadzić do podwyższonego ryzyka kredytowego. Na przykład wskutek szybkiego zacieśniania się powiązań między bankami a niebankowymi instytucjami finansowymi, np. prywatnymi funduszami rynkowymi, banki mogą stać się narażone na nowe – bezpośrednie i pośrednie – zagrożenia wymagające uwagi ze strony nadzoru^[11]. Choć zagrożenia się zmieniły, fundamenty nadzoru w zakresie ryzyka kredytowego pozostały niezmienione. W 2025 EBC nadal koncentrował się na całym cyklu zarządzania ryzykiem kredytowym, począwszy od udzielania kredytów po zarządzanie kredytami zagrożonymi, i pilnował, by banki korzystały z procesów aktywnego zarządzania tym ryzykiem.

Powiązane czynności nadzorcze prowadzone na miejscu i na odległość zostały skonsolidowane i objęte przez wspólne zespoły nadzorcze, dzięki czemu zapewniono całościowe i efektywne podejście do nadzoru w zakresie ryzyka kredytowego.

Kontrole na miejscu (zob. punkt 1.4.2) w 2025 koncentrowały się na portfelach finansowania detalicznego, nieruchomości komercyjnych, finansowania lewarowanego, większych przedsiębiorstw bądź MŚP oraz były ukierunkowane w szczególności na udzielanie kredytów, klasyfikację ryzyka i praktyki modelowania oczekiwanych strat kredytowych.

Działania przekrojowe prowadzone na odległość (zob. punkt 1.4.1) dotyczyły najważniejszych ustaleń z kontroli na miejscu. Na przykład wspólne zespoły nadzorcze skierowały do 12 banków pisma w następstwie kompleksowego przeglądu finansowania lewarowanego, w których to pismach przedstawiły zalecenia dla banków dotyczące sposobu zaradzenia problemom wykrytym w ramach tego przeglądu. Jednostki międzywydziałowe i wspólne zespoły nadzorcze zajmowały się także ocenami na odległość w formie ukierunkowanych przeglądów przekrojowych oraz dogłębnych analiz dla poszczególnych banków. Przykładowo ukończono ukierunkowany przegląd zarządzania nowymi ryzykami w portfelach MŚP^[12], a wspólne zespoły nadzorcze dokonały dogłębnych analiz zagadnień i zagrożeń dla podlegających im banków, takich jak restrukturyzacja i skuteczność systemów wczesnego ostrzegania.

W dalszym ciągu skupiano się także na ocenie ryzyka klimatycznego i jego oddziaływaniu na ryzyko kredytowe, a w szczególności na charakterystyce energetycznej budynków i dostępności ochrony ubezpieczeniowej na wypadek zagrożeń fizycznych. W ramach tych działań EBC zorganizował dwie specjalne konferencje z udziałem przedstawicieli branży w celu omówienia wyzwań i wskazania potencjalnych rozwiązań^[13].

W 2025 poczyniono dalsze postępy w rozwiązywaniu stwierdzonych problemów dotyczących ryzyka kredytowego kontrahenta. Dodatkowo kontynuowano współpracę z Systemem Rezerwy Federalnej i Bankiem Anglii w zakresie ekspozycji na ryzyko kredytowe kontrahenta wobec niebankowych instytucji finansowych, przy czym skupiono się szczególnie na pomiarze tego ryzyka i ekspozycjach wobec podmiotów niebankowych prowadzących działalność animatora rynku. Analiza wykazała, że banki muszą kontynuować starania na rzecz poprawy jakości danych, żeby zapewnić rzetelność i wiarygodność pomiaru ryzyka kredytowego kontrahenta. Przeprowadzane przez banki testy warunków skrajnych dotyczące ich ekspozycji na ryzyko kredytowe kontrahenta powinny nie tylko sprawdzać czynniki ryzyka rynkowego, ale również dotyczyć koncentracji portfeli i płynności portfeli. Ponadto banki powinny należycie zarządzać śróddziennym ryzykiem kredytowym kontrahenta i odpowiednio uwzględniać aktywność kontrahentów przez cały dzień, zwłaszcza w przypadku niebankowych animatorów rynku.

W 2025 EBC nadal monitorował także ryzyko rozliczeniowe w transakcjach walutowych w grupie instytucji istotnych najbardziej aktywnych w tym obszarze. W tym celu zbiera półroczne dane i statystyki dotyczące ryzyka rozliczeniowego w transakcjach walutowych – zgodnie ze zmienioną metodyką Globalnego Komitetu ds. Rynku Walutowego – oraz utrzymuje regularne kontakty z instytucjami istotnymi w odniesieniu do zmian wewnętrznych i ogólnych tendencji rynkowych.

Banki pisemnie poinformowano o szczegółowych ustaleniach ze wszystkich ukończonych działań nadzorczych przeprowadzonych na odległość i na miejscu, a także zorganizowano specjalne spotkania w celu szczegółowego objaśnienia poszczególnych wyników (zob. punkt 1.3.1). W stosownych przypadkach te ustalenia uwzględniono w wynikach procesu SREP, a związane z nimi środki nadzorcze omówiono z nadzorowanymi podmiotami w ramach regularnego dialogu nadzorczego.

1.2.2.3 Ramowe zasady zapewniania odporności operacyjnej dla ryzyka informatycznego, w tym ryzyka związanego z cyberbezpieczeństwem i zewnętrznymi dostawcami usług ICT

W 2025 EBC nadal przywiązywał dużą wagę do odporności operacyjnej instytucji istotnych, przy czym skupiał się na bezpieczeństwie teleinformatycznym, w tym cyberbezpieczeństwie, oraz ryzyku związanym z zewnętrznymi dostawcami usług ICT. Rozporządzeniem DORA przekształcono działania nadzorcze i od stycznia 2025 zobowiązano banki do usprawnienia zarządzania ryzykiem informatycznym, w tym ryzykiem związanym z zewnętrznymi dostawcami usług ICT, oraz zgłaszania incydentów informatycznych. Zaktualizowano metody nadzorcze, żeby je dostosować do wymogów rozporządzenia DORA we wszystkich działaniach nadzorczych. Uchylono ramowe zasady EBC dotyczące zgłaszania cyberincydentów i outsourcingu oraz zastąpiono je ramami czasowymi sprawozdawczości i standardowymi wzorami określonymi w rozporządzeniu DORA.

W reakcji na zmieniający się obraz ryzyka cybernetycznego nadzorcy sporządzili kompleksowy podręcznik postępowania na wypadek cyberkryzysu, żeby poprawić koordynację i zwiększyć zdolności w ramach wewnętrznych i zewnętrznych zasad dotyczących ryzyka cybernetycznego. Zdolności te obejmowały wewnętrzne przygotowania EBC oraz międzynarodowe protokoły reagowania na incydenty.

Przeprowadzone w 2025 kontrole na miejscu dotyczące ryzyka informatycznego opierały się w dużej mierze na priorytetach nadzorczych EBC i koncentrowały na cyberbezpieczeństwie i zarządzaniu ryzykiem związanym z zewnętrznymi dostawcami usług ICT. Dodatkowe kontrole na miejscu przeprowadzano z zastosowaniem podejścia idiosynkratycznego, zgodnie z wnioskiem wspólnych zespołów nadzorczych (zob. punkty 1.3.1 i 1.4.2). Ponadto EBC powołał zespół do nadzorowania testów penetracyjnych instytucji istotnych pod kątem określonych zagrożeń. Testy te są nowym narzędziem nadzorczym stosowanym na podstawie rozporządzenia DORA, a przypadku instytucji istotnych EBC jest organem odpowiedzialnym za ich przeprowadzanie. W 2025 EBC po raz pierwszy zebrał dane do rejestru informacji na podstawie rozporządzenia DORA na temat sytuacji dotyczącej zewnętrznych dostawców usług ICT w instytucjach istotnych. Analiza danych potwierdziła obecne tendencje: dużą zależność od zewnętrznych dostawców usług ICT, koncentrację na niewielkiej liczbie takich dostawców, w szczególności dostawców usług w chmurze, oraz małe możliwości substytucji zewnętrznych dostawców usług ICT, w połączeniu z trudnościami z reintegracją usług zlecanych na zewnątrz.

W związku z tym przewodnik dotyczący zlecania zadań dostawcom usług w chmurze miał jasno określić oczekiwania EBC co do wymogów określonych w rozporządzeniu DORA, zwiększyć spójność nadzoru i przyczynić się do zapewnienia równych warunków działania przez zwiększenie przejrzystości.

Ryzyko cybernetyczne i ryzyko związane z outsourcingiem usług informatycznych nadal są dla banków kluczowym wyzwaniem, gdyż nasilające się zagrożenia wynikające z ryzyka geopolitycznego wymagają od nich dalszych dostosowań w obszarach cyberbezpieczeństwa i zarządzania ryzykiem związanym z zewnętrznymi dostawcami usług ICT.

1.2.3 Priorytet 2: terminowa i skuteczna naprawa utrzymujących się istotnych niedociągnięć

Strategia nadzorcza EBC skupiła się na przechodzeniu od identyfikacji ryzyka do odpowiednich działań naprawczych i przewidywała, że banki muszą usuwać utrzymujące się istotne niedociągnięcia i dostosować się do oczekiwań nadzorczych EBC. Poprzednie oceny ujawniły w bankach znaczne niedociągnięcia w zarządzaniu ryzykiem klimatycznym i środowiskowym oraz w zdolności agregacji i przekazywania danych o ryzyku – do tych kwestii nadal przywiązuje się dużą wagę w priorytetach nadzorczych EBC na lata 2025–2027. Chociaż poczyniono znaczne postępy w obu tych obszarach, konieczne są dalsze działania naprawcze, które należy uwzględnić w nadchodzących cyklach nadzorczych.

1.2.3.1 Niedociągnięcia w strategiach biznesowych oraz zarządzaniu ryzykiem klimatycznym i przyrodniczym

Nadzór nad zdolnością banków do odpowiedniego zarządzania ryzykiem klimatycznym i przyrodniczym^[14] pozostał jednym z priorytetów nadzorczych w 2025. Wynika to z ciągłego materializowania oraz zwiększania się skali i częstotliwości ryzyka fizycznego i ryzyka transformacji, a jednocześnie utrzymywania się niedociągnięć w ramowych zasadach zarządzania tymi zagrożeniami w bankach.

W 2025 EBC ukończył realizację wieloletniego programu zwiększania w bankach zdolności zarządzania ryzykiem i dalej wprowadzał standardowe podejście przez uwzględnianie ryzyka klimatycznego i przyrodniczego w regularnych ocenach i procesach nadzorczych. Zgodnie z obecnymi wymogami regulacyjnymi EBC wyznaczył koniec 2024 jako oczekiwany termin udoskonalenia przez banki odnośnych praktyk zarządzania ryzykiem. W poprzednich latach, w następstwie szeregu etapów dialogu i konsultacji, EBC wydał wiążące decyzje nadzorcze skierowane do banków z istotnymi niedociągnięciami i nałożył przy tym na te banki okresowe kary pieniężne naliczane za każdy dzień ich niezgodności z wymogami dotyczącymi tego ryzyka po wyznaczonym terminie usunięcia niedociągnięć („decyzje połączone”)^[15]. W 2025 EBC wydał jedną decyzję połączoną dotyczącą odnośnych wymogów. Zakończył także jedno postępowanie w sprawie egzekwowania przepisów wobec podmiotu, który nie przestrzegał decyzji EBC dotyczącej tych wymogów w zakresie ryzyka, i określił łączną kwotę okresowych kar pieniężnych (zob. punkt 2.3.1).

W ujęciu ogólnym banki poczyniły znaczne postępy w zarządzaniu ryzykiem wynikającym z trwającego kryzysu klimatycznego i przyrodniczego: wprowadziły instytucjonalną architekturę do identyfikacji i monitorowania czynników ryzyka klimatycznego i przyrodniczego oraz zarządzania nimi. Jak wynika z analiz EBC, ponad 90% banków uważa się za istotnie narażone na te czynniki ryzyka (w porównaniu z 50% w 2021)^[16], a wszystkie banki mają obecnie system klimatycznych testów warunków skrajnych. Większość banków zaczęła także wprowadzać odpowiednie ramowe zasady określania wielkości zapotrzebowania na kapitał. Nadzorcy muszą jednak stale poświęcać uwagę tym kwestiom ze względu na to, że metody kwantyfikacji ryzyka są w początkowej fazie opracowania, utrzymują się wyzwania związane z zarządzaniem ryzykiem fizycznym i ryzykiem transformacji oraz nadal istnieją konkretne niedociągnięcia w poszczególnych instytucjach.

EBC dostrzega różne wyzwania, z którymi borykają się banki. Dlatego finalizuje obecnie raport na temat dobrych praktyk w zarządzaniu ryzykiem klimatycznym i środowiskowym, będący aktualizacją kompendium opublikowanego po raz pierwszy w 2022. To kompendium jest dla banków użytecznym narzędziem do analizy sposobów poprawy odnośnych praktyk. EBC prowadzi także stały dialog z bankami, by mogły one przedstawiać osiągane postępy i zrozumieć stojące przed nimi wyzwania. Jako przykład można przywołać spotkanie EBC z przedstawicielami branży poświęcone podsumowaniu osiągnięć i omówieniu perspektyw w zakresie zarządzania ryzykiem klimatycznym i środowiskowym, zorganizowane 1 października 2025.

1.2.3.2 Agregacja danych i sprawozdawczość w zakresie ryzyka

Agregacja i przekazywanie danych o ryzyku mają zasadnicze znaczenie dla należytego zarządzania ryzykiem i skutecznego podejmowania decyzji, gdyż niedociągnięcia w jakości i przekazywaniu danych ograniczają zdolność banków do identyfikacji, monitorowania i łagodzenia ryzyka. Odpowiednie zdolności w tym zakresie pozwalają bankom zwiększać efektywność i konkurencyjność działalności, a także ułatwiają zastosowanie cyfrowych rozwiązań i innowacyjnych technologii, takich jak sztuczna inteligencja i zaawansowane narzędzia analityczne.

W 2025 w bankach nadal stwierdzano niewystarczające postępy w rozwoju zdolności agregacji i przekazywania danych o ryzyku, m.in. w kontekście oczekiwań określonych w przewodniku dotyczącym efektywnej agregacji danych o ryzyku i sprawozdawczości na temat ryzyka, opublikowanym w maju 2024, dlatego EBC w 2025 przyjął ogólne podejście do wszystkich banków. Jego celem było dokładne monitorowanie tych zdolności we wszystkich instytucjach istotnych w celu rozpoznawania i usuwania ewentualnych niedociągnięć^[17]. Kluczowym elementem tego podejścia było określenie jasnego procesu eskalacji, w którym banki musiały przedstawić wyraźny harmonogram i etapy pośrednie w odniesieniu do zaradzenia stwierdzonym niedociągnięciom i usunięcia ich przyczyn. W przypadku gdy zastosowane początkowo środki nie przyniosły rezultatów w wyznaczonym terminie, w celu należytego zaradzenia problemom wdrażano skuteczniejsze narzędzia. Ich podstawą były wiążące środki nadzorcze określone w art. 16 rozporządzenia w sprawie SSM^[18], m.in. okresowe kary pieniężne stosowane do egzekwowania przepisów.

EBC w dalszym ciągu stosował całościowe podejście do kwestii jakości danych: w ogólnej ocenie zdolności banków do agregacji i przekazywania danych o ryzyku uwzględniał ustalenia z innych działań nadzorczych. Obejmowały one jakość danych wykorzystanych w projekcie krótkookresowym EBC i jego testach warunków skrajnych oraz skuteczną agregację ekspozycji wobec prywatnego rynku kredytowego. Aby usprawnić działania w tym obszarze, na początku stycznia 2025 EBC ustanowił ramy prawne mające zapewnić odpowiednią jakość danych w sprawozdawczości stress testów^[19]. Ponadto, po pomyślnym przeprowadzeniu etapu pilotażowego w 2023, kontynuował sporządzanie corocznego sprawozdania kadry zarządzającej w sprawie zarządzania danymi i jakości danych^[20]. W porównaniu ze sprawozdaniem z 2024 kadra kierownicza wyższego szczebla w bankach bardziej się zaangażowała w usuwanie stwierdzonych niedociągnięć, a odpowiedzialność za zarządzanie tym projektem wyraźnie spoczywała na organach zarządzających.

Ogólnie rzecz biorąc, wskutek położenia w ostatnich trzech latach dużego nacisku na zdolność agregacji i przekazywania danych o ryzyku stopniowo poczyniono postępy. Kwestia ta wchodzi obecnie w zakres kompetencji kadry kierowniczej wyższego szczebla banków. Wykonano także ważne kroki w kierunku zaradzenia problemom stwierdzonym w ramach wcześniejszych czynności nadzorczych. Bieżące działania nadzorcze, w tym kontrole na miejscu, potwierdziły jednak, że nadzorowane podmioty muszą kontynuować prace w takich obszarach jak zarządzanie danymi, zakres stosowania zasad zarządzania danymi, architektura danych i infrastruktura informatyczna.

1.2.4 Priorytet 3: strategie transformacji cyfrowej i wykorzystanie nowych technologii

1.2.4.1 Strategie transformacji cyfrowej

Transformacja cyfrowa i wykorzystanie nowych technologii w bankach wymagają dużych zdolności w zakresie zarządzania wewnętrznego i zarządzania ryzykiem. Transformacja cyfrowa nie dotyczy tylko technologii. ale także wewnętrznych zdolności i kultury instytucji. Włączenie innowacji do prowadzonej działalności i zapewnienie ogólnej gotowości cyfrowej mają zasadnicze znaczenie dla powodzenia strategii cyfrowej. Harmonogram i skala transformacji cyfrowej są przedmiotem strategicznej decyzji samych banków, ale mogą mieć poważne konsekwencje dla ponoszonego przez nie ryzyka operacyjnego i finansowego oraz wpłynąć na ich profil ryzyka.

W 2025 EBC przeprowadził szereg działań nadzorczych z zamiarem pozyskania wiedzy o przypadkach użycia nowych technologii i możliwych skutkach tych zastosowań dla zdolności banków do zarządzania ryzykiem^[21]. Działania te obejmowały kontynuację – przez czwarty rok z rzędu – ukierunkowanych kontroli na miejscu, kompleksową analizę bankowych strategii transformacji cyfrowej i mechanizmów ich realizacji, uwzględnienie nowych technologii, pozyskiwania zasobów i zdolności zarządzania projektami, a także ocenę finansowych i niefinansowych skutków transformacji cyfrowej. Wśród działań prowadzonych na odległość znalazły się warsztaty w 13 instytucjach istotnych na temat stosowania sztucznej inteligencji na potrzeby punktowej oceny kredytowej i wykrywania oszustw.

W kontekście transformacji cyfrowej dane są bardzo ważne zarówno dla samych banków, jak i dla organów nadzoru. Coroczne zbieranie przez EBC danych na temat tej transformacji i użycia innowacyjnych technologii dostosowano w celu skuteczniejszego uwzględnienia technologii i innowacji. Było to częścią projektu krótkookresowego obejmującego zbieranie danych przez EBC w celu uzupełnienia regularnych sprawozdań nadzorczych. Ten projekt w dalszym ciągu był jednym z kluczowych źródeł danych, które służą do oceny postępów banków w transformacji cyfrowej, rozwoju sytuacji w zakresie cyfryzacji, współpracy technologicznej i przypadków użycia. Analiza zebranych danych pomogła w wyborze przypadków użycia oraz wskazaniu banków, które miały wziąć udział w dalszej ocenie bądź warsztatach i innych podobnych działaniach.

W ramach ukierunkowanego podejścia EBC przeprowadził także dwie analizy przekrojowe dotyczące cyfryzacji w poszczególnych liniach biznesowych, w formie warsztatów na temat płatności cyfrowych i cyfrowych usług detalicznych. W tych warsztatach wzięło udział 12 instytucji istotnych. Ponadto w czasie konferencji SSM poświęconej cyfryzacji, która odbyła się 16 października 2025, nadzorcy i przedstawiciele banków przedstawili swoje opinie o strategiach cyfrowych, ich wdrażaniu w określonych liniach biznesowych, takich jak usługi detaliczne i płatności, oraz rozwoju sztucznej inteligencji i związanych z nią zagrożeniach.

1.3 Efektywny i skuteczny nadzór oparty na analizie ryzyka

Od czasu ustanowienia jednolitego mechanizmu nadzorczego w 2014 sposób prowadzenia nadzoru bankowego znacznie się zmienił. W pierwszych latach funkcjonowania europejski nadzór bankowy koncentrował się na harmonizacji praktyk nadzorczych. W ostatnich latach przechodzi na elastyczniejsze podejście, w którym osiąga się efektywniejsze i spójniejsze wyniki dzięki mniej skomplikowanym – aczkolwiek równie rygorystycznym – metodom i bardziej dostosowawczym procesom. W 2023 EBC ustanowił zasady dotyczące tolerancji na ryzyko, które pozwalają nadzorcom priorytetowo traktować kluczowe obszary ryzyka i zapewniają większą elastyczność w identyfikowaniu nowych i pojawiających się zagrożeń oraz przeciwdziałaniu tym zagrożeniom.

W 2025 EBC opracował kompleksowy program działań na rzecz dalszego zwiększania efektywności i skuteczności europejskiego nadzoru bankowego oraz ukierunkowania go na ryzyko. Ten program, przedstawiony w raporcie pt. „Streamlining supervision, safeguarding resilience” z grudnia 2025, obejmuje cztery inicjatywy. Po pierwsze, uwzględnia reformę procesu SREP, która została rozpoczęta w 2024, była kontynuowana w 2025, a ma zostać ukończona w 2026 (zob. punkt 1.3.1)^[22]. Po drugie, w wyniku projektu kolejnego poziomu nadzoru cele reformy SREP rozszerzono o takie obszary jak proces decyzyjny, zatwierdzanie modeli wewnętrznych, testy warunków skrajnych, decyzje dotyczące kapitału, sprawozdawczość i kontrole na miejscu (zob. punkt 1.3.2). Po trzecie, uruchomiono specjalną inicjatywę na rzecz dalszego promowania wspólnej kultury nadzoru w ramach SSM (zob. punkt 1.3.3). Wreszcie – EBC opracowuje obecnie ramowe zasady oceny skuteczności nadzoru (zob. punkt 1.3.4).

1.3.1 Wdrażanie reformy procesu SREP

Zgodnie ze swoim mandatem Nadzór Bankowy EBC regularnie ocenia kondycję finansową banków znajdujących się pod jego bezpośrednim nadzorem. Dokonuje tego w procesie przeglądu i oceny nadzorczej (SREP). W reakcji na szybko zmieniający się obraz ryzyka i w rezultacie niezależnego przeglądu eksperckiego^[23] EBC rozpoczął w 2024 kompleksową reformę procesu SREP, żeby zwiększyć jego skuteczność i efektywność oraz bardziej ukierunkować go na ryzyko.

Pierwszy cykl reformowanego procesu SREP zakończył się w październiku 2025, a odnośne decyzje przyjęto sześć tygodni wcześniej niż w poprzednich latach. To osiągnięcie jest tylko jednym z konkretnych skutków wspomnianej reformy, a znaczne postępy poczyniono w realizacji jej wszystkich sześciu celów^[24].

• Bardziej ukierunkowane oceny ryzyka: od 2023 EBC dokonuje wieloletnich ocen i stosuje do nich zasady dotyczące tolerancji na ryzyko^[25]. W 2025 prowadził wieloletnią ocenę w odniesieniu do 75% elementów procesu SREP i rozszerzył ją na spółki zależne banków.
• Większa integracja działań nadzorczych: żeby uzyskać pełniejszy obraz czynników ryzyka w bankach i ograniczyć powielanie działań, wspólne zespoły nadzorcze wykorzystują w sposób bardziej usystematyzowany informacje uzyskane z kontroli na miejscu, przeglądów tematycznych i innych źródeł – nie opierają się już tylko na danych na koniec roku. Ponadto banki na początku roku otrzymują program oceny nadzorczej, który ma im pomóc dostosować proces planowania.
• Wykorzystanie pełnego instrumentarium nadzorczego: obecnie większy nacisk kładzie się na terminowe przekazywanie informacji i eskalację^[26] środków nadzorczych. Oprócz wprowadzenia stopniowanego podejścia do działań podejmowanych w następstwie przyjętych środków^[27] decyzje SREP obecnie bardziej koncentrują się na najpoważniejszych problemach strukturalnych, a inne ustalenia są poruszane w ciągu roku.
• Usprawnienie komunikacji: nowy format decyzji SREP^[28] sprzyja bardziej ukierunkowanemu dialogowi z bankami, ponieważ w ulepszonym szablonie główne czynniki ryzyka i zastrzeżenia nadzoru są przedstawiane na początku.
• Większa stabilność metod: EBC dąży do osiągnięcia większej stabilności i przewidywalności metod nadzorczych. Dzięki aktualizowaniu metod, np. zmianie metody określania wymogu kapitałowego w ramach filaru II^[29], stają się one prostsze i solidniejsze.
• Lepsze wykorzystanie systemów informatycznych i analizy danych: narzędzia cyfrowe pomagają w prowadzeniu nadzoru na podstawie danych i skutecznych interakcji z bankami: banki mogą na przykład śledzić status środków jakościowych i przekazywać dowody bezpośrednio właściwym nadzorcom.

1.3.1.1 Monitorowanie postępów

Żeby reforma SREP przyniosła zamierzone korzyści, Nadzór Bankowy EBC stale monitoruje jej skutki od kątem założonych głównych celów. Stosuje przy tym zestaw udoskonalanych wskaźników dla sześciu celów ujętych w reformie. Wskaźniki te mają obejmować dostępność i skuteczne wykorzystanie wieloletniej oceny w procesie SREP; długość i istotność decyzji SREP i ujmowanych w nich środków; wykorzystanie narzędzi cyfrowych na potrzeby bieżących działań wynikających z przyjętych ustaleń i środków; a także wdrażanie środków SREP i ogólne ramy czasowe cyklu SREP. Będą uwzględniane w przyszłych raportach rocznych EBC z działalności nadzorczej.

1.3.2 Kolejny poziom nadzoru: reforma działań nadzorczych spoza procesu SREP

W 2025 EBC oraz właściwe organy krajowe rozpoczęły następny szeroki pakiet reform w ramach projektu kolejnego poziomu nadzoru. Celem tego projektu jest usprawnienie i uproszczenie najważniejszych procesów nadzorczych, w uzupełnieniu reformy SREP. Projekt ma uwzględnić oddolne badanie przeprowadzone przez niektóre właściwe organy krajowe uczestniczące w europejskim nadzorze bankowym oraz wkład sektora bankowego.

Projekt obejmuje poniższe kluczowe obszary.

1. Procesy decyzyjne: EBC zwiększa efektywność i skuteczność procesów podejmowania decyzji nadzorczych oraz w większym stopniu opiera te procesy na analizie ryzyka. Dotyczy to np. oceny kompetencji i reputacji oraz wspólnych procedur, takich jak udzielanie licencji i zatwierdzanie znacznych pakietów akcji. Usprawnienie procesów decyzyjnych przyspieszy procedury nadzorcze dotyczące nadzorowanych podmiotów i pozwoli EBC skoncentrować swoje zasoby na najistotniejszych aspektach. Usprawnione decyzje mają być wdrożone do drugiej połowy 2026, a dodatkowe udoskonalenia będę wprowadzane w miarę wdrażania narzędzi cyfrowych. Ponadto na początku 2026 wdrożony zostanie przyspieszony proces dla prostych sekurytyzacji obejmujących przeniesienie istotnej części ryzyka (zob. ramka 2).
2. Modele wewnętrzne: usprawnienie procesów nadzorczych związanych z modelami wewnętrznymi ma zasadnicze znaczenie dla zmniejszenia obciążenia pracą, którą banki i nadzorcy muszą wykonywać w związku z zatwierdzaniem istotnych zmian modeli. W odniesieniu do zatwierdzania zmian modeli w ogóle oraz zmian modeli dokonywanych na wczesnym etapie procedury EBC stopniowo wprowadza rozwiązania oparte w większym stopniu na analizie ryzyka. Dzięki temu banki nie muszą utrzymywać równolegle kilku wersji modeli. Zmiany te będą wprowadzane sukcesywnie w 2026.
3. Testy warunków skrajnych: w poprzednich cyklach stress testów EBC podjął już działania mające na celu zwiększenie proporcjonalności prac, wprowadzenie procedur zapewniania jakości danych bardziej opartych na analizie ryzyka oraz zmniejszenie liczby cyklów dostarczania danych. EBC czyni kolejne kroki, żeby usprawnić testy warunków skrajnych przez przechodzenie na elastyczniejsze i szybsze rozwiązania, upraszczanie formularzy oraz zmniejszanie potrzeb banków i nadzorców w zakresie zasobów. Te zmiany zostaną wprowadzone począwszy od tematycznych testów w 2026 i ogólnounijnego testu w 2027.
4. Decyzje kapitałowe: EBC wprowadza przyspieszony proces dotyczący zatwierdzania jasno określonych transakcji o niskim ryzyku związanych z funduszami własnymi. Inicjatywa, która ma na celu skrócenie czasu przetwarzania takich transakcji, zostanie wdrożona od pierwszego kwartału 2026. Poprzez stałe inwestycje w technologie cyfrowe EBC dąży do tego, by w najprostszych przypadkach czas przetwarzania został skrócony do dwóch tygodni.
5. Sprawozdawczość nadzorcza: EBC dąży do usprawnienia procesu sprawozdawczego i zmniejszenia kosztów ponoszonych przez banki, przy jednoczesnym utrzymaniu jakości i istotności zbieranych danych. W 2025 EBC rozesłał kwestionariusz w celu zebrania w sektorze bankowym propozycji dotyczących uproszczenia otoczenia sprawozdawczego, po czym zorganizował warsztaty. Przeprowadził przegląd „najrzadziej używanych wzorów” i zmniejszył istniejące wymogi sprawozdawcze. Na przykład punkty danych w pakiecie sprawozdawczości projektu krótkookresowego na 2026 zmniejszono o 18,5%. W 2026 EBC planuje udoskonalić i usprawnić proces dotyczący horyzontalnych wniosków sprawozdawczych oraz zdefiniować pojęcie progu istotności w odniesieniu do wniosków o ponowne przekazanie danych. Dalsze udoskonalenia w zakresie sprawozdawczości projektu krótkookresowego zostaną wprowadzone w cyklu SREP w 2027. EBC wprowadza również środki mające na celu większą proporcjonalność wymogów sprawozdawczych wobec małych i niezłożonych instytucji, w tym włączenie pojęcia takich instytucji do rozporządzenia EBC w sprawie FINREP.
6. Nadzór na miejscu: EBC i właściwe organy krajowe uzgodniły wprowadzenie szeregu ulepszeń w procesie kontroli na miejscu w 2026. Należą do nich przegląd i usprawnianie wewnętrznych i zewnętrznych wytycznych dotyczących nadzoru na miejscu, sporządzanie bardziej zwięzłych raportów pokontrolnych, poprawa koordynacji między zespołami kontrolnymi oraz wprowadzenie krótszych i bardziej ukierunkowanych kontroli.

W przypadku każdego z tych sześciu obszarów prac EBC w coraz większym stopniu korzysta z narzędzi cyfrowych na potrzeby nadzoru (zwanych także nadzorczymi technologiami cyfrowymi lub suptech). W tym kontekście EBC uruchamia kompleksowy projekt informatyczny (na lata 2026–2028) w celu dalszej cyfryzacji całościowych procesów nadzorczych, obejmujących procedury decyzyjne, większą integrację systemów wewnętrznych oraz przewidywany wspólny portal SSM (zob. punkt 5.2.1). Wdrażanie cyfrowej infrastruktury EBC nie tylko pomaga nadzorcom efektywniej i skuteczniej wykonywać swoje zadania, ale ostatecznie przynosi także korzyści nadzorowanym podmiotom dzięki łatwiejszej komunikacji, szybszemu przetwarzaniu zadań nadzorczych i większej efektywności zasobów.

1.3.2.1 Dodatkowe planowane inicjatywy

W 2026 EBC rozpocznie przegląd swoich przewodników nadzorczych i innych działań informacyjnych, żeby zwiększyć przejrzystość oczekiwań nadzorczych i podejścia nadzorczego. Jednym z celów tego przeglądu będzie ponowne podkreślenie, że w wytycznych EBC nie określa się wiążących wymogów wykraczających poza obowiązujące przepisy UE.

Ponadto EBC dokona przeglądu stosowania proporcjonalności w nadzorze nad instytucjami mniej istotnymi. Przegląd obejmie w szczególności podzbiór instytucji mniej istotnych ujętych w istniejących zasadach dotyczących małych i niezłożonych instytucji. Przeanalizowane zostaną m.in. częstotliwość i szczegółowość oceny SREP, proces wewnętrznej oceny adekwatności kapitałowej (ICAAP) i proces wewnętrznej oceny adekwatności płynnościowej (ILAAP), a także testy warunków skrajnych dla całego sektora.

1.3.2.2 Wdrażanie działań i działania następcze

Zmiany uzgodnione w ramach projektu kolejnego poziomu nadzoru będą wprowadzane w 2026 i kolejnych latach, w miarę jak będą postępować prace na rzecz wzmocnienia wspólnej kultury nadzoru (zob. punkt 1.3.3). EBC będzie monitorować postępy we wdrażaniu różnych inicjatyw w ramach wszystkich wspomnianych reform i przedstawi te postępy w swoim raporcie rocznym z działalności nadzorczej.

1.3.3 Kultura nadzoru SSM

W lutym 2025 Rada ds. Nadzoru EBC uruchomiła inicjatywę dotyczącą kultury nadzoru^[31] w celu stworzenia platformy do dyskusji na takie tematy jak reforma procesu SREP (zob. punkt 1.3.1) i projekt kolejnego poziomu nadzoru (zob. punkt 1.3.2). Wieloletnia inicjatywa ma zapewnić spójną i skuteczną realizację wspomnianych reform i projektów w ramach europejskiego nadzoru bankowego poprzez krzewienie wspólnej kultury nadzoru zgodnej z jego trzema głównymi celami strategicznymi.

• Nadzór oparty na analizie ryzyka: priorytetowe traktowanie istotnych czynników ryzyka, decyzyjność oraz przyjmowanie odpowiedzialności za podejmowane decyzje.
• Skuteczny i efektywny nadzór: zapewnianie terminowych rezultatów, szybkie rozwiązywanie problemów oraz stałe doskonalenie procesów.
• Zintegrowany nadzór: współpraca w ramach europejskiego nadzoru bankowego w celu osiągnięcia lepszych wspólnych wyników.

Żeby osiągnąć te strategiczne cele, opracowano plan aktywizacji przewidujący poprawę komunikacji i współpracy, rozwój umiejętności, w tym przywódczych, ukierunkowanie na ryzyka i priorytety oraz poprawę efektywności operacyjnej.

Ta wieloletnia inicjatywa jest realizowana wspólnie przez Nadzór Bankowy EBC i właściwe organy krajowe.

1.3.4 Ocena skuteczności nadzoru

Skuteczny nadzór gwarantuje, że banki terminowo usuwają zaistniałe niedociągnięcia. Nadzór Bankowy EBC dąży do ciągłego podnoszenia swojej skuteczności: w tym celu nadzorcy bezzwłocznie oceniają zagrożenia o charakterze ostrożnościowym, wskazują istotne niedociągnięcia oraz skuteczniej wykorzystują dostępne narzędzia i uprawnienia nadzorcze.

W 2025 EBC opracował ramowe zasady oceny skuteczności prowadzonego nadzoru. Określają one metodykę, którą można stosować do oceny skuteczności odpowiednich działań nadzorczych EBC, w szczególności metody stosowane do realizacji jego priorytetów nadzorczych.

Istnieją pewne oczywiste przeszkody utrudniające ocenę skuteczności nadzoru – przykładowo rezultaty działań nadzorczych: a) nie muszą być bezpośrednio dostrzegalne w danych finansowych lub statystycznych, b) mogą oddziaływać z opóźnieniem oraz c) mogą być pod wpływem czynników zewnętrznych poza zasięgiem organu nadzoru. Dlatego prowadzone przez nadzorców oceny powinny być odpowiednio przygotowane od samego początku działań nadzorczych. Na etapie planowania wspólne zespoły nadzorcze powinny określić jasne cele precyzujące zamierzone skutki wobec nadzorowanych podmiotów, ustalić sposób pomiaru tych skutków (przynajmniej częściowo wykorzystujący szczegółowe wskaźniki) oraz wskazać odpowiednie wymogi dotyczące danych.

Analizowanie skuteczności nadzoru ostatecznie pozwala EBC wykorzystać wnioski z ocen do ciągłej poprawy sposobu prowadzenia działań nadzorczych, np. podejmowania decyzji, czy odpowiednio uwzględniono priorytetowe źródła podatności na zagrożenia lub czy należy skorygować strategię nadzorczą w zakresie usuwania takich źródeł podatności. Oceny te można także wykorzystywać do opracowania najlepszych praktyk lub metod stosowanych do osiągania określonych zamierzonych wyników nadzoru.

Ponadto ocena skuteczności nadzoru EBC może sprzyjać jego komunikacji z zainteresowanymi podmiotami zewnętrznymi, np. Parlamentem Europejskim, oraz stanowić wkład w ogólną dyskusję na temat rozliczania Nadzoru Bankowego EBC z odpowiedzialności.

1.4 Bezpośredni nadzór nad instytucjami istotnymi

1.4.1 Nadzór na odległość

Bezpośredni nadzór nad instytucjami kredytowymi koncentruje się na aktywnym rozpoznawaniu i łagodzeniu ryzyka, żeby banki pozostały odporne i były dobrze zarządzane w coraz bardziej złożonym i dynamicznym otoczeniu.

Skuteczność nadzoru na odległość osiąga się przez zastosowanie zintegrowanego i skoordynowanego systemu planowania, który umożliwia wspólnym zespołom nadzorczym zrównoważone wykorzystanie zasobów do zadań nadzorczych o charakterze przekrojowym, szczegółowym dla poszczególnych banków i doraźnym (zob. także punkt 1.4.1.2).

1.4.1.1 Zasada proporcjonalności

Nadzór Bankowy EBC stosuje zasadę proporcjonalności do swoich działań i metod nadzorczych. Zakres i intensywność nadzoru zależą od takich czynników jak wielkość, znaczenie systemowe, profil ryzyka oraz złożoność modelu biznesowego banku.

Nadzór Bankowy EBC stosuje wieloletnie podejście do procesu SREP (zob. punkt 1.3.1). To oznacza, że banki o stabilnym i nieskomplikowanym profilu ryzyka mogą podlegać mniej licznym i rzadszym ocenom nadzorczym, natomiast instytucje o wyższym ryzyku lub większym znaczeniu systemowym są traktowane w sposób priorytetowy i objęte wszechstronną oceną.

W rezultacie wspólne zespoły nadzorcze odpowiedzialne za większe lub obciążone wyższym ryzykiem instytucje istotne zazwyczaj planują i prowadzą więcej działań nadzorczych w ciągu roku niż wspólne zespoły nadzorcze nadzorujące podmioty mniejsze lub mniej złożone.

1.4.1.2 Proces planowania działań nadzorczych i wdrażanie tych działań

Proces planowania działań nadzorczych jest realizowany według spójnego i zintegrowanego podejścia, zgodnie z którym planowanie działań przekrojowych, kontroli na miejscu, kontroli modeli wewnętrznych i działań wspólnych zespołów nadzorczych opiera się na priorytetach nadzorczych.

Żeby nadzór był skuteczny, EBC i właściwe organy krajowe współpracują przy planowaniu swoich działań, z należytym uwzględnieniem priorytetów nadzorczych, ryzyk dotyczących poszczególnych banków oraz zasad w zakresie tolerancji na ryzyko. Podczas procesu planowania wybierane są reprezentatywne grupy nadzorowanych podmiotów, których będą dotyczyć działania przekrojowe i czynności na miejscu. Jednym z rezultatów tego procesu jest ogólny program prac, który stanowi uzupełnienie dla całego procesu planowania prowadzonego przez wspólne zespoły nadzorcze.

W poszczególnych latach działania planowane przez wspólne zespoły nadzorcze są uwzględniane w corocznym programie oceny nadzorczej. Proces planowania działań nadzorczych jest ważnym elementem komunikacji między wspólnymi zespołami nadzorczymi a nadzorowanymi przez nie podmiotami. Pod koniec roku banki otrzymują uproszczony plan działań z opisem działań nadzorczych, które wymagają udziału lub wkładu ze strony nadzorowanych podmiotów.

W następstwie reformy procesu SREP i przejścia na bardziej zintegrowane wieloletnie oceny, planowane działania nadzorcze w ramach wyżej wspomnianego programu dostarczają najważniejszych danych analitycznych do ocen SREP prowadzonych przez wspólne zespoły nadzorcze (zob. punkt 1.3.1).

Zgodnie z zasadą proporcjonalności plany działań na odległość obejmują: a) działania związane z ryzykiem (np. SREP), b) inne działania dotyczące wymogów organizacyjnych, administracyjnych lub prawnych (np. coroczną ocenę istotności) oraz c) dodatkowe działania zaplanowane przez wspólne zespoły nadzorcze w celu dalszego dostosowania planów działań do specyfiki nadzorowanej grupy lub nadzorowanego podmiotu (np. analizy modelu biznesowego banku lub jego struktury zarządzania wewnętrznego).

1.4.1.3 Środki nadzorcze

Jednym z głównych rezultatów regularnych czynności nadzorczych prowadzonych na miejscu i na odległość są środki nadzorcze^[32]. Określają one szczegółowe działania, jakie nadzorowane podmioty mają podjąć, żeby usunąć niedociągnięcia. Te środki muszą być wdrażane terminowo i skutecznie, co monitorują wspólne zespoły nadzorcze. Liczba nowych środków nadzorczych w 2025 zmniejszyła się w porównaniu z rokiem 2024. Środki nadzorcze wprowadzano przede wszystkim wskutek czynności na miejscu: 63% wszystkich środków wynikało z kontroli na miejscu i kontroli modeli wewnętrznych (głównie przeprowadzanych na miejscu). Podobnie jak w poprzednich latach najwięcej nowych środków nadzorczych dotyczyło ryzyka kredytowego (42,5%) oraz, w drugiej kolejności, zarządzania wewnętrznego (10,7%) (wykres 2).

Wykres 2

Środki nadzorcze

a) Liczba środków w poszczególnych latach

b) Nowe środki w 2025 według rodzaju działania	c) Nowe środki w 2025 według kategorii ryzyka

1.4.1.4 Analiza przekrojowa SREP

18 listopada 2025 EBC opublikował zbiorcze wyniki procesu SREP za rok 2025 dla nadzorowanych przez siebie podmiotów. Publikacja obejmowała opis zmian punktacji SREP, wymogi i zalecenia kapitałowe w ramach filaru II, środki jakościowe oraz analizę wybranych obszarów ryzyka. EBC upublicznił obowiązujące wymogi kapitałowe w ramach filaru II dla poszczególnych banków na 2026, w tym wymogi na rzecz przeciwdziałania ryzyku nadmiernej dźwigni. Wszystkie nadzorowane podmioty wyraziły zgodę na upublicznienie odnośnych wymogów kapitałowych, w tym wymogów dotyczących wskaźnika dźwigni.

W ujęciu ogólnym punktacja SREP dalej się poprawiła i wyniosła 2,5, w porównaniu z 2,6 w 2024: pogorszyły się wyniki tylko 6% banków, a poprawiły wyniki 19% banków. Łączne wymogi i zalecenia kapitałowe pozostały na stabilnym średnim poziomie 15,6% aktywów ważonych ryzykiem, natomiast mediana wymogów w ramach filaru II wyniosła 2,3%, czyli zasadniczo się nie zmieniła w porównaniu z poprzednim rokiem. Ponadto średnie zalecenia w ramach filaru II obniżyły się z 1,3% do 1,1%. Wyniki testu warunków skrajnych przeprowadzonego w 2025 wskazują przy tym, że przewidywane wyższe straty z tytułu ryzyka kredytowego, ryzyka rynkowego i ryzyka operacyjnego były równoważone przez wysokie zagregowane zyski skumulowane w 2024. W rezultacie łączne uszczuplenie kapitału było mniejsze, a zalecenia kapitałowe w ramach filaru II były niższe (zob. punkt 1.1.1).

Proces SREP przeprowadzony w 2025 potwierdził, że banki nadzorowane przez EBC utrzymały odporność, a ich sytuacja kapitałowa i płynnościowa pozostała dobra. Sprzyjały temu solidne przepisy, skuteczny nadzór oraz nadzwyczajne środki wsparcia ze strony polityki fiskalnej i pieniężnej w reakcji na niedawne szoki makroekonomiczne, w tym pandemię COVID‑19, wojnę Rosji przeciwko Ukrainie i późniejszy kryzys energetyczny. Otoczenie, w którym działają banki, jest jednak coraz trudniejsze – charakteryzuje się wielowymiarowym ryzykiem geopolitycznym i niepewnością gospodarczą. W przyszłości banki powinny utrzymać odporność finansową i operacyjną, udoskonalić modele biznesowe i zwiększyć konkurencyjność. Dzięki temu będą mogły lepiej służyć europejskiej gospodarce realnej.

1.4.2 Nadzór na miejscu

Zgodnie z rozporządzeniem w sprawie SSM nadzór EBC nad kontrolowanymi podmiotami odbywa się zarówno na odległość, jak i na miejscu – celem takiego połączenia jest zapewnienie szczegółowej i dogłębnej analizy działalności podmiotów. Nadzór na miejscu ma formę kontroli na miejscu – szczegółowo badających ryzyko, mechanizmy kontroli ryzyka i zarządzanie wewnętrzne – lub kontroli modeli wewnętrznych, które obejmują szczegółową ocenę modeli wewnętrznych stosowanych do obliczania wymogów w zakresie funduszy własnych, w szczególności pod kątem metodyki, ryzyka, mechanizmów kontroli ryzyka i zarządzania wewnętrznego.

W 2025 w odniesieniu do instytucji istotnych zainicjowano 163 kontrole na miejscu i 77 kontroli modeli wewnętrznych. Kontrole na miejscu przeprowadzone w 2025 dotyczyły zarówno ryzyka finansowego, jak i ryzyka niefinansowego. Obszary objęte kontrolami dostosowano do priorytetów nadzorczych EBC, a przy tym uwzględniono także kwestie dotyczące konkretnych banków. Ponadto w 2025 EBC rozpoczął testy penetracyjne instytucji istotnych pod kątem określonych zagrożeń, które to zadanie weszło do zakresu jego obowiązków na podstawie art. 26 ust. 1 rozporządzenia DORA.

Kontrole modeli wewnętrznych przeprowadzone w 2025 obejmowały przede wszystkim takie zagadnienia jak istotne zmiany modeli wynikające z regularnej obsługi modeli oraz realizacja zobowiązań wynikających z poprzednich kontroli modeli wewnętrznych.

W lipcu 2025 EBC dokonał aktualizacji przewodnika dotyczącego modeli wewnętrznych, mającej na celu dostosowanie go do zmian wprowadzonych rozporządzeniem CRR III, objaśnienie przyjętej przez EBC interpretacji wymogów regulacyjnych oraz uwzględnienie wniosków branży o wytyczne, np. w sprawie wykorzystania uczenia maszynowego w modelach wewnętrznych. Przewodnik zawiera także objaśnienia niektórych kwestii zaobserwowanych przez EBC podczas przeprowadzonych kontroli modeli wewnętrznych.

Wykres 3

Kontrole na miejscu i kontrole modeli wewnętrznych rozpoczęte w 2023, 2024 i 2025

(liczba kontroli)

Informacje o działaniach i wynikach nadzoru prowadzonego przez EBC na miejscu zamieszczono także w Supervision Newsletter EBC^[33].

1.4.2.1 Główne ustalenia z kontroli na miejscu według rodzaju ryzyka

W odniesieniu do obliczania kapitału regulacyjnego (w ramach filaru I) główne ustalenia dotyczyły a) nieodpowiedniego przypisywania wag ryzyka do ekspozycji, b) niewłaściwego ustalania technik ograniczania ryzyka kredytowego oraz c) niewystarczających zasad kontroli procesu obliczania wymogów kapitałowych, zwłaszcza w przypadku ryzyka kredytowego.

W kwestii procesu ICAAP najbardziej krytyczne ustalenia obejmowały a) niewystarczające, niespójne, nadmiernie optymistyczne i nieodpowiednio wdrożone metody i założenia dotyczące wewnętrznej kwantyfikacji kapitału oraz b) niedociągnięcia w ogólnoinstytucjonalnych stress testach wynikające z ich niewłaściwej częstotliwości i nieodpowiedniego ujęcia normatywnego i ekonomicznego.

Jeśli chodzi o ryzyko kredytowe, w bankach ujawniono istotne niedociągnięcia w dokładnym określaniu wielkości oczekiwanych strat z tytułu kredytów niezagrożonych. W szczególności kontrole na miejscu nadal wykazywały konieczność poprawy bankowych zasad dotyczących znacznego wzrostu ryzyka kredytowego. Niedociągnięcia w tym zakresie prowadziły do ryzyka nieodpowiedniej reklasyfikacji kredytów do fazy 2 i potencjalnego niedoszacowania utraty wartości. Odnotowano także niedociągnięcia w szacowaniu i kalibracji parametrów prawdopodobieństwa niewykonania zobowiązania i straty z tego tytułu w bankowych modelach oczekiwanych strat kredytowych. Niektóre banki miały trudności z wykrywaniem pogorszenia się wiarygodności kredytowej kontrahentów: pojawiały się problemy związane z procesami monitorowania, np. wyceną zabezpieczeń i systemami wczesnego ostrzegania.

Wykryto także braki w zarządzaniu wewnętrznym, w tym słabości w kontroli wewnętrznej oraz niewłaściwe zasady zarządzania ryzykiem i procedury udzielania kredytów. Utrzymywały się wyzwania związane z identyfikacją przypadków niewykonania zobowiązań w sytuacji małego prawdopodobieństwa spłaty, a jakość i wdrażanie mechanizmów uruchamiających były na niskim poziomie. Te kwestie uwydatniły konieczność ulepszenia praktyk w zakresie zarządzania ryzykiem i monitorowania kredytów w celu przestrzegania standardów regulacyjnych.

W obszarze ryzyka płynnościowego najpoważniejsze ustalenia odnosiły się do sprawozdawczości regulacyjnej oraz obliczania wskaźnika pokrycia wypływów netto i wskaźnika stabilnego finansowania. Krytyczne ustalenia dotyczyły także niespójności między planem finansowania, awaryjnym planem finansowania i strategią w zakresie ryzyka płynnościowego. Ponadto ujawniono niedociągnięcia w organizacyjnych ramach zarządzania ryzykiem płynnościowym, w tym słabości w zarządzaniu wewnętrznym, strategii zarządzania ryzykiem i konstrukcji scenariuszy na potrzeby płynnościowych testów warunków skrajnych.

W odniesieniu do ryzyka stopy procentowej i ryzyka spreadu kredytowego w portfelu bankowym (IRRBB/CSRBB) stwierdzono poważne problemy w pomiarze IRRBB i zarządzaniu tym ryzykiem, np. nieodpowiednie założenia modelowania, niewystarczająco sformalizowane rozwiązania, niewłaściwą strukturę strategii dotyczących IRRBB, nieaktualne dane, słabe systemy informatyczne bądź słabe ramowe zasady dotyczące ryzyka modelu. Inne poważne ustalenia dotyczyły nieuczestniczenia organów zarządzających w tworzeniu i monitorowaniu procesów zarządzania IRRBB oraz tworzeniu zasad zarządzania CSRBB.

Co do ryzyka rynkowego, główne ustalenia dotyczyły ryzyka związanego z wyceną, zarządzania wewnętrznego, zarządzania ryzykiem i ryzyka kredytowego kontrahenta. W ustaleniach odnoszących się do ryzyka związanego z wyceną zwrócono uwagę na uchybienia w obszarach korekt ostrożnościowych i księgowych, niezależnej weryfikacji cen oraz ustalaniu odroczonego zysku pierwszego dnia. Stwierdzono także słabości w zarządzaniu wewnętrznym, systemie limitów oraz praktykach dotyczących portfela handlowego i bankowego. W wyniku kontroli ryzyka kredytowego kontrahenta ujawniono niedociągnięcia w modelowaniu i walidacji kluczowych wskaźników (np. w odniesieniu do potencjalnych przyszłych ekspozycji lub stress testów), monitorowaniu limitów i zarządzaniu zabezpieczeniami. W ramach przygotowań do wdrożenia gruntownego przeglądu portfeli handlowych zaobserwowano problemy jakościowe i braki ilościowe, w tym niejasny zakres ról i obowiązków, wyzwania związane z outsourcingiem, brak niezależnej walidacji i wady metodologiczne.

W dziedzinie zarządzania wewnętrznego i kwestii bliskich tematycznie ustalenia obejmowały a) niedociągnięcia w agregacji i przekazywaniu danych o ryzyku wskutek słabości ramowych zasad zarządzania wewnętrznego, architektury danych i infrastruktury informatycznej, wpływających na dokładność i integralność danych, b) niezależność, zakres działalności i zasoby wszystkich jednostek kontroli wewnętrznej oraz c) niedociągnięcia w ocenach ryzyka związanego z outsourcingiem, zwłaszcza w przypadku usług informatycznych (zob. poniżej).

W odniesieniu do modeli biznesowych i rentowności krytyczne ustalenia dotyczyły problemów związanych ze sterowaniem czynnikami wpływającymi na rentowność, realizacją strategii, zasadami, metodami i monitorowaniem ustalania opłat za produkty, alokacją kosztów, projekcjami finansowymi i założeniami dotyczącymi planów biznesowych. Działania w dziedzinie transformacji cyfrowej ujawniły podobne uchybienia jak w poprzednich kontrolach na miejscu.

W kwestii ryzyka klimatycznego i środowiskowego kontrole na miejscu wykazały, że banki nie identyfikowały wszystkich elementów ryzyka, nie analizowały ich istotność i nie przedstawiały dokładnych informacji dotyczących apetytu na ryzyko. Z innych częstych ustaleń wynika, że czynniki ryzyka klimatycznego nie zostały włączone do procesu zarządzania ryzykiem kredytowym, nadzoru sprawowanego przez organy zarządzające ani ramowych zasad dotyczących danych.

Jeśli chodzi o ryzyko informatyczne, największa część poważnych ustaleń nadal dotyczyła zarządzania informatycznego i zarządzania cyberbezpieczeństwem, zwłaszcza w odniesieniu do ochrony danych i zdolności wykrywania incydentów. Podobnie jak w poprzednim roku, stwierdzono istotne niedociągnięcia w zarządzaniu ryzykiem związanym z outsourcingiem usług informatycznych i zewnętrznymi dostawcami takich usług. Kwestie te prowadziły do poważnych zagrożeń dla ciągłości działalności, zwłaszcza w obliczu gwałtownych zmian geopolitycznych^[34]. Ponadto istotne niedociągnięcia dotyczyły zarządzania ryzykiem informatycznym i wewnętrznego zarządzania informatycznego. Poczynione ustalenia często odnosiły się do identyfikacji i oceny ryzyka oraz roli organu zarządzającego w obowiązkach nadzorczych^[35].

Podsumowując, w trakcie kontroli ujawniono naruszenia przepisów i błędne obliczenia ryzyka, chociaż zarządzanie ryzykiem ogólnie się poprawiło. Istotne niedociągnięcia w kwantyfikacji ryzyka, zarządzaniu wewnętrznym i kontroli wewnętrznej uwidoczniły konieczność dalszych działań w celu zapewnienia odporności sektora bankowego w warunkach utrzymującej się niepewności geopolitycznej i gospodarczej.

1.4.2.2 Główne ustalenia z kontroli modeli wewnętrznych

Celem kontroli modeli wewnętrznych jest sprawdzenie, czy modele stosowane przez banki do obliczania obowiązkowego poziomu kapitału są zgodne z wymogami prawnymi i regulacyjnymi. Takie kontrole mogą być przeprowadzane na wniosek banku – np. na potrzeby pierwszego zatwierdzenia modeli, istotnych zmian w modelach, rozszerzenia modeli, wprowadzenia modeli do użytku, stałego stosowania w niepełnym zakresie lub powrotu do mniej skomplikowanych rozwiązań w zakresie modeli – lub z inicjatywy EBC.

W 2025 ponad 90% kontroli modeli wewnętrznych przeprowadzono na wniosek banków o ocenę zmian modeli, pierwsze zatwierdzenie modeli lub rozszerzenie modeli. Podobnie jak w 2024 liczba takich kontroli zainicjowanych przez EBC stanowiła ok. 5%. EBC otrzymał i ocenił także wiele wniosków dotyczących powrotu do mniej skomplikowanych metod. Te wnioski wpisywały się w szersze inicjatywy na rzecz uproszczenia modeli wewnętrznych w reakcji na podniesienie poziomu szczegółowości i restrykcyjności standardów przewidzianych w przepisach EUNB i rozporządzeniach UE, zwłaszcza w odniesieniu do portfeli o mniejszej wielkości lub ograniczonej ilości reprezentatywnych danych.

W trakcie kontroli modeli wewnętrznych przeprowadzonych w 2025 ujawniono szereg niedociągnięć: w przeliczeniu na jedną kontrolę dokonano średnio 16 ustaleń, z których połowę uznano za bardzo poważne^[36].

Jeśli spojrzeć wyłącznie na proceduralne aspekty modeli ratingów wewnętrznych dla ryzyka kredytowego, około dwie piąte ustaleń zaklasyfikowano jako bardzo poważne, z czego ponad połowa dotyczyła niedociągnięć w zakresie infrastruktury informatycznej, dokumentacji i procesu przyznawania ratingów. Podobna część (dwie piąte) ustaleń była bardzo poważna w przypadku modelowania prawdopodobieństwa niewykonania zobowiązania i straty z tego tytułu. Jeśli chodzi o modelowanie prawdopodobieństwa niewykonania zobowiązania, blisko dwie trzecie poważnych ustaleń dotyczyło kwantyfikacji ryzyka i struktury systemu ratingowego, natomiast w przypadku modelowania straty z tytułu niewykonania zobowiązania kwantyfikacja ryzyka i struktura systemu ratingowego były tematem około połowy ustaleń. W odniesieniu do obszarów, w których dokonano wielu poważnych ustaleń, EBC przedstawił dodatkowe wyjaśnienia w uaktualnionym przewodniku dotyczącym modeli wewnętrznych.

Ze względu na bliskie wprowadzenie nowych wymogów wskutek gruntownego przeglądu portfeli handlowych ukończono w okresie sprawozdawczym jedną kontrolę dotyczącą ryzyka rynkowego. Główne stwierdzone niedociągnięcia dotyczyły niektórych składowych nowego podejścia.

Przeprowadzono kilka nowych kontroli, żeby ocenić metodę standardową dla korekt wyceny kredytowej stosowaną od stycznia 2025 na mocy nowego rozporządzenia, obejmującą nowy regulacyjny model ekspozycji podlegający zatwierdzeniu przez organy nadzoru. Ujawnione słabości odnosiły się głównie do zakresu, obliczania parametrów regulacyjnych oraz jakości i obsługi danych.

Jeśli chodzi o ryzyko kredytowe kontrahenta, główne niedociągnięcia dotyczyły istotnych rozszerzeń modeli o kapitałowe usługi brokerskie premium. W takich przypadkach większość problemów wynikała ze stosowania do ryzyka kredytowego kontrahenta narzędzi obliczania wartości zagrożonej, które były pierwotnie opracowane dla ryzyka rynkowego; z niedociągnięć w modelowaniu wzrostu ekspozycji, w tym odnośnych czynników ryzyka; oraz z weryfikacji historycznej i walidacji wyceny.

1.4.3 Gruntowny przegląd portfeli handlowych

Gruntowny przegląd portfeli handlowych jest kluczowym elementem zmienionych ram Bazylea III. Polega na istotnej zmianie wymogów kapitałowych w ramach filaru I w odniesieniu do ryzyka rynkowego, opierającej się na doświadczeniach ze światowego kryzysu finansowego z lat 2007–2008 i mającej na celu zmniejszenie prawdopodobieństwa i skutków podobnych zdarzeń w przyszłości. W szczególności wprowadzono bardziej rygorystyczne zasady zaliczania aktywów do portfela handlowego; alternatywną metodę standardową, która jest bardziej wrażliwa na ryzyko, ale także bardziej skomplikowana niż obecna metoda standardowa; oraz dodatkowe wymogi dotyczące stosowania modeli wewnętrznych.

Biorąc pod uwagę dużą niepewność co do wdrożenia ram Bazylea III w innych jurysdykcjach podlegających przepisom Bazylejskiego Komitetu Nadzoru Bankowego, Komisja Europejska odroczyła stosowanie tych standardów dotyczących portfeli handlowych w UE o jeden rok, do 1 stycznia 2027, na mocy rozporządzenia delegowanego z 12 czerwca 2025^[37]. 6 listopada 2025 Komisja rozpoczęła ukierunkowane konsultacje (zakończone 6 stycznia 2026) w sprawie strategicznych wariantów łagodzenia negatywnych skutków dla kapitału banków z UE przez okres trzech lat, kończący się w 2029^[38].

W 2025 EBC podjął działania w następstwie ustaleń z ukierunkowanego przeglądu na odległość oraz kilku kontroli na miejscu i kontroli modeli wewnętrznych: przeanalizował i porównał bankowe plany działań naprawczych. Ponadto w wyniku niektórych kontroli na miejscu dotyczących oceny wdrożenia alternatywnej metody standardowej stwierdzono niedociągnięcia w poszczególnych bankach w zakresie odnośnych obliczeń, procesów operacyjnych i zarządzania danymi (np. problemy z alokacją uniemożliwiające właściwe stosowanie wskaźników wrażliwości), a także w zakresie zastosowania drugiej i trzeciej linii obrony (np. niekompletne potwierdzanie wskaźników wrażliwości lub brak przeglądów audytu wewnętrznego). Ujawniono problemy jakościowe i braki ilościowe, w tym niejasny zakres ról i obowiązków, wyzwania związane z outsourcingiem, brak niezależnej walidacji oraz niespójności w zakresie obliczeń w ramach alternatywnej metody standardowej, np. brak zakrzywień dla opcjonalnych instrumentów finansowych i braki metodologiczne (m.in. nieprawidłowa klasyfikacja niektórych czynników ryzyka metodami opartymi na wrażliwości lub niewłaściwe obliczanie wartości referencyjnych w narzutach z tytułu ryzyka rezydualnego). Jeśli chodzi o operacyjne wdrażanie przepisów, banki borykały się z problemami w zakresie zarządzania danymi (zwłaszcza jakości i dostępności dużych zbiorów i danych granularnych), infrastruktury technicznej oraz interpretacji i spójności przepisów ze względu na różnice między jurysdykcjami. Ponadto, mimo istnienia alternatywnej metody standardowej, banki napotykały dalsze trudności związane ze złożonością obliczeń i wymagające wyliczania trzech różnych wskaźników (np. zgodnie z metodą opartą na wrażliwości).

Pierwsze dwie kontrole na miejscu dotyczące alternatywnej metody standardowej miały miejsce w 2023, jedna kontrola odbyła się w 2024, a kolejne cztery – w 2025. Ponadto na 2026 zaplanowano kampanię kolejnych sześciu tego rodzaju kontroli na miejscu, a jednocześnie bieżący nadzór będzie zapewniać sprawne wdrażanie gruntownego przeglądu portfeli handlowych.

1.4.4 Nadzór nad bankami spoza UE

W 2025 EBC nadzorował 14 działających w strefie euro spółek zależnych banków spoza UE. Łączne aktywa tych jednostek wynoszą 1,9 bln EUR (7% całkowitej wartości aktywów podlegających Nadzorowi Bankowemu EBC) – ogrywają one ważną rolę w systemie finansowym i gospodarce realnej UE jako dostawcy produktów z zakresu bankowości korporacyjnej i inwestycyjnej. Łączna wartość ich portfela handlowego była równa 815 mld EUR, co stanowi 19% wszystkich aktywów finansowych przeznaczonych do obrotu podlegających Nadzorowi Bankowemu EBC. W trzecim kwartale 2025 wartość aktywów przechowywanych przez te jednostki osiągnęła poziom 17 bln EUR, czyli 38% całkowitej wartości przechowywanych aktywów podlegających Nadzorowi Bankowemu EBC.

Obecność banków spoza UE w Europie w 2025 nieznacznie się zwiększyła w porównaniu z 2024, ponieważ prawie ukończono wdrażanie docelowych modeli operacyjnych w związku z brexitem. Ukończenie tego etapu oznaczało dla tych instytucji przejście w stabilniejszą i dojrzalszą fazę działalności. W rezultacie działania nadzorcze EBC nie skupiały się już na początkowych priorytetach wyznaczonych po brexicie (takich jak ocena modeli biznesowych banków, ich zarządzania wewnętrznego i powiązań z jednostkami dominującymi oraz zapobieganie powstawaniu struktur fasadowych), lecz na bardziej zindywidualizowanym podejściu do konkretnych ryzyk i cech poszczególnych instytucji.

Jednym z głównych priorytetów EBC jest w dalszym ciągu to, by we wszystkich zainteresowanych podmiotach spójnie stosować standardy regulacyjne i nadzorcze dotyczące banków spoza UE. Dlatego nadzorcy nadal wykorzystywali uzgodnione podejście do wspólnych zagadnień, zwłaszcza w obszarach związanych z zasięgiem jednostki zależnej lub silnymi (wzajemnymi) zależnościami w ramach grupy, takich jak odporność modeli biznesowych, agregacja i przekazywanie danych o ryzyku, ramowe zasady zapewniania odporności operacyjnej, ocena planów naprawczych oraz zarządzanie ryzykiem geopolitycznym.

EBC dalej monitorował wdrażanie planów wykonawczych wynikających z przeglądu mapowania operacji handlowych (zob. ramka 2 w raporcie rocznym EBC z działalności nadzorczej za 2023). Utrzymywał także kontakty z bankami spoza UE w związku ze skutkami art. 21c dyrektywy w sprawie wymogów kapitałowych i planowanym wprowadzeniem wymogów na poziomie krajowym. Zgodnie z tym artykułem grupy bankowe z państw trzecich od 11 stycznia 2027 będą musiały być fizycznie obecne w UE w przypadku działalności w zakresie przyjmowania depozytów oraz udzielania kredytów i gwarancji. Oczekuje się, że to doprowadzi do istotnego wzrostu aktywów i dalszych zmian w modelach operacyjnych banków spoza UE. W konsekwencji konieczne będzie większe zaangażowanie nadzoru, zwłaszcza w odniesieniu do szerszego zakresu działań i profili ryzyka.

1.5 Nadzór zwierzchni i nadzór pośredni sprawowany przez EBC nad instytucjami mniej istotnymi

1.5.1 Struktura sektora instytucji mniej istotnych

Liczba instytucji mniej istotnych na najwyższym szczeblu konsolidacji zmniejszyła się do 1828 w trzecim kwartale 2025, w porównaniu z 1864 na koniec 2024. Spośród wszystkich europejskich instytucji mniej istotnych 77% znajduje się w Niemczech i Austrii. Zmiany zachodzące w sektorze instytucji mniej istotnych w 2025 wynikały z 49 fuzji, które w większości przeprowadzono w Niemczech. Ponadto cofnięto osiem licencji bankowych i wydano sześć nowych licencji.

Wprawdzie sektor instytucji mniej istotnych obejmuje różnorodne, niekiedy bardzo specjalistyczne modele biznesowe, ale jego największą grupą były nadal instytucje udzielające kredytów detalicznych i konsumenckich, stanowiące około 61% tego sektora. Są to często regionalne banki oszczędnościowe lub spółdzielcze, a wiele z nich jest objętych instytucjonalnymi systemami ochrony.

Mimo ogólnego spadku liczby instytucji mniej istotnych miały one nadal znaczący udział w sektorze bankowym strefy euro – przypadało na nie ok. 15% łącznych aktywów bankowych z wyłączeniem infrastruktur rynku finansowego działających na podstawie licencji bankowej. Udział aktywów instytucji mniej istotnych w sumie aktywów bankowych w poszczególnych państwach znacznie się różni, co wskazuje na strukturalne różnice między krajami strefy euro. W Austrii, Niemczech, Luksemburgu i na Malcie na ten segment przypada ponad jedna trzecia sumy aktywów będących w posiadaniu krajowego sektora bankowego, natomiast w większości pozostałych państw sektor instytucji mniej istotnych jest stosunkowo niewielki. Na przykład w Belgii, Francji i Grecji posiada on, odpowiednio, jedynie 3,7%, 1,5% i 5,1% aktywów bankowych ogółem.

Wykres 4

Klasyfikacja modeli biznesowych instytucji mniej istotnych

(proc.)

1.5.2 Wybrane działania z zakresu kontroli zwierzchniej

Mocny mandat dotyczący kontroli zwierzchniej nad instytucjami mniej istotnymi sprzyja wysokim i spójnym standardom nadzoru nad takimi instytucjami w ramach całego europejskiego nadzoru bankowego. Jednym z głównych zadań w tym obszarze w ostatnich kilku latach jest zarządzanie kwestią kredytów zagrożonych, zwłaszcza że w ostatnim czasie wskaźnik kredytów zagrożonych w portfelach kredytowych instytucji mniej istotnych ponownie rośnie. Duża liczba takich instytucji nadal borykała się z wyzwaniami związanymi ze „starymi” kredytami zagrożonymi, co przekładało się na potencjalne dalsze straty i ograniczało zdolność banków do udzielania nowych kredytów. W związku z tym EBC, we współpracy z właściwymi organami krajowymi, opracował nowe wytyczne^[39], w których określono wspólne podejście do oczekiwań nadzorczych dotyczących pokrycia stanu „starych” kredytów zagrożonych. W tej inicjatywie wykorzystano kilkuletnie doświadczenia w stosowaniu podobnego podejścia do instytucji istotnych, przy czym w odniesieniu do instytucji mniej istotnych przyjęto znacznie większy zakres proporcjonalności.

Wśród innych inicjatyw mających na celu wspieranie wysokich i spójnych standardów nadzorczych dotyczących instytucji mniej istotnych były: a) przeciwdziałanie ryzyku informatycznemu, m.in. przez wdrożenie rozporządzenia DORA i stworzenie narzędzi monitorowania tego ryzyka, b) opracowanie wspólnego podejścia do nadzoru nad niektórymi elementami modeli biznesowych lub odnośnymi czynnikami ryzyka, takimi jak technologia finansowa i duża koncentracja kanałów finansowania; oraz c) utworzenie grupy ds. kontaktów, z udziałem EBC i szeregu właściwych organów krajowych, w celu propagowania praktyk nadzorczych w odniesieniu do ryzyka klimatycznego i przyrodniczego w instytucjach mniej istotnych. Ponadto przeprowadzono różne czynności związane z analizą porównawczą instytucji mniej istotnych, takie jak regularne monitorowanie ryzyka kredytowego i analiza porównawcza w ramach procesu SREP, przekrojowa analiza IRRBB, monitorowanie hybrydowych instytucjonalnych systemów ochrony oraz identyfikacja instytucji mniej istotnych, które doświadczyły istotnego wzrostu w kluczowych obszarach działalności. Wynikiem tych inicjatyw mogą być działania następcze właściwych organów krajowych lub EBC w przypadku stwierdzenia istotnych niedociągnięć lub zagrożeń.

Oprócz harmonizacji standardów nadzorczych kontrola zwierzchnia nadal koncentrowała się na procesach nadzorczych i służyła stosowaniu wspólnych rozwiązań. W związku z tym w 2025 rozpoczęto projekt, którego celem jest podsumowanie i udoskonalenie podejścia nadzorczego do ustaleń i środków nadzorczych dotyczących instytucji mniej istotnych. Projekt ten będzie kontynuowany w 2026.

W 2025 nadzorcy instytucji mniej istotnych zwrócili szczególną uwagę na badanie i pokonywanie wyzwań, z jakimi borykają się mniejsze banki w kontekście rosnących wymogów regulacyjnych. Prace nad kwestią proporcjonalności koncentrowały się w szczególności na małych i niezłożonych instytucjach. Będą kontynuowane w 2026 w celu zwiększenia zakresu proporcjonalności w praktykach nadzorczych bez uszczerbku dla ogólnej odporności sektora instytucji mniej istotnych.

1.5.3 Przekrojowe prace dotyczące testów warunków skrajnych w instytucjach mniej istotnych

W 2025 EBC i właściwe organy krajowe ukończyły specjalne działania podjęte w następstwie przeprowadzonego w 2022 przeglądu krajowych praktyk w zakresie nadzorczych testów warunków skrajnych w instytucjach mniej istotnych: sfinalizowały ilościowe zestawienie najnowszych zbiorczych wyników takich testów i kilku związanych z nimi wskaźników.

W celu wymiany wiedzy uzyskanej w trakcie stress testów EBC i właściwe organy krajowe organizowały regularne warsztaty na temat dobrych praktyk, wybranych kwestii metodologicznych i stosowanych narzędzi nadzorczych.

1.6 Zadania makroostrożnościowe EBC

Rola EBC w polityce makroostrożnościowej ma zasadnicze znaczenie dla spójności i skuteczności ograniczania ryzyka systemowego w całej strefie euro. Przez swoje działania w zakresie kontroli zwierzchniej i innych zadań EBC analizuje środki stosowane przez władze krajowe, żeby poszczególne państwa członkowskie i Unia Europejska jako całość były dobrze przygotowane do radzenia sobie z niepewnością gospodarczą i zagrożeniami dla stabilności finansowej.

W 2025 EBC aktywnie współpracował z organami krajowymi w ramach zadań makroostrożnościowych powierzonych mu na podstawie art. 5 rozporządzenia w sprawie SSM. W tym zakresie, podobnie jak w minionych latach, EBC otrzymywał od odpowiednich organów krajowych powiadomienia związane z polityką makroostrożnościową i poddawał je ocenie. Dotyczyły one decyzji w sprawie ustalenia antycyklicznych buforów kapitałowych, decyzji w sprawie identyfikacji i traktowania kapitałowego globalnych instytucji o znaczeniu systemowym lub innych instytucji o znaczeniu systemowym oraz decyzji w sprawie innych środków makroostrożnościowych, np. ustalenia buforów na ryzyko systemowe i bardziej rygorystycznych wag ryzyka dla ekspozycji banków na sektor nieruchomości^[40].

W 2023 i 2024 część organów krajowych wprowadziła lub zwiększyła cykliczne lub strukturalne bufory kapitałowe. Ta tendencja utrzymała się w 2025 i doprowadziła do tego, że wszystkie organy makroostrożnościowe w unii bankowej zapowiedziały lub wdrożyły pewną formę wymogu w zakresie buforów podlegających rozwiązaniu, a dziesięć krajów przyjęło strategiczne zasady ramowe dotyczące wdrożenia tzw. dodatniego wskaźnika antycyklicznego bufora kapitałowego w warunkach neutralnych, czyli w sytuacji, gdy cykliczne ryzyko systemowe nie jest jeszcze podwyższone. Organy krajowe zidentyfikowały ponadto 125 innych instytucji o znaczeniu systemowym i ustaliły dla tych banków wskaźniki bufora kapitałowego. Te wskaźniki były zgodne z metodyką opartą na dolnych limitach buforów dla takich instytucji, ogłoszoną przez Radę Prezesów EBC w grudniu 2024^[41] i uwzględniającą ich znaczenie systemowe dla całej unii bankowej.

Nadzór Bankowy EBC aktywnie uczestniczył także w pracach Europejskiej Rady ds. Ryzyka Systemowego w kilku obszarach. Dotyczyły one prowadzonych przez ERRS regularnych ocen ryzyka i źródeł podatności na zagrożenia w systemie finansowym UE, oceny odporności systemu finansowego UE na zmiany stóp procentowych, analizy ryzyka systemowego w sektorze kryptoaktywów oraz badań sekurytyzacji i swapów ryzyka kredytowego.

1.7 Ryzyka i priorytety nadzorcze na lata 2026–2028

Priorytety strategiczne odzwierciedlają ocenę głównych czynników ryzyka i źródeł podatności na zagrożenia w nadzorowanych podmiotach dokonywaną przez Nadzór Bankowy EBC na podstawie bieżącego obrazu ryzyka, informacji prognostycznych (np. perspektyw makrofinansowych i wyników ogólnounijnego testu warunków skrajnych) oraz postępów w usuwaniu istotnych niedociągnięć stwierdzonych w trakcie działań nadzorczych.

Sektor bankowy strefy euro na razie radzi sobie z zaawansowanymi wyzwaniami geopolitycznymi i strukturalnymi problemami gospodarczymi wynikającymi z różnych globalnych uwarunkowań, takich jak wojny i konflikty w różnych częściach świata, m.in. w Europie, oraz niedawne nasilenie się napięć handlowych na świecie. Te okoliczności łącznie doprowadziły do wystąpienia wysokiej zmienności na rynkach finansowych i niekorzystnie wpłynęły na perspektywy makrofinansowe. Wprawdzie wskaźniki finansowe i ostrożnościowe – podobnie jak ogólnounijny test warunków skrajnych przeprowadzony w 2025 (zob. punkt 1.1.1) – potwierdziły ogólną odporność sektora bankowego strefy euro, ale potencjalne trudności wynikające z powyższych wyzwań nie wywarły jeszcze istotnego wpływu na sektor bankowy, a ryzyko pogorszenia się sytuacji pozostaje wysokie w świetle utrzymującej się dużej niepewności.

W związku z tym Nadzór Bankowy EBC wprowadził ukierunkowane modyfikacje priorytetów nadzorczych na lata 2026−2028, a jednocześnie nadal wzywał banki do zachowania czujności oraz rozważnego i solidnego zarządzania ryzykiem w krótkim i średnim okresie. Priorytety nadzorcze na lata 2026–2028 koncentrują się zatem na konieczności zachowania przez banki odporności na ryzyko geopolityczne i niepewność makrofinansową (priorytet 1) – w tym celu banki powinny skupić się przede wszystkim na rozważnym podejmowaniu ryzyka i solidnych standardach kredytowych, spójnym wdrażaniu rozporządzenia CRR III oraz rozważnym zarządzaniu ryzykiem klimatycznym i przyrodniczym. Priorytet 2 zakłada zapewnienie wysokiej odporności operacyjnej i solidnych zdolności w obszarze ICT. Ten cel obejmuje m.in. zgodność z nowymi wymogami wynikającymi z rozporządzenia DORA oraz szybkie usunięcie niedociągnięć w zdolności przekazywania danych o ryzyku i w odnośnych systemach informacyjnych.

W ramach priorytetu 2 Nadzór Bankowy EBC opracowuje także średnio‑ i długookresową strategię poświęconą stosowanym przez nadzorowane podmioty planom, zarządzaniu wewnętrznemu i zarządzaniu ryzykiem w zakresie technologii cyfrowych (i sztucznej inteligencji), żeby rozpoznać strukturalne tendencje i czynniki ryzyka wpływające na przyszłość sektora bankowego. Dlatego też w 2026 nadzorcy zamierzają prowadzić ukierunkowaną współpracę z bankami w zakresie niektórych z tych kluczowych tematów. Więcej informacji można znaleźć w dokumencie na temat priorytetów nadzorczych na lata 2026–2028.

2 Postępowania w zakresie zezwoleń, oceny kompetencji i reputacji, egzekwowania przepisów oraz nakładania sankcji

2.1 Zezwolenia

2.1.1 Oceny istotności

W listopadzie 2025, zgodnie z rozporządzeniem ramowym w sprawie SSM^[42], ukończono doroczną ocenę banków i grup bankowych według kryteriów istotności^[43]. Jej uzupełnieniem były doraźne oceny istotności przeprowadzane w następstwie przekształceń struktur grup. W wyniku tych doraźnych ocen wydano 51 decyzji w sprawie istotności.

W rezultacie na 1 stycznia 2026 status istotnych miało 112 instytucji^[44].

W wyniku dorocznej oceny w 2025 zaszły wyszczególnione poniżej zmiany.

Dodatkowo w strukturach grup zaszły poniższe zmiany, które miały wpływ na liczbę istotnych nadzorowanych podmiotów.

Ponadto w strukturach grup zaszły poniższe zmiany, które nie miały wpływu na liczbę istotnych nadzorowanych podmiotów.

Lista nadzorowanych podmiotów jest często aktualizowana i znajduje się na stronie internetowej EBC poświęconej nadzorowi bankowemu.

2.1.2 Przeglądy jakości aktywów

Przeglądy jakości aktywów mają zagwarantować, by banki, które są lub będą objęte bezpośrednim nadzorem EBC, dysponowały wystarczającym kapitałem. Metodykę przeglądów określono w specjalnej instrukcji^[45].

W 2025 EBC ukończył przegląd jakości aktywów Raiffeisen-Holding Niederösterreich-Wien reg.Gen.m.b.H. w Austrii. Oczekuje się, że przeglądy jakości aktywów dwóch niemieckich banków, LBS Landesbausparkasse Süd i Wüstenrot Bausparkasse Aktiengesellschaft, zostaną ukończone na początku 2026. W czerwcu 2025 EBC rozpoczął przeglądy jakości aktywów w odniesieniu do dwóch banków: KfW Beteiligungsholding GmbH w Niemczech i Promontoria 19 Coöperatie U.A. w Holandii. Wszystkie pięć banków objętych przeglądem spełniało kryterium wielkości dla podmiotów podlegających bezpośredniemu nadzorowi EBC.

2.1.3 Instytucje mniej istotne o wysokim wpływie

Ponieważ instytucji mniej istotnych jest bardzo dużo i różnią się one pod względem wielkości, złożoności i profilu ryzyka, europejski nadzór bankowy klasyfikuje je na podstawie ich wpływu na system finansowy i profilu ryzyka. Instytucje mniej istotne o wysokim wpływie wyodrębnia się raz w roku w każdym państwie uczestniczącym w europejskim nadzorze bankowym. Do kryteriów wyznaczania instytucji mniej istotnych o wysokim wpływie należą ich wielkość, znaczenie dla gospodarki, działalność transgraniczna, model biznesowy i zasada minimum na jurysdykcję^[46]. Na 1 stycznia 2026 wyznaczono 105 instytucji mniej istotnych o wysokim wpływie. Ich liczba przez ostatnie kilka lat pozostawała zasadniczo bez zmian^[47].

2.1.4 Postępowania dotyczące zezwoleń

W 2025 EBC został powiadomiony o 676 postępowaniach w sprawie zezwoleń (tabela 7), z których 14 dotyczyło wniosków o licencję, 11 – cofnięcia licencji, 42 – wygaśnięcia zezwolenia, 110 – nabycia lub zwiększenia znacznego pakietu akcji, 496 – paszportowania, a 3 – zatwierdzenia finansowych spółek holdingowych.

W 2025 wydano 194 decyzje w sprawie postępowań dotyczących zezwoleń^[48]. Stanowiły one łącznie 7,7% wszystkich indywidualnych decyzji nadzorczych EBC z 2025.

Jeden wniosek o licencję i trzy powiadomienia o nabyciu lub zwiększeniu znacznego pakietu akcji wycofano przed sfinalizowaniem decyzji ze względu na negatywną ocenę.

2.1.4.1 Wspólne procedury

W 2025 liczba zgłoszonych do EBC wspólnych procedur dotyczących udzielenia licencji, znacznych pakietów akcji i cofnięcia zezwolenia zwiększyła się w porównaniu z poprzednim rokiem.

EBC ocenił bardzo dużo transakcji związanych ze znacznymi pakietami akcji. W kilku postępowaniach w sprawie znacznych pakietów akcji wynikających z wewnętrznych zmian reorganizacyjnych w nadzorowanych grupach zastosowano uproszczoną procedurę oceny. W 2025 postępowania w sprawie znacznych pakietów akcji dotyczyły przede wszystkim transakcji mających na celu konsolidację, głównie na szczeblu krajowym, choć w niektórych przypadkach dążono do konsolidacji transgranicznej. Oceniono także szereg transakcji wrogiego nabycia, w tym przejęcia, w ramach ofert publicznych.

W 2025 większość postępowań w sprawie licencji dotyczyła ustanowienia nowych instytucji mniej istotnych. Postępowań w zakresie licencji dotyczących instytucji istotnych było niewiele. Wynikały one przede wszystkim z wniosków związanych z planami podjęcia przez banki dodatkowych, regulowanych działań, co w niektórych państwach członkowskich wymaga rozszerzenia licencji. W niektórych przypadkach postępowania w zakresie zezwoleń były związane z przeniesieniem instytucji istotnej do innego państwa członkowskiego lub utworzeniem spółki zależnej instytucji istotnej w innym państwie członkowskim.

W 2025 niektóre wnioski o licencję zostały złożone do EBC przez podmioty z państw trzecich zamierzające rozszerzyć działalność w UE. W takich przypadkach oceny koncentrowały się na dobrej reputacji tych podmiotów i przestrzeganiu przez nie standardów przeciwdziałania praniu pieniędzy i finansowaniu terroryzmu.

Właściwe organy krajowe wszczęły postępowania w sprawie cofnięcia zezwoleń dla dwóch instytucji mniej istotnych (w Niemczech i Austrii). Jedno wynikało z objęcia instytucji kredytowej postępowaniem upadłościowym, a powodami drugiego były: poważne naruszenia wymogów w zakresie przeciwdziałania praniu pieniędzy, naruszenia zasad zarządzania wewnętrznego i wszczęcie przez sąd postępowania upadłościowego.

W 2025 EBC wdrożył w odniesieniu do wspólnych procedur strategię opartą na analizie ryzyka. Według oczekiwań skorzystają na niej zarówno nadzorowane podmioty, jak i potencjalni nabywcy, ponieważ w przypadku mniej złożonych spraw zmniejszy się liczba interakcji i czas rozpatrywania (zob. punkt 1.3.2).

2.1.4.2 Postępowania paszportowe, finansowe spółki holdingowe (o działalności mieszanej) oraz połączenia i podziały

EBC i właściwe organy krajowe w 2025 prowadziły 496 postępowań paszportowych.

Po transpozycji dyrektywy w sprawie wymogów kapitałowych (CRD V)^[49], w 2021 i 2022 postępowań związanych z finansowymi spółkami holdingowymi było bardzo dużo, po czym w 2023, 2024 i 2025 ich liczba się ustabilizowała. W 2025 EBC otrzymał trzy wnioski o zatwierdzenie finansowych spółek holdingowych (o działalności mieszanej) należących do grup istotnych.

W 2025 EBC przygotowywał się też do stosowania od stycznia 2026 szóstej dyrektywy w sprawie wymogów kapitałowych (CRD VI)^[50]. W dyrektywie CRD VI, za sprawą zmian w jej art. 21a, wprowadzono pewne modyfikacje w podejściu nadzorczym do finansowych spółek holdingowych (o działalności mieszanej). Te modyfikacje obejmują nowy wymóg corocznego publikowania przez organy nadzoru wykazu finansowych spółek holdingowych i finansowych spółek holdingowych o działalności mieszanej zatwierdzonych lub zwolnionych z wymogu zatwierdzenia oraz wyznaczonych nadzorowanych podmiotów zgodnie z art. 21a ust. 4 lit. c) CRD VI.

W CRD VI wprowadzono również nowe rozdziały dotyczące nabywania i zbywania istotnego pakietu akcji, przeniesień aktywów i zobowiązań o istotnej wartości oraz połączeń i podziałów, co ujednoliciło obowiązujące wcześniej systemy oparte na „uprawnieniach krajowych”^[51]. Zgodnie z dyrektywą CRD VI EBC jest jedynym organem właściwym do oceny tych operacji, gdy uczestniczą w nich instytucje istotne. W szczególności w przypadku połączeń EBC odpowiada za odnośną ocenę ostrożnościową, jeżeli podmiot powstały w wyniku połączenia kwalifikuje się jako instytucja istotna. W przypadku podziałów EBC będzie organem właściwym, jeżeli dzielony podmiot jest instytucją istotną.

2.2 Postępowania w sprawie oceny kompetencji i reputacji

W 2025 Europejski Bank Centralny powiadomiono o 1672 indywidualnych postępowaniach w sprawie oceny kompetencji i reputacji^[52] dotyczących instytucji istotnych (tabela 8).

W 2025 roku 67,2% indywidualnych postępowań dotyczyło członków rad nadzorczych, a 24,9% – członków zarządów. Pozostałe indywidualne postępowania odnosiły się do osób pełniących najważniejsze funkcje (6,2%), dodatkowych niewykonawczych stanowisk dyrektorskich (1,0%) oraz dyrektorów oddziałów z państw trzecich (0,7%).

Średni czas trwania procesu oceny kompetencji i reputacji, od otrzymania powiadomienia do przyjęcia decyzji przez EBC, wynosił 113 dni, wobec 109 dni w 2023. Nie przekraczał maksymalnego okresu określonego w pkt 179 wspólnych wytycznych ESMA i EUNB w sprawie oceny odpowiedniości członków organu zarządzającego i osób pełniących najważniejsze funkcje, wynoszącego cztery miesiące.

2.2.1 Oceny kompetencji i reputacji

EBC bada, jak można usprawnić proces decyzyjny za sprawą wykorzystania narzędzi cyfrowych i wprowadzenia procesów opartych na analizie ryzyka. To powinno skrócić czas trwania postępowań, a jednocześnie utrzymać wysoką jakość i spójność decyzji nadzorczych EBC (zob. punkt 1.3).

27 października 2025 EBC wraz z Europejskim Instytutem Uniwersyteckim we Florencji zorganizował wspólne seminarium, żeby zwiększyć w sektorze bankowym wiedzę na temat właściwych praktyk w dziedzinie zarządzania wewnętrznego.

Ocena odpowiedniości może skutkować wprowadzeniem postanowień dodatkowych, jeżeli na podstawie pięciu kryteriów kompetencji i reputacji powstały pewne zastrzeżenia dotyczące osoby powoływanej, którym należy zaradzić. W przypadku 40,85% ocen EBC miał zastrzeżenia związane z co najmniej jednym kryterium kompetencji i reputacji. Odsetek decyzji zawierających postanowienia dodatkowe spadł z 14,5% w 2024 do 9,15% w 2025. Zastrzeżenia wyrażane w 2025 najczęściej dotyczyły dyspozycyjności, doświadczenia i konfliktów interesów. W rezultacie sformułowano 27 warunków, 122 zobowiązania i 4 zalecenia, w porównaniu z – odpowiednio – 55, 151 i 20 w roku 2024.

Jeżeli istnieją istotne zastrzeżenia co do odpowiedniości osoby powoływanej, EBC może uznać za konieczne przeprowadzenie bardziej szczegółowej oceny i ostatecznie może zasygnalizować zamiar wydania decyzji negatywnej. W takiej sytuacji banki z reguły wycofują wniosek w ramach dialogu nadzorczego. W 2025 było 30 takich przypadków.

2.3 Egzekwowanie przepisów, nakładanie sankcji i zgłaszanie naruszeń

2.3.1 Egzekwowanie przepisów i nakładanie sankcji

Zgodnie z rozporządzeniem w sprawie SSM i rozporządzeniem ramowym w sprawie SSM podział uprawnień między EBC a właściwymi organami krajowymi w zakresie egzekwowania przepisów i nakładania sankcji zależy od charakteru domniemanego naruszenia, osoby odpowiedzialnej i środków, które należy zastosować. Kary nałożone przez EBC w ramach wypełnianych przez niego zadań nadzorczych oraz kary wprowadzone przez właściwe organy krajowe na wniosek EBC są ogłaszane na stronie internetowej EBC o sankcjach nadzorczych.

Sankcje są karą za obecne lub przeszłe naruszenia przepisów przez nadzorowany podmiot i mają zniechęcać pozostałe instytucje w systemie bankowym do łamania prawa w przyszłości. Środki egzekwowania przepisów, takie jak okresowe kary pieniężne, mają zmusić nadzorowane podmioty do przestrzegania wymogów ostrożnościowych w przypadku bieżących naruszeń.

W 2025 EBC prowadził 16 postępowań w zakresie egzekwowania przepisów i nakładania sankcji. Postępowań w sprawie sankcji było 14 i w ich wyniku wydano dziewięć decyzji EBC. Natomiast w zakresie egzekwowania przepisów prowadzono dwa postępowania, które skutkowały jedną decyzją EBC (tabela 9).

Dziesięć z 14 postępowań dotyczących sankcji prowadzonych w 2025 odnosiło się do naruszeń stosowanego bezpośrednio prawa UE (w tym rozporządzeń i decyzji EBC) przez dziewięć instytucji istotnych. Pięć z tych postępowań było w toku na koniec roku, a pięć zakończono w 2025 pięcioma decyzjami EBC o nałożeniu kar na łączną kwotę 8 585 000 EUR. Kary nałożono na pięć nadzorowanych podmiotów. Cztery z tych decyzji odnosiły się do naruszenia decyzji EBC w sprawie modeli wewnętrznych na potrzeby ryzyka kredytowego, a jedna decyzja dotyczyła zgłoszenia błędnie obliczonych aktywów ważonych ryzykiem dla ryzyka kredytowego.

Spośród czterech pozostałych postępowań w sprawie sankcji prowadzonych w 2025 trzy odnosiły się do niezgodności z wymogami w zakresie zarządzania wewnętrznego i znacznych pakietów akcji określonych w przepisach krajowych wdrażających dyrektywę CRD, a jedno dotyczyło naruszenia odpowiednich stosowanych bezpośrednio przepisów UE w dziedzinie funduszy własnych i wymogów sprawozdawczych. Te postępowania zakończyły się czterema wnioskami EBC do właściwych organów krajowych o wszczęcie postępowania w celu nałożenia odpowiednich kar na odpowiedzialne strony. Należą do nich jedna instytucja istotna, zatrudnione przez instytucje istotne osoby, które dopuściły się naruszeń, a także podmioty nieobjęte nadzorem i osoby fizyczne odpowiedzialne za nabycie znacznych pakietów akcji w instytucji istotnej.

Prowadzone w 2025 dwa postępowania w sprawie egzekwowania przepisów dotyczyły nieprzestrzegania przez dwie instytucje istotne decyzji EBC, które zobowiązywały je do poprawy procesów rozpoznawania ryzyk klimatycznych i przyrodniczych w wyznaczonym terminie w 2024. Jedno z tych postępowań było w toku na koniec 2025, a drugie zakończyło się decyzją EBC nakładającą okresowe kary pieniężne na łączną kwotę 187 650 EUR.

Na wykresie 5 przedstawiono zestawienie postępowań w zakresie egzekwowania przepisów i nakładania sankcji prowadzonych przez EBC w 2025 oraz zakończonych w latach 2020–2024 według natury naruszenia.

Wykres 5

Postępowania w zakresie egzekwowania przepisów i nakładania sankcji w latach 2020–2025 według natury naruszenia

(liczba postępowań)

Po otrzymaniu wniosków EBC o wszczęcie postępowania i zbadaniu przedmiotowych spraw zgodnie z prawem krajowym jeden właściwy organ krajowy nałożył w 2025 dwie kary pieniężne na kwotę 30 000 000 EUR. Więcej informacji o karach pieniężnych nakładanych przez właściwe organy krajowe na wniosek EBC można znaleźć na stronie internetowej EBC dotyczącej sankcji nadzorczych.

Szczegółowe informacje, w tym obszerne statystyki dotyczące działań podjętych w 2025 przez EBC i właściwe organy krajowe w zakresie nakładania sankcji w związku z naruszeniami wymogów ostrożnościowych, zostaną przedstawione w specjalnym raporcie. Raport roczny o działaniach w zakresie nakładania sankcji w SSM w 2025 zostanie opublikowany na stronie internetowej EBC poświęconej nadzorowi bankowemu w drugim kwartale 2026.

W 2025 EBC wydał ponadto jedną wiążącą decyzję nadzorczą przewidującą naliczanie okresowych kar pieniężnych za każdy dzień trwania naruszenia w przypadku niespełnienia przez odnośny bank wymogów ostrożnościowych określonych w tej decyzji EBC. Zawierała ona wymogi ostrożnościowe dotyczące poprawy procesu rozpoznawania ryzyk klimatycznych i przyrodniczych.

Kiedy EBC ma podstawy do podejrzeń, że popełniono przestępstwo, zwraca się do właściwego organu krajowego o zgłoszenie sprawy odpowiednim organom w celu przeprowadzenia dochodzenia i ewentualnego wszczęcia postępowania karnego zgodnie z prawem krajowym. W 2025 EBC złożył dwa takie wnioski.

2.3.2 Zgłaszanie naruszeń

Zgodnie z art. 23 rozporządzenia w sprawie SSM Europejski Bank Centralny ma obowiązek stworzyć skuteczne mechanizmy, żeby umożliwić wszystkim obywatelom informowanie o przypadkach naruszenia określonych przepisów prawa UE (ang. whistleblowing). Dlatego też uruchomił portal internetowy do zgłaszania naruszeń.

Zgłoszenia dokonywane za pomocą tego portalu i innymi kanałami (np. mejlem lub listownie) mają zagwarantowaną pełną anonimowość. Podczas wykonywania swoich zadań nadzorczych EBC bierze pod uwagę wszystkie dostępne informacje.

W 2025 EBC otrzymał 416 zgłoszeń od demaskatorów, czyli podobną ilość co w 2024 (421) i więcej niż w 2023 (355). Spośród tych zgłoszeń 165 dotyczyło domniemanego złamania przepisów UE, z czego 155 wchodziło w zakres kompetencji nadzorczych EBC, a 10 – właściwych organów krajowych. Pozostałe zgłoszenia odnosiły się przede wszystkim do domniemanych naruszeń niezwiązanych z wymogami ostrożnościowymi (np. ochrony konsumentów), więc nie wchodziły w zakres mechanizmu zgłaszania naruszeń.

Spośród zgłoszonych domniemanych naruszeń, które wchodziły w zakres uprawnień nadzorczych EBC, najwięcej dotyczyło zarządzania wewnętrznego (80%), upubliczniania informacji i sprawozdawczości (6%) oraz funduszy własnych i wymogów kapitałowych (6%). Sprawy związane z zarządzaniem wewnętrznym odnosiły się głównie do zarządzania ryzykiem i kontroli wewnętrznej oraz funkcji organu zarządzającego i wymogów dotyczących kompetencji i reputacji. Pełne zestawienie przedstawiono na wykresie 6.

Wykres 6

Domniemane naruszenia zgłoszone poprzez mechanizm dla demaskatorów

(proc.)

O informacjach otrzymanych poprzez mechanizm dla demaskatorów powiadamiano odpowiednie wspólne zespoły nadzorcze, które podejmowały decyzję o stosownych działaniach następczych.

Główne działania przeprowadzone w 2025 w następstwie zgłoszeń otrzymanych w tym roku lub wcześniej w odniesieniu do naruszenia określonych przepisów UE objęły:

• wewnętrzną ocenę na podstawie istniejącej dokumentacji (38%)
• wystąpienie do nadzorowanego podmiotu o dostarczenie dokumentów lub wyjaśnień (35%)
• wystąpienie o przeprowadzenie audytu wewnętrznego lub kontroli na miejscu (24%)
• rozmowę ze stronami, których dotyczyły zarzuty (3%).

3 Wkład w zarządzanie kryzysowe

3.1 Przypadki kryzysowe w 2025

W 2025 żadna instytucja istotna nie została uznana za będącą na progu upadłości lub zagrożoną upadłością na podstawie art. 18 ust. 1 lit. a) i art. 18 ust. 4 rozporządzenia w sprawie jednolitego mechanizmu restrukturyzacji i uporządkowanej likwidacji^[53]. Otoczenie makroekonomiczne w 2025 pozostało zasadniczo korzystne dla banków, zwłaszcza ich rentowności. Jeśli chodzi jednak o dalsze perspektywy, banki stoją w obliczu przeciwności, które mogą odbić się na przyszłych zyskach. Należą do nich: potencjalne pogorszenie się jakości aktywów, dalszy spadek marż i mały wolumen kredytów.

3.2 Stosunki z Jednolitą Radą ds. Restrukturyzacji i Uporządkowanej Likwidacji

W 2025 Europejski Bank Centralny kontynuował ścisłą współpracę z Jednolitą Radą ds. Restrukturyzacji i Uporządkowanej Likwidacji (SRB). Przewodnicząca Rady ds. Nadzoru EBC i przewodniczący SRB regularnie się ze sobą kontaktowali i wspólnie odwiedzili kilka właściwych organów krajowych i krajowych organów ds. restrukturyzacji i uporządkowanej likwidacji. Pracownicy EBC i SRB często przekazywali sobie informacje oraz współpracowali nad sprawami wspólnego zainteresowania i przypadkami kryzysowymi dotyczącymi instytucji mniej istotnych.

Zasadniczą częścią tej współpracy w dalszym ciągu były regularne kontakty między wspólnymi zespołami nadzorczymi EBC a wewnętrznymi zespołami SRB ds. restrukturyzacji i uporządkowanej likwidacji. Szczególnie ścisłe współdziałanie dotyczyło banków objętych schematem zarządzania kryzysowego EBC. Ta współpraca była oparta na protokole ustaleń w zakresie współpracy i wymiany informacji między SRB a EBC oraz specjalnym protokole ustaleń w sprawie wymiany poufnych danych statystycznych, podpisanym w 2023.

EBC i SRB w dalszym ciągu współpracowały w strategicznych obszarach wspólnego zainteresowania. Dopilnowały, by ściśle współdziałać w zakresie programu reform upraszczających z punktu widzenia nadzoru oraz restrukturyzacji i uporządkowanej likwidacji. Ponadto EBC i SRB kontynuowały wspólne działania dotyczące pomiaru płynności i sprawozdawczości w tym zakresie. W 2025 ukończyły trzeci doroczny wspólny test płynnościowy, sprawdzający przygotowanie banków na wypadek kryzysu na podstawie wspólnie opracowanego formularza dotyczącego płynności. EBC i SRB współpracowały także przy budowie swoich strategii cyfryzacji i kultury cyfrowej, wykorzystując wspólne doświadczenia i inicjatywy szkoleniowe, a także specjalne narzędzia EBC z zakresu nadzorczych technologii cyfrowych.

W 2025 EBC i SRB przeprowadziły symulacje służące wspólnemu celowi, który polega na ocenie istniejących zdolności i zwiększeniu przygotowania na wypadek kryzysu. Uczestniczyły również w trójstronnym spotkaniu na wysokim szczeblu, które odbyło się w biurze SRB w Brukseli. W tym spotkaniu brały udział m.in. organy ds. restrukturyzacji i uporządkowanej likwidacji, organy nadzoru, banki centralne i ministerstwa finansów z USA, Wielkiej Brytanii i unii bankowej. Ponadto EBC i SRB współpracowały przy kilku symulacjach kryzysu w konkretnych bankach w celu sprawdzenia ich gotowości na potencjalną sytuację kryzysową.

Zgodnie z ramami regulacyjnymi konsultowano z SRB plany naprawcze przedłożone EBC przez instytucje istotne. Natomiast SRB zasięgała opinii EBC w sprawie projektów planów restrukturyzacji i uporządkowanej likwidacji oraz obliczania proponowanych przekształconych kwot płatnych przez instytucje istotne na rzecz jednolitego funduszu restrukturyzacji i uporządkowanej likwidacji, zgodnie z rozporządzeniem w sprawie jednolitego mechanizmu restrukturyzacji i uporządkowanej likwidacji.

3.3 Zarządzanie kryzysowe w odniesieniu do instytucji mniej istotnych

W przypadku instytucji mniej istotnych zarządzanie kryzysowe wymaga bliskiej współpracy między właściwym organem krajowym a EBC. Chociaż należy do obowiązków nadzorczych właściwych organów krajowych, konieczność nasilenia współpracy i wymiany informacji pojawia się wtedy, kiedy dana instytucja zbliża się do punktu utraty rentowności, ponieważ za cofanie licencji odpowiada EBC. Aspekty proceduralne tej współpracy określono w zmienionych zasadach zarządzania kryzysowego w odniesieniu do instytucji mniej istotnych, wprowadzonych 1 stycznia 2024.

Na wczesnym etapie kryzysu spowodowanego pogorszeniem się sytuacji finansowej instytucji mniej istotnej właściwy organ krajowy oficjalnie powiadamia o tym fakcie EBC. W 2025 EBC otrzymał od właściwych organów krajowych 11 takich powiadomień.

Po złożeniu powiadomienia o pogorszeniu się finansowej kondycji instytucji z reguły tworzone są grupy kontaktowe ds. zarządzania kryzysowego, chyba że dany właściwy organ krajowy lub EBC mają uzasadniony powód, by w nich nie uczestniczyć. Te grupy – składające się z przedstawicieli EBC i właściwych organów krajowych oraz, w zależności od sytuacji, odpowiednich krajowych organów ds. restrukturyzacji i uporządkowanej likwidacji – są ustanawiane w reakcji na naruszenia wymogów kapitałowych, pogorszenie się jakości aktywów lub sytuacji płynnościowej bądź poważne niedociągnięcia w systemach zarządzania wewnętrznego lub kontroli wewnętrznej.

W trakcie analizowanego roku działało 14 grup kontaktowych ds. zarządzania kryzysowego, w porównaniu z 12 w 2024. Te grupy nadal miały kluczowe znaczenie dla skutecznego i spójnego reagowania na problematyczne sytuacje w poszczególnych instytucjach mniej istotnych oraz szybkiego i skoordynowanego podejmowania działań nadzorczych. Pomogło to ograniczyć skutki uboczne w innych częściach systemu finansowego w możliwie największym stopniu.

4 Współpraca międzyinstytucjonalna

4.1 Współpraca europejska i międzynarodowa

4.1.1 Współpraca z innymi unijnymi organami nadzoru i organami z państw spoza UE

W 2025 EBC zacieśnił współpracę z innymi organami nadzoru z różnych jurysdykcji i sektorów, m.in. w ramach wynegocjowanych kolejnych protokołów ustaleń.

4.1.1.1 Współpraca z organami z UE i Europejskiego Obszaru Gospodarczego spoza SSM

Dzięki kolegiom organów nadzoru EBC może opracowywać skoordynowane metody i decyzje nadzorcze oraz tworzyć wspólne programy prac z innymi organami zaangażowanymi w nadzór nad daną transgraniczną grupą bankową. Zgodnie z europejskimi rozporządzeniami EBC organizuje kolegia w sytuacji, gdy jako organ nadzoru z państwa pochodzenia odpowiada za nadzór skonsolidowany nad daną grupą bankową. Alternatywnie – jeżeli organ z UE pełniący funkcję organu sprawującego nadzór skonsolidowany nie uczestniczy w europejskim nadzorze bankowym – EBC działa w odpowiednim kolegium jako organ nadzoru z państwa przyjmującego dla konkretnych podmiotów podlegających jego bezpośredniemu nadzorowi.

W 2025 EBC i właściwe organy z państw członkowskich UE, które nie uczestniczą w europejskim nadzorze bankowym, i Norwegii potwierdziły swoje dążenie do wspierania współpracy i konwergencji praktyk w zakresie nadzoru w ramach dwóch sesji specjalnych warsztatów zorganizowanych przez EBC w marcu i październiku. Te warsztaty były okazją do wymiany najlepszych praktyk oraz zwiększenia skuteczności i efektywności nadzoru w kontekście reformy procesu SREP w EBC. Jednocześnie wejście w życie dwóch europejskich rozporządzeń dotyczących funkcjonowania kolegiów organów nadzoru^[54] pozwoliło EBC dalej rozwijać wymianę informacji o oddziałach banków z siedzibą w państwach trzecich oraz usprawniać współpracę między organami nadzoru ostrożnościowego a innymi organami, takimi jak organy sprawujące nadzór w zakresie przeciwdziałania praniu pieniędzy i finansowaniu terroryzmu.

4.1.1.2 Współpraca z organami nadzoru bankowego spoza UE

EBC współpracuje także z międzynarodowymi organami nadzoru na innych forach, takich jak grupy ds. zarządzania kryzysowego w odniesieniu do globalnych banków o znaczeniu systemowym.

W przypadku gdy EBC odpowiada za nadzór skonsolidowany nad grupami, które prowadzą działalność również poza Unią Europejską, właściwe organy z państw trzecich są zapraszane do udziału w odpowiednich kolegiach organów nadzoru, pod warunkiem że ich zasady poufności i tajemnicy zawodowej są, w ocenie EUNB, równoważne z unijnymi zasadami w tym zakresie.

EBC zawarł nowy protokół ustaleń w zakresie nadzoru z Banco Central de la República Argentina. EBC prowadził regularny i usystematyzowany dialog z takimi organami jak brytyjski organ regulacji ostrożnościowej (Prudential Regulation Authority) i System Rezerwy Federalnej. Oprócz tego zorganizował kilka dwustronnych spotkań tematycznych i zwiększających zdolności przedsięwzięć, w których uczestniczyły organy nadzoru bankowego z innych państw spoza UE, by omówić kwestie będące przedmiotem wspólnego zainteresowania, np. nadzór nad konglomeratami finansowymi, ryzyka finansowe związane z klimatem, transformację cyfrową i odporność operacyjną.

W 2025 EBC dodatkowo wzmocnił współpracę w zakresie stosowania nadzorczych technologii cyfrowych z organami nadzoru ostrożnościowego spoza UE. Obejmowało to współprzewodniczenie, wraz z Bankiem Anglii, grupie roboczej BIS Innovation Network ds. technologii na potrzeby nadzoru, regulacji i polityki pieniężnej. Ta grupa bada możliwości wykorzystania dużych modeli językowych i propaguje globalny ekosystem innowacji. EBC pogłębił również długotrwałą współpracę z Urzędem Monetarnym Singapuru poprzez znaczącą wymianę wiedzy.

4.1.1.3 Współpraca z krajowymi organami nadzoru rynku i innymi sektorowymi organami nadzoru

EBC współpracuje z krajowymi organami nadzoru rynkowego, zgodnie z prawem unijnym, oraz prowadzi wymianę informacji o operacjach dokonywanych przez istotne grupy bankowe na rynkach instrumentów finansowych. W szczególności zawarł dwustronne protokoły ustaleń z krajowymi organami nadzoru rynku z sześciu państw uczestniczących w europejskim nadzorze bankowym. W 2025 roku wymiana informacji z tymi organami miała większą skalę w związku ze zwiększoną liczbą połączeń podmiotów, transakcji nabycia i innych transakcji konsolidacyjnych z udziałem instytucji istotnych oraz ze zmianami na rynku, które wymagały skoordynowanych środków nadzorczych.

EBC, jako wyznaczony koordynator w odniesieniu do istotnych grup prowadzonych przez banki zaklasyfikowanych jako konglomeraty finansowe, zacieśnił współpracę z Europejskim Urzędem Nadzoru Ubezpieczeń i Pracowniczych Programów Emerytalnych oraz odpowiednimi właściwymi organami odpowiedzialnymi za nadzór nad podmiotami objętymi regulacją – głównie spoza sektora bankowego – należącymi do tych konglomeratów. Dokonanie ustaleń koordynacyjnych z odpowiednimi właściwymi organami przyczyniło się do udoskonalenia i rozszerzenia kolegiów ds. konglomeratów finansowych. Doroczne posiedzenia kolegiów stanowią ważną platformę wymiany informacji między organami.

4.1.1.4 Zaangażowanie EBC w przeciwdziałanie praniu pieniędzy

Nadzór nad instytucjami kredytowymi i finansowymi w dziedzinie przeciwdziałania praniu pieniędzy i finansowaniu terroryzmu (AML/CFT) wchodzi w zakres kompetencji organów nadzoru AML/CFT, w tym nowo utworzonego unijnego Urzędu ds. Przeciwdziałania Praniu Pieniędzy i Finansowaniu Terroryzmu (AMLA). Organy nadzoru ostrożnościowego i organy ds. AML/CFT ściśle ze sobą współpracują, by wypełniać powierzony im mandat.

Jako organ nadzoru ostrożnościowego EBC dzielił się z AMLA doświadczeniami związanymi z tworzeniem jednolitego mechanizmu nadzorczego, w tym poprzez udział w pracach grupy zadaniowej AMLA. Ważnym krokiem w kierunku określenia metod współpracy i wymiany informacji między tymi dwiema organizacjami było zawarcie 27 czerwca 2025 protokołu ustaleń między EBC a AMLA, jak przewidziano w art. 92 ust. 3 rozporządzenia w sprawie AMLA.

Podobnie jak w poprzednich latach EBC uwzględniał w sprawowanym nadzorze ostrożnościowe konsekwencje ryzyka związanego z praniem pieniędzy i finansowaniem terroryzmu^[55] oraz wspierał przygotowania regulacyjne w odniesieniu do AMLA. EBC przyczynił się do zmian regulacyjnych w zakresie przeciwdziałania praniu pieniędzy i finansowaniu terroryzmu oraz opowiedział się za ustanowieniem ram prawnych umożliwiających skuteczną współpracę i wymianę informacji między organami nadzoru finansowego ds. AML/CFT a odpowiednimi organami spoza obszaru AML/CFT.

W 2025 EBC dalej prowadził także wymianę informacji z organami ds. AML/CFT. Na przykład uczestniczył w charakterze obserwatora w 66 kolegiach ds. AML/CFT utworzonych w odniesieniu do instytucji istotnych^[56], prowadził wymianę informacji w ramach tych kolegiów i poprzez inne kanały oraz zgłaszał istotne niedociągnięcia w zakresie AML/CFT do centralnej bazy danych EuReCa, prowadzonej przez EUNB.

Ponadto EBC uczestniczył w charakterze obserwatora w pracach Stałego Komitetu EUNB ds. Przeciwdziałania Praniu Pieniędzy i Finansowaniu Terroryzmu oraz Rady Generalnej AMLA w składzie nadzorczym. Jednocześnie EBC uczestniczył w pracach przygotowawczych pod przewodnictwem EUNB i AMLA dotyczących projektu regulacyjnych standardów technicznych i wytycznych w ramach nowych zasad AML/CFT.

4.1.1.5 Rola EBC w nadzorze nad kluczowymi zewnętrznymi dostawcami usług po wprowadzeniu DORA

W akcie w sprawie operacyjnej odporności cyfrowej (DORA) wprowadzono kompleksowe ramy nadzoru^[57] nad kluczowymi zewnętrznymi dostawcami usług w dziedzinie technologii informacyjno-komunikacyjnych (ICT). Ramy nadzoru obejmują 19 takich usługodawców^[58] wyznaczonych przez Europejskie Urzędy Nadzoru. Jeden z trzech organów nadzoru zostaje wiodącym organem nadzorczym, który prowadzi wszystkie działania nadzorcze realizowane zdalnie i na miejscu. Pomagają mu w tym wspólne zespoły ds. kontroli. Na podstawie tych działań wiodący organ nadzorczy może wydać zalecenia dla kluczowych zewnętrznych dostawców usług ICT.

W 2025 Nadzór Bankowy EBC pomagał w opracowaniu tych ram nadzoru. Od czasu uruchomienia w styczniu 2026 działań w tym zakresie do wspólnych zespołów ds. kontroli dołączyło 21 ekspertów z Nadzoru Bankowego EBC. Ponadto EBC dopilnuje, by nadzorowane instytucje korzystające z usług kluczowych zewnętrznych dostawców usług ICT odpowiednio zajmowały się konkretnymi ryzykami wskazanymi w zaleceniach.

Nadzór nad kluczowymi zewnętrznymi dostawcami usług ICT wzmacnia operacyjną odporność cyfrową w całym sektorze finansowym UE. Uzupełnienia, a nie zastępuje, rzetelne zarządzanie przez instytucje ryzykiem związanym z podmiotami zewnętrznymi i działania nadzorcze EBC w tym obszarze. Instytucje kredytowe i inne podmioty finansowe pozostają w pełni odpowiedzialne za zarządzanie wszystkimi aspektami ryzyka informatycznego.

4.1.1.6 Programy oceny sektora finansowego prowadzone przez MFW

Programy oceny sektora finansowego (FSAP) prowadzone przez Międzynarodowy Fundusz Walutowy (MFW) to kompleksowe, dogłębne oceny sektora finansowego danego kraju.

W 2025 MFW ukończył drugi program FSAP dla strefy euro (zob. ramka 3). Ten program obejmował kompleksową ocenę zgodności praktyk nadzorczych SSM z podstawowymi zasadami bazylejskimi. Była to pierwsza ocena oparta na zmienionej metodyce w zakresie podstawowych zasad bazylejskich (zob. ramka 3). W nadchodzących latach podjęte zostaną działania następcze związane z realizacją zaleceń wynikających z programu FSAP.

W 2025 MFW ukończył krajowe programy FSAP dotyczące Francji i Słowacji oraz uruchomił programy FSAP dla Austrii Grecji, Włoch i Portugalii. Krajowe programy FSAP obejmują ocenę zagadnień niezwiązanych z bankowością, takich jak krajowe przepisy ubezpieczeniowe i makroostrożnościowe, oraz całościową ocenę zagadnień bankowych, ze szczególnym uwzględnieniem kwestii, które wchodzą w zakres kompetencji krajowych organów nadzorujących instytucje mniej istotne lub wiążą się z przeciwdziałaniem praniu pieniędzy i finansowaniu terroryzmu. Bierze się przy tym pod uwagę, że ukończenie budowy unii bankowej wymaga dalszych prac.

Nadzór Bankowy EBC uczestniczy także w krajowych konsultacjach MFW prowadzonych na podstawie art. IV w odniesieniu do państw objętych europejskim nadzorem bankowym. Przekazuje zespołom MFW informacje na temat kwestii mikro- i makroostrożnościowych, zgodnie z zadaniami EBC w tych obszarach.

4.2 Wkład w prace nad europejskimi i międzynarodowymi ramami regulacyjnymi

4.2.1 Wkład w prace Rady Stabilności Finansowej

Jako członek plenum Rady Stabilności Finansowej (FSB) Nadzór Bankowy EBC aktywnie uczestniczył w działaniach Stałego Komitetu ds. Współpracy Nadzorczej i Regulacyjnej, Stałego Komitetu ds. Implementacji Standardów, grupy sterującej ds. restrukturyzacji i uporządkowanej likwidacji oraz regionalnej grupy konsultacyjnej ds. Europy, a także ich różnych podstruktur. Nadzór Bankowy EBC istotnie przyczynił się do postępów różnych inicjatyw FSB o znaczeniu strategicznym, zwłaszcza planu FSB na rzecz przeciwdziałania ryzyku finansowemu wynikającemu ze zmiany klimatu, prac nad ustandaryzowaniem zgłoszeń o incydentach cybernetycznych i operacyjnych (format zgłoszeń o incydentach) oraz tematycznej wzajemnej oceny dotyczącej kryptoaktywów. Ponadto Nadzór Bankowy EBC dalej wspierał prace FSB nad określeniem zakresu regulacji oraz oceną potencjalnych możliwości i zagrożeń wynikających z innowacji finansowych.

4.2.2 Wkład w proces bazylejski

Jako członek Bazylejskiego Komitetu Nadzoru Bankowego Nadzór Bankowy EBC przedstawił europejski punkt widzenia na prace komitetu i aktywnie uczestniczył w dyskusjach o tym, jak można jeszcze wzmocnić regulacje i nadzór w sektorze bankowym.

Nadzór Bankowy EBC wniósł wkład do prac podstruktur Komitetu Bazylejskiego, współprzewodnicząc grupie zadaniowej ds. ryzyka finansowego związanego z klimatem i grupie ds. polityki i standardów. Do najważniejszych osiągnięć tych podstruktur należą publikacja ram dobrowolnego ujawniania ryzyka finansowego związanego z klimatem oraz zasad należytego zarządzania ryzykiem związanym z podmiotami zewnętrznymi, a także rozpoczęcie konsultacji w sprawie nowego standardowego formatu ujawniania informacji dotyczących filaru III umożliwiającego odczyt maszynowy.

Nadzór Bankowy EBC kierował także pracami nad przeglądem literatury na temat skuteczności nadzoru w kontekście działań następczych Komitetu Bazylejskiego związanych z zaburzeniami na rynku bankowym w 2023.

W grudniu 2025 EBC zorganizował wraz z grupą badawczą Bazylejskiego Komitetu Nadzoru Bankowego i Centrum Badań nad Polityką Gospodarczą (CEPR) wspólną konferencję na temat innowacji technologicznych na rynkach finansowych oraz zagrożeń i możliwości dla banków i regulacji.

Ponadto EBC zdecydowanie opowiadał się za wdrożeniem na szczeblu międzynarodowym umowy bazylejskiej, która wprowadza silne zabezpieczenia zwiększające odporność światowego sektora bankowego. Te wspólne standardy są fundamentem równych warunków działania i zapewniają, aby banki były w stanie udzielać kredytów i dostarczać płynność także w okresach napięć.

4.2.3 Wkład w prace Europejskiego Urzędu Nadzoru Bankowego i tworzenie polityki europejskiej

W 2025 Nadzór Bankowy EBC kontynuował ścisłą współpracę z EUNB, by pomóc w opracowaniu jednolitego zbioru przepisów, upowszechniać spójne podejście do nadzoru w całym unijnym sektorze bankowym, a także działać na rzecz bezpieczeństwa i dobrej kondycji instytucji kredytowych oraz stabilności systemu finansowego.

EBC i EUNB pracowały razem nad metodyką, formularzami i scenariuszami ogólnounijnego testu warunków skrajnych przeprowadzonego w 2025, którego wyniki opublikowano 1 sierpnia 2025. W tym kontekście EBC wniósł również wkład w dyskusje na temat strategii długookresowych i stworzenia scentralizowanych modeli ryzyka kredytowego na potrzeby przyszłych ogólnounijnych testów warunków skrajnych.

W ramach działań na rzecz uproszczeń prowadzonych na szczeblu unijnym EBC uczestniczył w pracach grupy zadaniowej EUNB ds. skuteczności ram regulacyjnych i nadzorczych. W toku oceny grupa zadaniowa wskazała cztery główne obszary wymagające poprawy: a) tworzenie produktów regulacyjnych poziomu 2 i 3, b) obciążenie sprawozdawcze instytucji finansowych, c) rola EUNB w kształtowaniu ostrożnościowych ram regulacyjnych UE oraz d) wewnętrzne uzgodnienia robocze. Zaproponowała również środki służące zwiększeniu efektywności w różnych perspektywach czasowych: do końca 2025 (natychmiastowo), do końca 2026 (krótki okres) i po 2026 (średni i długi okres). Wyniki oceny i zalecenia grupy zadaniowej przedstawiono w sprawozdaniu w sprawie skuteczności ram regulacyjnych i nadzorczych oraz programie prac EUNB na 2026.

W kontekście reform Bazylea III EBC uczestniczył w pracach nad standardami technicznymi służącymi wdrożeniu wymogów dotyczących ujawniania informacji na temat minimalnych progów kapitałowych, ryzyka kredytowego, ryzyka rynkowego, ryzyka związanego z korektą wyceny kredytowej, ryzyka operacyjnego, a także ujawniania w okresie przejściowym informacji na temat ekspozycji na kryptoaktywa.

EBC brał udział w konsultacjach publicznych na temat zmienionych wymogów ujawniania informacji o ryzykach ESG, ekspozycjach kapitałowych i zagregowanych ekspozycjach na podmioty z systemu parabankowego na podstawie rozporządzenia wykonawczego Komisji Europejskiej w sprawie ujawniania informacji dotyczących filaru III zgodnie z rozporządzeniem CRR III, a także w konsultacjach publicznych na temat projektu wytycznych w sprawie należytego zarządzania ryzykiem związanym z podmiotami zewnętrznymi.

Ponadto EBC wniósł wkład do publikacji EUNB pt. „Report on white labelling”, która ukazała się 14 października 2025.

EBC przystąpił też w charakterze obserwatora do podgrupy Rady ds. Sztucznej Inteligencji zajmującej się kwestią AI w usługach finansowych. Dzięki temu będzie mógł uczestniczyć w kształtowaniu przyszłych działań dotyczących współpracy organów nadzoru i odpowiednich organów na podstawie aktu w sprawie sztucznej inteligencji.

5 Organizacja Nadzoru Bankowego EBC

5.1 Pracownicy Nadzoru Bankowego EBC

5.1.1 Nabór

Nadzór Bankowy EBC na ogół ogłasza wolne stanowiska najpierw wewnętrznie, z wyjątkiem stanowisk najniższego szczebla, które są ogłaszane na rynku zewnętrznym. W 2025 w ramach kampanii zewnętrznych Nadzór Bankowy EBC zatrudnił 22 osoby na stanowiska długoterminowe.

Wykres 7

Liczba mianowań według grupy pracowników w 2025

5.1.2 Programy wymiany

EBC zachęca do wymian pracowniczych z unijnymi organizacjami partnerskimi. Prowadzone są wymiany międzyinstytucjonalne z Europejskim Urzędem Nadzoru Ubezpieczeń i Pracowniczych Programów Emerytalnych, Jednolitą Radą ds. Restrukturyzacji i Uporządkowanej Likwidacji, Europejskim Urzędem Nadzoru Giełd i Papierów Wartościowych oraz Europejskim Bankiem Inwestycyjnym. Dzięki tym inicjatywom pracownicy mają możliwość pracować w różnych kontekstach organizacyjnych, rozszerzać umiejętności i pogłębiać współpracę w obrębie europejskiego systemu nadzoru finansowego.

5.1.3 Budowanie potencjału

Nadzór Bankowy EBC okresowo ocenia swoją gotowość do zadań nadzorczych i aktualizuje plan budowania potencjału, tak aby priorytetowo traktować rozwój zasobów ludzkich w obszarach o niższej gotowości. W 2025 koncentrował się na zadaniach nadzorczych związanych z outsourcingiem usług informatycznych, bezpieczeństwem informatycznym, ryzykiem cybernetycznym i obowiązkami EBC wynikającymi z aktu w sprawie operacyjnej odporności cyfrowej.

EBC dalej rozszerzał ofertę szkoleniową we wszystkich obszarach nadzoru bankowego. Udoskonalił szkolenie wprowadzające do SSM poprzez utworzenie na platformie SSMnet specjalnej przestrzeni dla nowych pracowników. Z kolei druga edycja szkolenia dotyczącego podstaw SSM, zakończona w czerwcu 2025, dała nadzorcom spójny poziom wiedzy technicznej. Wprowadzono także nowe ścieżki edukacyjne dotyczące aktywów wirtualnych i ryzyka geopolitycznego, tak aby odzwierciedlić znaczenie tych zagadnień nadzorczych. Ponadto rozbudowano cyfrową ścieżkę edukacyjną SSM, żeby szkolić nadzorców, deweloperów i kierowników w dziedzinach sztucznej inteligencji, nadzoru nad ryzykiem informatycznym i cyfryzacji (zob. punkt 5.2.1).

W 2026 szkolenia dotyczące priorytetowych obszarów ryzyka, takich jak ryzyko kredytowe, informatyczne, operacyjne i geopolityczne, będą uwzględniać najnowsze zmiany w nadzorze bankowym, żeby odzwierciedlić fundamentalne i nowe tendencje i wyzwania.

5.1.4 Różnorodność i włączenie

Nadzór Bankowy EBC stara się tworzyć kulturę pracy, w której wykorzystuje się potencjał różnorodności i włączenia i wszyscy pracownicy mogą wyrażać swoją unikalną perspektywę oraz wnosić wkład do organizacji, zachowując autentyczność. W tej wizji jednym z priorytetów strategicznych pozostaje równowaga płci. Kobiety stanowią 43% pracowników i stażystów Nadzoru Bankowego EBC, przy czym ich odsetek różni się w zależności od szczebla organizacyjnego. Na szczeblu analityka wynosi 47%, a na szczeblu eksperta jest równy 44%. Na szczeblach zarówno kierownika zespołu, jak i kadry zarządzającej wynosi 33%, natomiast w przypadku stanowisk kierowniczych wyższego szczebla jest równy 37%. EBC będzie nadal zwiększać starania na rzecz osiągnięcia równowagi płci.

Rysunek 1

Statystyki dotyczące pracowników Nadzoru Bankowego EBC

5.2 Technologia, innowacje i ramowe zasady przekazywania danych

5.2.1 Rozwój nadzorczych technologii cyfrowych

W 2025 Nadzór Bankowy EBC dalej rozszerzał wykorzystanie technologii zgodnie ze strategią technologiczną SSM na lata 2024–2028, która ma wspierać nadzór oparty na analizie ryzyka, zwiększać zdolności w zakresie danych i rozwijać kulturę cyfrową. Poczyniono znaczne postępy w trzech obszarach: udoskonalono główne systemy nadzorcze, wprowadzono nowe innowacje oparte na sztucznej inteligencji i uproszczono procesy, by zmniejszyć złożoność po stronie nadzorców i banków.

Wprowadzono istotne ulepszenia do IMAS – głównego systemu informatycznego wykorzystywanego przez wszystkich nadzorców w europejskim nadzorze bankowym. Wzmocniły one zdolność organów nadzoru do nadzorowania ryzyka informatycznego i ryzyka cybernetycznego zgodnie z rozporządzeniem DORA oraz udoskonaliły proces zgłaszania incydentów związanych z ICT. Nowe, stopniowane podejście do środków nadzorczych w systemie IMAS pozwala nadzorcom priorytetowo traktować poważne ustalenia i jednocześnie upraszczać procesy dotyczące mniej krytycznych problemów. Ponadto banki mogą teraz zarządzać działaniami następczymi cyfrowo za pośrednictwem portalu SSM i potwierdzać przez internet, że rozwiązały dany problem. To zmniejsza obciążenie administracyjne dla banków i nadzorców, ponieważ pozwala szybciej zamykać mniej istotne ustalenia, a także sprawia, że działania następcze są bardziej ukierunkowane na ryzyko i proporcjonalne.

Wprowadzono również nowe narzędzia analityczne i oparte na sztucznej inteligencji. Aktualizacja platformy analizy tekstowej Athena obejmowała zastosowanie dużych modeli językowych. Dzięki temu nadzorcy mogą wykorzystywać zaawansowaną sztuczną inteligencję do analizy i podsumowań tekstów oraz pozyskiwania informacji. Trwają także prace nad wieloma różnymi asystentami cyfrowymi opartymi na sztucznej inteligencji. Są już dostępne takie rozwiązania do wyszukiwania danych i przeglądania dokumentów. Ponadto Navi, platforma analityki sieci, jest wykorzystywana do oceny ryzyka i kanałów rozprzestrzeniania się efektu domina w warunkach podwyższonej niepewności geopolitycznej.

Te innowacje rozszerzają zestaw narzędzi analitycznych, zapewniają szybszy dostęp do informacji, poprawiają spójność analiz nadzorczych i pozwalają nadzorcom skupić się na decyzjach wymagających eksperckiego osądu.

W ramach trwających działań EBC na rzecz uproszczenia i ujednolicenia interakcji między bankami a nadzorcami zaczęto konsolidować istniejące kanały komunikacji i przekazywania danych w ramach projektowanego portalu SSM. Połączy on obecny portal IMAS i zewnętrzną platformę STAR (ang. Stress Test Account Reporting) w jeden kanał, który będzie także zintegrowany ze scentralizowaną platformą do przekazywania danych (CASPER). Portal SSM zapewni jednolitą platformę do wymiany danych, monitorowania statusu i prowadzenia dialogu nadzorczego. To uprości sekwencje czynności dla banków i nadzorców oraz utoruje drogę do płynniejszych, bezpieczniejszych i przejrzystszych interakcji z sektorem bankowym.

Oprócz technologii Nadzór Bankowy EBC nadal rozwijał kulturę cyfrową i umiejętności cyfrowe z wykorzystaniem szkoleń i społeczności praktyków. Miało to wspierać wykorzystanie nowych technologii. Nadzór Bankowy EBC prowadził też dialog z sektorem bankowym w ramach konferencji Supervision Innovators Conference. To doroczne wydarzenie odbyło się pod hasłem „Sztuczna inteligencja w działaniu”. Uczestniczyło w nim ok. 1200 przedstawicieli sektora bankowego, organów nadzoru i branży technologicznej, którzy dyskutowali o odpowiedzialnym wykorzystaniu sztucznej inteligencji w nadzorze.

W 2025 EBC rozpoczął także projekt kolejnego poziomu nadzoru (zob. punkt 1.3.2), obejmujący inicjatywy na rzecz dalszej cyfryzacji procesów nadzorczych w ujęciu całościowym, a także zwiększenia skuteczności i efektywności nadzoru oraz jego koncentracji na ryzyku.

5.2.2 Ramowe zasady przekazywania danych

W 2025 EBC i właściwe organy krajowe ukończyły wdrażanie zaktualizowanych ram sprawozdawczości EUNB, które uwzględniają nowe wymogi wynikające z rozporządzenia CRR III i dyrektywy CRD VI. Odnośne zmiany w metodyce są odzwierciedlane w sporządzanych przez EBC kwartalnych statystykach nadzoru bankowego począwszy od okresu referencyjnego obejmującego pierwszy kwartał 2025. Te zmiany wpływają przede wszystkim na obliczanie łącznej kwoty ekspozycji na ryzyko i jej składowych odnoszących się do ryzyka kredytowego, rynkowego i operacyjnego. Ponadto w ramach dążenia do lepszej komunikacji i dalszych innowacji EBC udoskonalił kwartalne statystyki nadzoru bankowego – zaczął udostępniać je w formie interaktywnego raportu, co daje użytkownikom większą elastyczność i możliwość dostosowania ich do indywidualnych potrzeb.

Niezależnie od sprawozdawczości nadzorczej EUNB nadzorcy wzywają też banki do doraźnego przekazywania informacji na potrzeby monitorowania pojawiających się zagrożeń. EBC prowadzi bazę danych, w której rejestruje takie wnioski o udostępnienie danych, aby kontrolować obciążenie sprawozdawcze i pomóc uprościć wymogi sprawozdawcze w ramach projektu kolejnego poziomu nadzoru (zob. punkt 1.3.2). Ta baza danych wkrótce obejmie wnioski o dane kierowane do instytucji mniej istotnych i – w ramach współpracy z EUNB – operacje zbierania danych uruchomione w państwach UE, które nie uczestniczą w jednolitym mechanizmie nadzorczym. W ramach obecnego dążenia do ograniczenia kosztów sprawozdawczości EBC ukończył tematyczną ocenę zbierania danych o modelach biznesowych i adekwatności kapitałowej banków. Doprowadziło to do zmniejszenia liczby analizowanych punktów danych, większej standaryzacji oraz wprowadzenia większej dyscypliny i bardziej rygorystycznych zasad rozliczalności w odniesieniu do podmiotów składających nowe wnioski o dane.

W czerwcu 2025 EBC zaczął zbierać od nadzorowanych podmiotów wyjaśnienia dotyczące charakteru i przyczyn istotnych korekt w ich sprawozdaniach nadzorczych objętych zakresem wykonawczych standardów technicznych EUNB. Metodyka identyfikowania takich korekt opiera się na wnioskach z projektu pilotażowego przeprowadzonego przez EBC w 2023. Została opracowana w 2024 i udostępniona instytucjom istotnym, które mają ją wdrożyć wewnętrznie.

W 2025 EBC udostępnił bankom coroczne sprawozdanie kadry zarządzającej w sprawie zarządzania danymi i jakości danych (zob. punkt 1.2.3.2). Celem tego sprawozdania, obejmującego zbiór wskaźników ilościowych i badanie ankietowe dla banków, jest wzmocnienie rozliczalności organów zarządzających. Dzięki niemu nadzorcy i banki mogą też łatwiej wykrywać i usuwać niedociągnięcia w agregacji i przekazywaniu danych o ryzyku. W sprawozdaniu zwrócono uwagę, że wykryte wcześniej niedociągnięcia w zakresie jakości danych nadal się utrzymują. Wynikają one głównie z błędnej interpretacji wymogów sprawozdawczych, problemów z wewnętrznymi systemami informatycznymi lub zewnętrznymi dostawcami oprogramowania oraz błędów operacyjnych lub ludzkich.

W lutym 2025 EBC utworzył nowy kanał komunikacji, który umożliwia mu monitorowanie sytuacji i bezpośredni dialog z instytucjami istotnymi na potrzeby rozwiązania problemów dotyczących jakości danych objętych zakresem wykonawczych standardów technicznych. Obecnie do kontaktów służy ASTRA – platforma EBC do wymiany informacji opartych na dokumentach i komunikacji z partnerami zewnętrznymi. Właściwe organy krajowe zachowują pełny dostęp, co zapewnia przejrzystość i wspólne uczestnictwo w całym procesie.

Ponadto w 2025 EBC dokonał corocznego uzgodnienia informacji dotyczących filaru III z danymi ze sprawozdań nadzorczych. To istotnie poprawiło spójność i jakość danych. Pozyskane dane, wraz z notą przedstawiającą najważniejsze wyniki tego procesu, opublikowano na stronie internetowej EBC o statystykach nadzoru bankowego. W 2025 w ramach tych działań koncentrowano się na procesach automatyzacji, które umożliwią rozszerzenie zakresu uzgadniania informacji po uruchomieniu przez EUNB centrum danych dotyczących filaru III.

6 Nadzór Bankowy EBC – zarządzanie wewnętrzne

6.1 Rozliczanie się z odpowiedzialności

Raport roczny jest dla Nadzoru Bankowego EBC jedną z głównych form rozliczania się przed Parlamentem Europejskim i Radą Unii Europejskiej, czego wymaga rozporządzenie w sprawie SSM. Zgodnie z tym rozporządzeniem uprawnienia nadzorcze EBC są obwarowane stosownymi wymogami w zakresie przejrzystości i rozliczalności. EBC przywiązuje wielką wagę do utrzymywania i pełnego przestrzegania zasad odpowiedzialności demokratycznej, określonych szczegółowo w porozumieniu międzyinstytucjonalnym między Parlamentem Europejskim a EBC oraz protokole ustaleń między Radą UE a EBC. Na przestrzeni lat EBC rozszerzył współpracę z Parlamentem Europejskim ponad wymogi określone w porozumieniu międzyinstytucjonalnym, a przez to podkreślił swoje zaangażowanie na rzecz rozliczalności.

W 2025 przewodnicząca Rady ds. Nadzoru występowała przed Komisją Gospodarczą i Monetarną Parlamentu Europejskiego podczas trzech regularnych wysłuchań publicznych. W trakcie wysłuchania publicznego, które odbyło się 27 marca, przewodnicząca przedstawiła raport roczny EBC z działalności nadzorczej za rok 2024. Pozostałe dwa regularne wysłuchania publiczne odbyły się 15 lipca i 13 października. Omawiano na nich przede wszystkim wyzwania stojące przed bankami, niepewność makroekonomiczną, cyfryzację, ryzyko geopolityczne i wyniki testu warunków skrajnych z 2025. Przewodnicząca przedstawiła również niedawne działania na rzecz wzmocnienia i uproszczenia nadzoru. Do pozostałych tematów dyskusji należały ramy regulacyjne i akty prawne mające doprowadzić do ukończenia budowy unii bankowej, a konkretniej – przegląd bankowych zasad zarządzania kryzysowego i gwarantowania depozytów oraz europejski system gwarantowania depozytów.

W 2025 przewodnicząca Rady ds. Nadzoru odpowiedziała na sześć pytań wymagających odpowiedzi na piśmie od posłów do Parlamentu Europejskiego, które dotyczyły kwestii związanych z nadzorem bankowym. Wszystkie odpowiedzi opublikowano na stronie internetowej EBC poświęconej nadzorowi bankowemu. Dotyczyły one kwestii związanych ze stabilnością finansową przy ocenie przejęć banków, ochrony konsumentów, instytucjonalnych systemów ochrony oraz konsekwencji, jakie wprowadzenie cyfrowego euro miałoby dla sektora bankowego^[62].

Ponadto zgodnie z porozumieniem międzyinstytucjonalnym EBC udostępniał Parlamentowi Europejskiemu protokoły posiedzeń Rady ds. Nadzoru i streszczenia jej seminariów.

Dodatkowo, żeby jeszcze zacieśnić dialog z Parlamentem Europejskim, Nadzór Bankowy EBC odpowiedział na uwagi i sugestie przedstawione przez Parlament Europejski w rezolucji w sprawie unii bankowej – sprawozdanie za rok 2024. EBC w swojej odpowiedzi odniósł się do zmian w sektorze bankowym oraz dossier ustawodawczych mających znaczenie dla nadzoru bankowego. Do omawianych tematów należały: odporność banków, ramy regulacyjne i ukończenie budowy unii bankowej.

Jeśli chodzi o kontakty z Radą UE w 2025, przewodnicząca Rady ds. Nadzoru dwukrotnie uczestniczyła w wymianie poglądów z Eurogrupą: 12 maja i 12 listopada. Przewodnicząca omawiała różne zagadnienia związane z regulacjami, w tym: rolę rzetelnego nadzoru i solidnych regulacji we wzmacnianiu odporności sektora bankowego strefy euro w obliczu podwyższonego ryzyka geopolitycznego, narzędzia do sprawdzania odporności, takie jak testy warunków skrajnych, oraz sposoby zwiększenia skuteczności i efektywności nadzoru.

6.2 Przejrzystość i komunikacja

W 2025 Nadzór Bankowy EBC przestrzegał wysokich standardów przejrzystości i komunikacji przy przekazywaniu zainteresowanym stronom informacji i objaśnień dotyczących działań nadzorczych poprzez różne kanały i produkty. Nadzór Bankowy EBC prowadził jasną i przejrzystą komunikację, by pomóc opinii publicznej zrozumieć dążenie do zwiększenia skuteczności i efektywności sprawowanego nadzoru oraz jego koncentracji na ryzyku.

W 2025 przewodnicząca i wiceprzewodniczący Rady ds. Nadzoru wygłosili 23 przemówienia, a przedstawiciele EBC w tym organie – 18 przemówień. Wszyscy udzielili w sumie 14 wywiadów oraz opublikowali 14 artykułów na blogu. Przewodnicząca i wiceprzewodniczący wystąpili też na konferencji prasowej poświęconej wynikom procesu przeglądu i oceny nadzorczej (SREP) za 2025. Nadzór Bankowy EBC opublikował dwa podcasty oraz 23 komunikaty prasowe, a także inne opracowania, w tym pisma do posłów do PE, wytyczne dla banków i statystyki nadzorcze. Aktualne informacje o bieżących projektach i ustaleniach nadzorczych przedstawiano na łamach Supervision Newsletter – cyfrowego kwartalnika subskrybowanego przez ponad 11 tys. osób. Istotne zagadnienia związane z nadzorem bankowym są także poruszane w mediach społecznościowych EBC, gdzie przedstawia się młodszym odbiorcom podstawowe pojęcia za pomocą quizów i artykułów objaśniających.

W 2025 działania informacyjne EBC koncentrowały się przede wszystkim na przekazywaniu szczegółów o tym, jak EBC uwzględniał w swoich pracach ryzyko geopolityczne i czego oczekiwał od banków pod względem rozpoznawania tego ryzyka i zarządzania nim (zob. punkt 1.2.2). W ramach działań informacyjnych EBC objaśnił program reform nadzorczych, przedstawiony w szczegółowym raporcie, który uzupełnia zalecenia grupy zadaniowej wysokiego szczebla EBC ds. uproszczeń (zob. punkt 1.3).

Żeby rozwijać dialog z analitykami rynkowymi i specjalistami z branży, EBC zorganizował dwa posiedzenia grupy nadzoru bankowego ds. kontaktów z rynkiem (Banking Supervision Market Contact Group) i szóste forum EBC na temat nadzoru bankowego. Podczas tych wydarzeń dyskutowano głównie o perspektywach ryzyka dla sektora bankowego strefy euro, powiązaniach między bankami a niebankowym sektorem finansowym oraz ryzyku geoekonomicznym i jego wpływie na regulacje prawne i strategie banków. Ponadto, gdy przewodnicząca Rady ds. Nadzoru odwiedzała właściwe organy krajowe w 12 państwach, spotykała się także z dyrektorami banków i przedstawicielami organizacji społeczeństwa obywatelskiego z danego kraju.

Oprócz codziennych zapytań od mediów EBC odpowiedział w 2025 na 915 pytań od społeczeństwa związanych z nadzorem bankowym. Dotyczyły one różnych aspektów Nadzoru Bankowego EBC, w tym testów warunków skrajnych, cyberodporności, ryzyka operacyjnego, licencji bankowych i zezwoleń, strategii i ram nadzoru, a także restrukturyzacji i uporządkowanej likwidacji banków. W centrum dla zwiedzających EBC zorganizował wykłady na temat nadzoru bankowego, w których uczestniczyło 688 osób, oraz przybliżył 14 860 przyjętym gościom swoje najważniejsze zadania.

6.3 Proces decyzyjny

6.3.1 Posiedzenia i decyzje Rady ds. Nadzoru i Komitetu Sterującego

W 2025 odbyło się 16 posiedzeń Rady ds. Nadzoru EBC. Cztery posiedzenia zorganizowano we Frankfurcie nad Menem, jedno na Malcie, a pozostałe miały formę wideokonferencji.

Ponadto na zaproszenie Finantsinspektsioon w październiku 2025 w Tallinnie odbyło się strategiczne spotkanie Rady ds. Nadzoru.

W 2025 odbyło się sześć posiedzeń Komitetu Sterującego^[63] Rady ds. Nadzoru, wszystkie w trybie wideokonferencji.

W 2025 EBC wydał 2549 decyzji nadzorczych^[64] dotyczących określonych nadzorowanych podmiotów (rysunek 2). Z tego 1395 decyzji zostało przyjętych przez kierowników jednostek organizacyjnych EBC zgodnie z ogólnymi zasadami przekazywania uprawnień decyzyjnych w odniesieniu do instrumentów prawnych związanych z zadaniami nadzorczymi. Natomiast 1154 decyzje zostały przyjęte przez Radę Prezesów w trybie zatwierdzenia przy braku sprzeciwu na podstawie projektów złożonych przez Radę ds. Nadzoru. Wśród spraw, których dotyczyły te decyzje, jest 128 operacji (takich jak utworzenie oddziałów), które EBC zatwierdził w sposób dorozumiany przez niezgłoszenie sprzeciwu w wyznaczonym terminie.

Większość decyzji nadzorczych dotyczyła ocen kompetencji i reputacji (48,8%), funduszy własnych (11,2%), modeli wewnętrznych (8,1%), wspólnych procedur (7,7%), sprawozdawczości nadzorczej (7,5%), uprawnień krajowych (6,8%) oraz procesu SREP (4,0%).

Oprócz ostatecznych projektów decyzji dotyczących określonych banków, przedłożonych Radzie Prezesów do przyjęcia, Rada ds. Nadzoru wydała również decyzje w kilku sprawach o charakterze przekrojowym. Te decyzje dotyczyły w szczególności: skutecznego i efektywnego nadzoru, reakcji na wpływ ryzyka geopolitycznego na banki, testu warunków skrajnych przeprowadzonego przez EBC w 2025, wdrożenia do ram nadzorczych aktu w sprawie operacyjnej odporności cyfrowej, udoskonalenia oceny nadzorczej ryzyka kredytowego, kwestii związanych z klimatem i środowiskiem, reformy procesu SREP, ewolucji nadzoru nad modelami wewnętrznymi w następstwie nowych zmian regulacyjnych, a także wstępnej propozycji priorytetów nadzorczych na lata 2026–2028. Niektóre z tych decyzji zostały sporządzone przez tymczasowe zespoły upoważnione w tym celu przez Radę ds. Nadzoru, w których skład wchodzili przedstawiciele EBC i właściwych organów krajowych. Ich zadaniem było przeprowadzenie prac przygotowawczych dotyczących istotnych zagadnień.

Ponadto rezultatem niektórych decyzji Rady ds. Nadzoru były publiczne przewodniki, raporty i przeglądy, np. przewodnik EBC dotyczący zlecania zadań dostawcom usług w chmurze, zaktualizowany przewodnik EBC w sprawie opcji i swobód uznania przewidzianych w prawie Unii oraz zmieniony przewodnik EBC dotyczący modeli wewnętrznych.

Większość decyzji Rady ds. Nadzoru została podjęta w drodze procedury pisemnej^[65].

Spośród 113 grup bankowych podlegających w styczniu 2025 bezpośredniemu nadzorowi EBC 32 chciały otrzymywać oficjalne decyzje EBC w języku urzędowym UE innym niż angielski.

Rysunek 2

Decyzje podjęte przez Radę ds. Nadzoru w 2025

6.3.2 Działalność Administracyjnej Rady Odwoławczej

Administracyjna Rada Odwoławcza to jeden z organów EBC. Jej członkowie są indywidualnie i zbiorowo niezależni od EBC. Ich zadaniem jest przeprowadzanie przeglądów decyzji EBC dotyczących kwestii nadzorczych na podstawie dopuszczalnego wniosku o przegląd.

W 2025 odbyło się 35 posiedzeń Rady Odwoławczej – 31 wirtualnych i 4 stacjonarne – w tym posiedzenie wyjazdowe w Helsinkach (Finlandia).

W 2025 Rada Odwoławcza wydała opinie w odpowiedzi na pięć wniosków o przegląd administracyjny decyzji nadzorczych EBC (tabela 10). Jeden z nich dotyczył zaklasyfikowania wnioskodawców jako istotnych nadzorowanych podmiotów. Drugi odnosił się do kwestii związanych z uprawnieniem EBC do przyjmowania środków nadzorczych na podstawie prawa krajowego. W trzech pozostałych wnioskach zakwestionowano decyzje EBC w dziedzinie sankcji i egzekwowania przepisów. We wszystkich powyższych przypadkach Rada Odwoławcza, po wysłuchaniu wnioskodawców, zaproponowała Radzie ds. Nadzoru zastąpienie przedmiotowej decyzji EBC decyzją o identycznej treści.

W 2025 przewodniczący Rady Odwoławczej przedstawił jej działania na dwóch konferencjach prawniczych. Zabrał głos w sprawie pragmatycznej i dyskretnej drogi odwoławczej zapewnianej przez Radę Odwoławczą podczas forum SSM wysokiego szczebla (SSM Senior Forum), zorganizowanego w czerwcu przez firmę A&O Shearman, oraz 11. Konferencji na temat unii bankowej, zorganizowanej we wrześniu przez spółkę Freshfields we współpracy z Instytutem Prawa i Finansów oraz Ośrodkiem Studiów Finansowych Uniwersytetu Goethego we Frankfurcie.

W 2025 Administracyjnej Radzie Odwoławczej przewodniczył Pentti Hakkarainen. Jej pozostałymi członkami byli: Ilias Plaskovitis (wiceprzewodniczący), Edouard Fernandez-Bollo, Christiane Campill i Verica Trstenjak. Zastępcą był Damir Odak. Aktualny skład Rady Odwoławczej i życiorysy jej członków można znaleźć na stronie internetowej EBC o Radzie Odwoławczej.

6.4 Stosowanie kodeksu postępowania

Zgodnie z art. 19 ust. 3 rozporządzenia w sprawie SSM Europejski Bank Centralny określił zasady etyki zawodowej dla osób pełniących wysokie funkcje w EBC oraz jego kadry kierowniczej i pracowników. Te zasady spisano w Kodeksie postępowania dla pracowników wysokiego szczebla Europejskiego Banku Centralnego, w osobnym rozdziale regulaminu pracowniczego EBC oraz w wytycznych określających zasady etyki jednolitego mechanizmu nadzorczego. We wdrażaniu i dopracowywaniu tych zasad pomagają Komitet EBC ds. Etyki, Biuro ds. Zgodności i Ładu Wewnętrznego oraz Komitet ds. Etyki Zawodowej i Zgodności.

Komitet ds. Etyki, zgodnie ze swoim mandatem, przeprowadza co roku ocenę deklaracji interesów członków Rady ds. Nadzoru. Te deklaracje są publikowane na stronie internetowej EBC poświęconej nadzorowi bankowemu, w sekcji o rozliczalności. Komitet udziela także porad na wniosek pracowników wysokiego szczebla EBC zajmujących się nadzorem bankowym i w tym zakresie wydał 18 opinii, z których większość dotyczyła powiadomień o działalności po ustaniu zatrudnienia. Opinie Komitetu ds. Etyki zwykle są publikowane na stronie internetowej EBC sześć miesięcy po ich wydaniu. W 2025 proces składania deklaracji interesów przez osoby pełniące wysokie funkcje poddano cyfryzacji, dzięki czemu zwiększyła się skuteczność i wydajność przetwarzania informacji.

W 2025 Biuro ds. Zgodności i Ładu Wewnętrznego kontynuowało działania na rzecz cyfryzacji i udoskonaliło swoje wewnętrzne narzędzia, tak aby udzielanie pracownikom porad dotyczących etyki zawodowej było szybsze i bardziej przystępne. W 2025 liczba zapytań wymagających reakcji pracowników Biura wyniosła 3532, w porównaniu z 3070 w 2024. Około 41% wniosków o poradę pochodziło od pracowników Nadzoru Bankowego EBC.

Wykres 8

Zestawienie pytań otrzymanych od pracowników Nadzoru Bankowego EBC w 2025

(liczba zapytań)

Oprócz sesji wprowadzających dla nowych pracowników, szkoleń i obowiązkowych kursów internetowych Biuro ds. Zgodności i Ładu Wewnętrznego organizowało kampanie informacyjne na temat zasad etyki zawodowej. W 2025 podczas Dni Wiedzy o Etyce dla wszystkich pracowników, które odbywały się w okolicach Światowego Dnia Etyki, zorganizowano punkty wiedzy o etyce i sesje informacyjne na temat zasad dotyczących prywatnych transakcji finansowych. Biuro ds. Zgodności i Ładu Wewnętrznego przeprowadziło w 2025 także specjalistyczne szkolenia na temat konfliktów interesów dla inspektorów z EBC i właściwych organów krajowych prowadzących kontrole na miejscu. Podczas tych sesji koncentrowano się na zwiększaniu świadomości na temat zasad etyki zawodowej w europejskim nadzorze bankowym.

W celu zapobiegania sytuacjom, w których pracownicy bezpośrednio przechodziliby do sektora prywatnego, Biuro oceniało możliwe konflikty interesów wynikające z rozważania przez pracowników ofert pracy z sektora prywatnego, udzielało porad w sprawie obowiązujących zasad i, w odpowiednich przypadkach, nakładało środki zaradcze. Spośród pracowników, którzy odeszli z pracy w 2025, w jednym przypadku zastosowano, zgodnie z zasadami etyki, tymczasowy zakaz podejmowania innej aktywności zawodowej. W sześciu przypadkach nałożono dodatkowe środki ochronne, takie jak przekazanie zadań, przeniesienie pracowników na inne stanowiska lub ograniczenie praw dostępu, żeby zapobiec bezpośredniemu przejściu pracowników do sektora prywatnego, co zasadniczo było równoznaczne z wewnętrznym okresem karencji.

Biuro prowadziło coroczne kontrole przestrzegania zasad dotyczących prywatnych transakcji finansowych przez pracowników i osoby pełniące wysokie funkcje w EBC. Podobnie jak w poprzednich latach, w wyniku tych kontroli wykryto jedynie niewielką liczbę naruszeń, z których ok. 55% dotyczyło pracowników Nadzoru Bankowego EBC. W żadnym z tych przypadków nie doszło do celowego lub poważnego naruszenia zasad.

Komitet ds. Etyki Zawodowej i Zgodności, Eurosystem oraz Forum Współpracy w dziedzinie Etyki i Rzetelności Zawodowej w obrębie SSM powołały specjalną grupę zadaniową ds. etyki i sztucznej inteligencji. W ramach tej inicjatywy Komitet opracował niewiążące zasady przewodnie, które mają wspierać etyczne i odpowiedzialne projektowanie i używanie systemów sztucznej inteligencji, a także zapewnić instytucjom należącym do Eurosystemu i uczestniczącym w europejskim nadzorze bankowym praktyczne wskazówki. W ramach dążenia do propagowania wiedzy o etyce i rzetelności zawodowej Komitet zorganizował, wykorzystując wkład grupy roboczej, quiz wiedzy o etyce zawodowej Eurosystemu i SSM, a także spotkanie z ekspertem poświęcone etyce zawodowej, zaufaniu publicznemu i zachowaniu człowieka z perspektywy nauk behawioralnych. Obie inicjatywy cieszyły się dużym zainteresowaniem. Aktywnie uczestniczyły w nich instytucje należące do Eurosystemu i uczestniczące w europejskim nadzorze bankowym.

6.5 Zasada rozdziału zadań związanych z polityką pieniężną od zadań nadzorczych

W 2025 zasada rozdziału zadań związanych z polityką pieniężną od zadań nadzorczych była stosowana głównie do wymiany informacji między oboma pionami EBC.

Zgodnie z decyzją EBC/2014/39 w sprawie wdrożenia rozdziału funkcji polityki pieniężnej od funkcji nadzorczej EBC^[66] wymiana informacji opierała się na zasadzie wiedzy koniecznej: dany pion musiał każdorazowo udowodnić, że żądane informacje są mu potrzebne do osiągnięcia celów strategicznych.

Zgodnie z decyzją EBC/2014/39 wymiana niezanonimizowanych danych w standardzie wspólnej sprawozdawczości (COREP) i sprawozdawczości finansowej (FINREP), innych danych pierwotnych oraz informacji zawierających oceny lub rekomendacje dotyczące polityki wymaga zgody Zarządu. Wymiana takich danych między jednostkami organizacyjnymi tworzącymi dwa piony EBC odbywała się zgodnie z zasadami ramowymi zatwierdzonymi i okresowo weryfikowanymi przez Zarząd.

W przypadku gdy żądane informacje dotyczyły danych zanonimizowanych lub niestanowiących informacji wrażliwych dla danej funkcji, dostępu do informacji poufnych, zgodnie z decyzją EBC/2014/39, udzielał bezpośrednio pion EBC będący ich właścicielem.

Ze względu na zwiększone napięcia geopolityczne w 2025 uruchomiono awaryjny przepis z art. 8 decyzji EBC/2014/39, który umożliwia wymianę informacji między pionem polityki pieniężnej a pionem nadzoru przez określony czas.

Rozdział zadań na szczeblu decyzyjnym nie budził zastrzeżeń, więc nie było potrzeby interwencji zespołu mediacyjnego.

7 Wykorzystanie środków budżetowych

Rozporządzenie w sprawie SSM stanowi, że do skutecznego wykonywania zadań nadzorczych EBC musi mieć odpowiednie zasoby, które są finansowane z opłat nadzorczych ponoszonych przez podmioty pod bezpośrednim i pośrednim nadzorem EBC. EBC dokłada wszelkich starań, by przeszeregowywać i optymalizować zasoby, tak aby pion nadzoru mógł wykonywać swoje zadania w zmieniającym się otoczeniu. W ten sposób zwiększa swoją skuteczność i ogranicza planowane wydatki zgodnie z zobowiązaniem do stabilizacji kosztów w całej organizacji.

W budżecie EBC koszty zadań nadzorczych są wyodrębnione i obejmują bezpośrednie koszty pionu nadzoru EBC. Pion nadzoru korzysta także z usług wspólnych świadczonych przez pomocnicze jednostki organizacyjne EBC^[67]. W dążeniu do ciągłego zwiększania wydajności EBC regularnie udoskonala mechanizmy alokacji kosztów, tak aby była ona dokładna i odzwierciedlała poprawę efektywności i ewolucję zadań w całej instytucji.

Organem odpowiedzialnym za budżet EBC jest Rada Prezesów. Uchwala ona roczny budżet na podstawie projektu przedstawionego przez Zarząd, który kwestie związane z nadzorem bankowym konsultuje z przewodniczącą i wiceprzewodniczącym Rady ds. Nadzoru. Radę Prezesów wspiera Komitet Budżetowy, złożony z przedstawicieli EBC i wszystkich krajowych banków centralnych z Eurosystemu. Komitet Budżetowy pomaga Radzie przez ocenę sprawozdań EBC dotyczących planowania i monitorowania budżetu.

7.1 Koszty za rok 2025

W 2025 rzeczywiste roczne koszty zadań nadzorczych EBC wyniosły 689,8 mln EUR, czyli były o 14,0 mln EUR niższe niż szacowana kwota wydatków 703,8 mln EUR ogłoszona w marcu 2025. Poziom wykonania planowanych wydatków na zadania nadzorcze wyniósł 98,0%.

Klasyfikacja kosztów przedstawiona w tabeli 11 jest wykorzystywana do rozbicia rocznych kosztów, które mają zostać pokryte przez nadzorowane podmioty rocznymi opłatami nadzorczymi, według statusu nadzorczego tych podmiotów – istotnego lub mniej istotnego – zgodnie z art. 8 rozporządzenia w sprawie opłat^[68][69].

W tabeli 12 przedstawiono bardziej szczegółowe dane na temat kosztów według rodzaju przeprowadzonych działań.

Koszty zadań nadzorczych w 2025 były o 1,3% wyższe niż w 2024. W ujęciu rocznym wzrosły o 9,1 mln EUR, co można przypisać: przeprowadzeniu w 2025 ogólnounijnego testu warunków skrajnych, który odbywa się co dwa lata (zob. punkt 1.1.1), dodatkowym kosztom związanym z nowymi zadaniami wynikającym z aktu w sprawie operacyjnej odporności cyfrowej (DORA) (zob. punkty 1.2.2.3 i 4.1.1.5), a także dalszym inwestycjom w technologie nadzorcze (zob. punkt 5.2).

Wzrost kosztów został skompensowany przez niższą amortyzację pierwotnych kosztów systemu zarządzania informacjami (IMAS) i platformy STAR (Stress Test Account Reporting), poniesionych na początku funkcjonowania europejskiego nadzoru bankowego. Odpis amortyzacyjny, który po raz ostatni ujęto w 2025, zmniejszył się z 19,0 mln EUR w 2024 do 3,8 mln EUR w 2025. Ponadto ogólny wzrost kosztów został skompensowany także przez spadek kosztów związanych z inicjatywami nadzorczymi i usługami wspólnymi (wykres 9).

EBC korzysta nie tylko ze swoich wewnętrznych zasobów, lecz także z usług konsultantów zewnętrznych, którzy wnoszą wiedzę specjalistyczną lub świadczą zintegrowane usługi konsultacyjne pod kierunkiem wykwalifikowanych pracowników EBC, zwłaszcza w okresach największego natężenia pracy. W 2025 na usługi konsultacyjne w zakresie podstawowych zadań nadzorczych EBC wydał 37,1 mln EUR, czyli o 5,0 mln EUR mniej niż w 2024, co wynikało głównie z niższego zapotrzebowania na konsultacje zewnętrzne w odniesieniu do inicjatyw nadzorczych i kontroli na miejscu.

Podział kosztów na koszty bezpośrednio przypisane do zadań nadzorczych EBC oraz koszty usług wspólnych pozostał zasadniczo podobny jak w poprzednim roku (wykres 9).

Wykres 9

Koszt zadań nadzorczych EBC według kategorii

(mln EUR)

Do kosztów bezpośrednio związanych z nadzorem bankowym wlicza się koszty osobowe podstawowych obszarów funkcjonalnych pionu nadzoru, nakłady na inicjatywy nadzorcze (w tym koszty przeglądów jakości aktywów), wydatki na specjalne systemy informatyczne oraz pozostałe koszty operacyjne, takie jak podróże służbowe i szkolenia.

W 2025 łączne koszty bezpośrednio przypisane do nadzoru zwiększyły się o 14,7 mln EUR w porównaniu z 2024, co odzwierciedlało wzrost kosztów osobowych o 30,4 mln EUR, skompensowany przez spadki w innych kategoriach kosztów. Ten wzrost kosztów wynika głównie z zatwierdzonych przez Radę Prezesów dodatkowych etatów przeliczeniowych na potrzeby: a) testów warunków skrajnych przeprowadzanych co dwa lata, b) ukończenia internalizacji kosztów usług konsultacyjnych związanych z kontrolami na miejscu i kontrolami modeli wewnętrznych oraz c) nowych zadań wynikających z rozporządzenia DORA, a także zatrudnienia dodatkowych pracowników w projektach poświęconych nadzorowi bankowemu, czego koszty są bezpośrednio przypisane do tej kategorii.

W szczególności wzrost wydatków na specjalne technologie nadzorcze i nowe zadania wynikające z rozporządzenia DORA został z nadwyżką skompensowany przez niższy odpis amortyzacyjny w odniesieniu do systemu IMAS i platformy STAR, który zmniejszył się o 15,2 mln EUR. W 2025 wzrosła liczba projektów na rzecz stworzenia specjalnych systemów informatycznych dla nadzoru bankowego (obejmuje to Project Olympus i jednolite centrum nadzoru), natomiast wydatki na utrzymanie specjalistycznych systemów informatycznych zmniejszyły się w porównaniu z 2024. W porównaniu z 2024 spadły także koszty działań związanych z inicjatywami nadzorczymi, ponieważ prowadzono jedynie regularne przeglądy jakości aktywów.

Koszty usług wspólnych wyniosły 264,6 mln EUR. Ta kategoria obejmuje usługi, z których korzystają oba piony: bankowości centralnej i nadzoru^[70]. Te koszty są dzielone między oba piony za pomocą mechanizmu alokacji, który opiera się na standardowych wskaźnikach branżowych, takich jak ekwiwalenty pełnego czasu pracy, przestrzeń biurowa i liczba zleceń na tłumaczenia.

W 2025 koszty usług wspólnych się obniżyły. Niższe wydatki związane z inwestycjami w sprzęt komputerowy i usługi informatyczne oraz wsparciem Szkoły Europejskiej we Frankfurcie przełożyły się na spadki kosztów w kategoriach „technologie informatyczne” i „obsługa kadrowa”.

Te spadki zostały skompensowane przez wzrost kosztów zaplecza biurowo‑technicznego wynikający z renowacji dwóch budynków w 2025^[71], a także uruchomienia długookresowej strategii dotyczącej aktywów związanej z wymianą aktywów pod koniec ich cyklu życia. Ta strategia ma zostać ukończona w 2029. Ponadto nastąpił wzrost w kategorii „służby prawne, audyt i administracja”. Wynikało to głównie z wewnętrznej reorganizacji jednostek audytu wewnętrznego w EBC, której celem było dalsze wzmocnienie rozdziału zadań nadzorczych od innych zadań EBC w ramach usług wspólnych.

7.2 Prognozy dotyczące kosztów zadań nadzorczych EBC w 2026

Zaplanowany budżetowy pułap wydatków na zadania nadzorcze w 2026 wynosi 706,7 mln EUR, czyli jest o 2,9 mln EUR wyższy niż budżet planowany na 2025 (703,8 mln EUR). Budżet EBC jest przygotowywany z uwzględnieniem przewidywanych zadań i przy wyważeniu zasad przeszeregowywania i optymalizowania zasobów, tak aby realizować zobowiązanie EBC do stabilizacji kosztów. Na podstawie tendencji obserwowanych w 2024 i 2025 EBC przewiduje prawie pełne wykonanie zaplanowanego budżetu w 2026. Oznacza to mniejszą elastyczność finansową, by reagować na czynniki zewnętrzne, które mogą pojawić się w okresie budżetowym.

Szacunki na 2026 odzwierciedlają dalsze inwestycje w technologie nadzorcze i dodatkowe potrzeby budżetowe wynikające z rozporządzenia DORA. Od stycznia 2026 koszty związane z udziałem ekspertów EBC we wspólnych zespołach ds. kontroli zaangażowanych w nadzór nad kluczowymi zewnętrznymi dostawcami usług ICT (zob. punkt 4.1.1.5) będą zwracane przez wiodący organ nadzorczy, więc nie są uwzględniane w opłatach nadzorczych EBC.

Ponadto wprowadzono zmiany w modelu zatrudniania pracowników w związku z codwuletnimi ogólnounijnymi testami warunków skrajnych. Teraz zasoby potrzebne do zadań przygotowawczych zapisuje się w budżecie na lata, w których nie będzie testu warunków skrajnych. Ta modyfikacja powinna przyczynić się do wyrównania wpływu zmian liczby pracowników co dwa lata. Koszty zaplanowane na 2026 nie obejmują żadnych kosztów amortyzacji systemu IMAS i platformy STAR. Ponadto wzrost kosztów jest kompensowany przez spadek wydatków wynikający ze zmniejszenia liczby budynków wykorzystywanych przez EBC z trzech do dwóch.

Wysokość rocznej opłaty nadzorczej za 2026, która zostanie pobrana w 2027, będzie obliczona dopiero na koniec okresu opłatowego 2026 i obejmie rzeczywiste koszty poniesione przez cały rok 2026, skorygowane o kwoty zwrócone poszczególnym bankom lub pobrane od nich za poprzednie okresy oraz o odsetki za zwłokę i nieściągalne opłaty.

Szacuje się, że 95,8% łącznej kwoty należnej za 2026 przypadnie na instytucje istotne, a 4,2% – na instytucje mniej istotne.

7.3 Ramowe zasady dotyczące opłat nadzorczych w 2025

7.3.1 Łączna kwota opłat należnych za 2025

Roczna opłata nadzorcza należna za 2025 wynosi 690,0 mln EUR. Składa się niemal w całości z rzeczywistych rocznych kosztów za 2025, wynoszących 689,8 mln EUR, które skorygowano o łączną kwotę 245 194 EUR, wynikającą z uwzględnienia kwoty (netto) zwróconej poszczególnym bankom za poprzednie okresy, wynoszącej 275 638 EUR, oraz otrzymanych odsetek za zwłokę w wysokości 30 444 EUR.

Kwota do pokrycia rocznymi opłatami nadzorczymi dzieli się na dwie części na podstawie podziału nadzorowanych podmiotów na istotne i mniej istotne, odzwierciedlającego różny stopień intensywności działań nadzorczych ze strony EBC. Koszty przypisuje się do instytucji istotnych lub mniej istotnych zgodnie z metodyką, która jest stale analizowana na podstawie faktycznie zrealizowanych zadań nadzorczych. Kwoty, którymi zostaną obciążone instytucje istotne i mniej istotne za 2025 stanowią, odpowiednio, 95,5% i 4,5% całkowitej rocznej opłaty nadzorczej.

Dla zapewnienia kontekstu, opłaty nadzorcze EBC odpowiadają 0,16% łącznych kosztów administracyjnych i odpisów amortyzacyjnych podmiotów nadzorowanych – bezpośrednio lub pośrednio – przez EBC^[72] (0,19% w przypadku podmiotów istotnych i 0,04% w przypadku podmiotów mniej istotnych).

7.3.2 Opłaty nadzorcze należne od poszczególnych instytucji

Opłaty na poziomie instytucji lub grupy oblicza się na podstawie rocznych czynników warunkujących wysokość opłaty dla poszczególnych nadzorowanych banków, uwzględniając znaczenie i profil ryzyka danego podmiotu.

Więcej informacji o opłatach nadzorczych znajduje się na stronie internetowej EBC poświęconej nadzorowi bankowemu.

7.4 Inne przychody z tytułu zadań w zakresie nadzoru bankowego

EBC może nakładać na nadzorowane podmioty kary administracyjne za nieprzestrzeganie obowiązujących unijnych przepisów bankowych dotyczących wymogów ostrożnościowych (w tym decyzji nadzorczych EBC). Związanych z tym przychodów nie bierze się pod uwagę przy obliczaniu rocznych opłat nadzorczych, w których nie uwzględnia się także zwróconych kar w przypadku zmiany lub unieważnienia wcześniejszych decyzji w sprawie sankcji. Odnośne kwoty są wykazywane w rachunku zysków i strat EBC. W 2025 przychód z tytułu kar nałożonych na nadzorowane podmioty wyniósł 28,5 mln EUR.

8 Akty prawne przyjęte przez EBC

Akty prawne przyjmowane przez EBC obejmują: rozporządzenia, decyzje, wytyczne, zalecenia i instrukcje kierowane do właściwych organów krajowych. Poniżej wymieniono akty prawne w dziedzinie nadzoru bankowego, które zostały przyjęte przez EBC w 2025 oraz opublikowane w Dzienniku Urzędowym Unii Europejskiej i w portalu EUR‑Lex. Wykaz obejmuje akty przyjęte na podstawie art. 4 ust. 3 rozporządzenia w sprawie SSM i innych odpowiednich aktów prawnych.

8.1 Rozporządzenia EBC

EBC/2025/24
Rozporządzenie Europejskiego Banku Centralnego (UE) 2025/1520 z dnia 15 lipca 2025 r. zmieniające rozporządzenie (UE) 2016/445 w sprawie wykonywania opcji i swobód uznania przewidzianych w prawie Unii (EBC/2016/4) (EBC/2025/24) (Dz.U. L, 2025/1520, 28.7.2025)

EBC/2025/31
Rozporządzenie Europejskiego Banku Centralnego (UE) 2025/1958 z dnia 9 września 2025 r. zmieniające rozporządzenie (UE) 2015/534 w sprawie sprawozdawczości dotyczącej nadzorczych informacji finansowych (EBC/2015/13) (EBC/2025/31) (Dz.U. L, 2025/1958, 17.10.2025)

8.2 Akty prawne EBC inne niż rozporządzenia

EBC/2025/1
Decyzja Europejskiego Banku Centralnego (UE) 2025/94 z dnia 10 stycznia 2025 r. ustanawiająca kryteria powiadamiania o decyzjach nadzorczych do celów nadzorczych testów warunków skrajnych (EBC/2025/1) (Dz.U. L, 2025/94, 16.1.2025)

EBC/2025/7
Decyzja Europejskiego Banku Centralnego (UE) 2025/451 z dnia 21 lutego 2025 r. zmieniająca decyzję (UE) 2024/461 w sprawie przekazywania przez właściwe organy krajowe Europejskiemu Bankowi Centralnemu na potrzeby analizy porównawczej informacji na temat wynagrodzeń, zróżnicowania wynagrodzenia ze względu na płeć, zatwierdzonych wyższych wskaźników i osób o wysokich zarobkach (EBC/2024/2) (EBC/2025/7) (Dz.U. L, 2025/451, 6.3.2025)

EBC/2025/8
Decyzja Europejskiego Banku Centralnego (UE) 2025/507 z dnia 7 marca 2025 r. w sprawie całkowitej kwoty rocznych opłat nadzorczych za 2024 r. (EBC/2025/8) (Dz.U. L, 2025/507, 27.3.2025)

EBC/2025/10
Decyzja Europejskiego Banku Centralnego (UE) 2025/673 z dnia 24 marca 2025 r. zmieniająca decyzję (UE) 2023/1681 w sprawie przedkładania Europejskiemu Bankowi Centralnemu danych nadzorczych przekazywanych właściwym organom krajowym przez nadzorowane podmioty (EBC/2023/18) (EBC/2025/10) (Dz.U. L, 2025/673, 4.4.2025)

EBC/2025/13
Decyzja Europejskiego Banku Centralnego (UE) 2025/873 z dnia 24 kwietnia 2025 r. zmieniająca decyzję Europejskiego Banku Centralnego (UE) 2022/1981 w sprawie korzystania z usług Europejskiego Systemu Banków Centralnych przez właściwe organy (EBC/2022/33) (EBC/2025/13) (Dz.U. L, 2025/873, 12.5.2025)

EBC/2025/14
Decyzja Europejskiego Banku Centralnego (UE) 2025/874 z dnia 24 kwietnia 2025 r. zmieniająca decyzję (UE) 2022/1982 w sprawie korzystania z usług Europejskiego Systemu Banków Centralnych przez właściwe organy i organy współpracujące (EBC/2022/34) (EBC/2025/14) (Dz.U. L, 2025/874, 12.5.2025)

EBC/2025/25
Wytyczne Europejskiego Banku Centralnego (UE) 2025/1521 z dnia 15 lipca 2025 r. zmieniające wytyczne (UE) 2017/697 w sprawie wykonywania opcji i swobód uznania przewidzianych w prawie Unii przez właściwe organy krajowe w stosunku do mniej istotnych instytucji (EBC/2017/9) (EBC/2025/25) (Dz.U. L, 2025/1521, 28.7.2025)

EBC/2025/26
Zalecenie Europejskiego Banku Centralnego z dnia 15 lipca 2025 r. zmieniające zalecenie EBC/2017/10 w sprawie wspólnych specyfikacji dla wykonywania niektórych opcji i swobód uznania przewidzianych w prawie Unii przez właściwe organy krajowe w stosunku do mniej istotnych instytucji (EBC/2025/26) (Dz.U. C, C/2025/4190, 28.7.2025)

EBC/2025/40
Wytyczne Europejskiego Banku Centralnego (UE) 2025/2595 z dnia 10 grudnia 2025 r. w sprawie podejścia nadzorczego właściwych organów krajowych do pokrycia ekspozycji nieobsługiwanych utrzymywanych przez mniej istotne nadzorowane podmioty (EBC/2025/40) (Dz.U. L, 2025/2595, 19.12.2025)