Διερευνήσεις εσωτερικών υποδειγμάτων

Σκοπός των διερευνήσεων εσωτερικών υποδειγμάτων είναι να αξιολογείται κατά πόσον τα εσωτερικά υποδείγματα που χρησιμοποιούν οι τράπεζες για τον υπολογισμό των κεφαλαιακών απαιτήσεων συμμορφώνονται με τις νομικές απαιτήσεις. Μπορούν να διενεργηθούν κατόπιν αιτήματος συγκεκριμένης τράπεζας (αρχική έγκριση, ουσιώδεις μεταβολές, επεκτάσεις, εφαρμογή, μόνιμη μερική χρήση ή επάνοδος σε λιγότερο εξελιγμένες προσεγγίσεις) ή κατόπιν πρωτοβουλίας της ΕΚΤ.

Οι αποφάσεις που αφορούν τη χρήση των εσωτερικών υποδειγμάτων καταρτίζονται αφότου έχει ολοκληρωθεί η διερεύνηση. Προκειμένου να οριστικοποιηθούν, οι αποφάσεις πρέπει να λάβουν το πράσινο φως από το Εποπτικό Συμβούλιο και να εγκριθούν από το Διοικητικό Συμβούλιο της ΕΚΤ στο πλαίσιο της διαδικασίας μη διατύπωσης αντίρρησης.

Πλαίσιο των διερευνήσεων εσωτερικών υποδειγμάτων

Ο οδηγός της ΕΚΤ σχετικά με τις επιτόπιες επιθεωρήσεις και τις διερευνήσεις εσωτερικών υποδειγμάτων διευκρινίζει το γενικό πλαίσιο και τη διαδικασία που εφαρμόζονται στις διερευνήσεις εσωτερικών υποδειγμάτων.

Οδηγός σχετικά με τις επιτόπιες επιθεωρήσεις και τις διερευνήσεις εσωτερικών υποδειγμάτων

Συμπληρώνεται από τον οδηγό της ΕΚΤ για τα εσωτερικά υποδείγματα, ο οποίος επικεντρώνεται στο περιεχόμενο των διερευνήσεων (βλ. ενότητα παρακάτω).

Κριτήρια

Οι διερευνήσεις εσωτερικών υποδειγμάτων αξιολογούν κατά πόσον μια τράπεζα πληροί τις απαιτήσεις για τη χρήση εσωτερικών υποδειγμάτων. Πιο συγκεκριμένα, στις εν λόγω διερευνήσεις:

  • εξετάζεται το χαρτοφυλάκιο στο οποίο εφαρμόζεται το εσωτερικό υπόδειγμα, ιδίως όσον αφορά τους σχετικούς παράγοντες κινδύνου, και αξιολογείται η επάρκεια του εύρους του υποδείγματος
  • εξετάζεται η επάρκεια και η προσαρμοστικότητα των επιχειρησιακών διαδικασιών που σχετίζονται με το υπόδειγμα, όπως η τιμολόγηση, η λήψη αποφάσεων, η διαχείριση κινδύνων, η επικύρωση και ο υπολογισμός κεφαλαίου
  • αξιολογούνται οι επιδόσεις του υποδείγματος, η ικανότητά του να προβλέπει τον κίνδυνο (συμπεριλαμβανομένων, μεταξύ άλλων, εκ των υστέρων ελέγχων και δοκιμών του υποδείγματος σε ποικίλες υποθετικές και ιστορικές συνθήκες της αγοράς)
  • αξιολογούνται οι υποδομές πληροφορικής, τα εισαγόμενα δεδομένα και τα δεδομένα που χρησιμοποιούνται για την κατάρτιση του εσωτερικού υποδείγματος
  • επαληθεύονται τα αποτελέσματα των υποδειγμάτων, όπου είναι εφικτό
Διαδικασία

Κατά την έναρξη της προκαταρκτικής φάσης της διερεύνησης εσωτερικών υποδειγμάτων, πρέπει να επιβεβαιωθεί η διαθεσιμότητα και η ετοιμότητα όλων των μερών (βλ. επίσης την ενότητα Υποβολή αιτημάτων σχετικά με τα εσωτερικά υποδείγματα).

Η διαδικασία της διερεύνησης απεικονίζεται στην παρακάτω γραφική αναπαράσταση (για λεπτομερή περιγραφή της διαδικασίας, βλ. τον οδηγό σχετικά με τις επιτόπιες επιθεωρήσεις και τις διερευνήσεις εσωτερικών υποδειγμάτων).

Οδηγός σχετικά με τις επιτόπιες επιθεωρήσεις και τις διερευνήσεις εσωτερικών υποδειγμάτων

Διαδικασία
Ποιος κάνει τι;
  • Επικεφαλής αποστολής : ο επικεφαλής αποστολής διορίζεται από την ΕΚΤ και επιλέγεται μεταξύ των μελών του προσωπικού της ΕΚΤ ή των εθνικών αρμόδιων αρχών ως επικεφαλής της επιθεώρησης. Ο επικεφαλής αποστολής είναι ο βασικός υπεύθυνος με τον οποίο έρχεται σε επικοινωνία η επιθεωρούμενη τράπεζα σε ό,τι αφορά τα υπό εξέταση ζητήματα στη διάρκεια της επιθεώρησης. Ο επικεφαλής αποστολής διευθύνει την ομάδα επιθεώρησης, οργανώνει τα διάφορα στάδια της επιθεώρησης και είναι το μόνο μέλος της ομάδας αυτής που υπογράφει την έκθεση πορισμάτων ελέγχου.
  • Ομάδα επιθεώρησης: η ομάδα επιθεώρησης διενεργεί όλες τις απαραίτητες επιθεωρήσεις στις εγκαταστάσεις της επιθεωρούμενης τράπεζας υπό την ευθύνη του επικεφαλής αποστολής. Η ομάδα μπορεί να αποτελείται από επιθεωρητές της ΕΚΤ, επόπτες από τις ΕΑΑ, μέλη των μεικτών εποπτικών ομάδων ή άλλα πρόσωπα που εξουσιοδοτεί η ΕΚΤ. Τα μέλη της ομάδας επιθεώρησης διορίζονται από την ΕΚΤ.
  • Μεικτή εποπτική ομάδα (ΜΕΟ): Η βασική συνεισφορά της ΜΕΟ στις επιτόπιες δραστηριότητες περιλαμβάνει τα εξής:
    1. προετοιμασία του προγράμματος εποπτικής εξέτασης
    2. επικοινωνία με την ομάδα επιθεώρησης στη διάρκεια της επιθεώρησης (ή κάποιες φορές συμμετοχή στην ομάδα επιθεώρησης)
    3. συμβολή σε σχέδια αποφάσεων ως αποτέλεσμα της διερεύνησης εσωτερικών υποδειγμάτων και
    4. ακόλουθη παρακολούθηση τυχόν διορθωτικών ενεργειών ή εποπτικών μέτρων.
  • Τμήμα Εσωτερικών Υποδειγμάτων της ΕΚΤ: Το Τμήμα Εσωτερικών Υποδειγμάτων υπάγεται στη Γενική Διεύθυνση Μικροπροληπτικής Εποπτείας IV. Είναι αρμόδιο για τη συνεχή παρακολούθηση των επιθεωρήσεων και για τη διασφάλιση της εφαρμογής κοινών, υψηλής ποιότητας προτύπων σε όλες τις διερευνήσεις εσωτερικών υποδειγμάτων. Εξετάζει τις εκθέσεις αξιολόγησης ως προς την ποιότητα και τη συνέπεια και προετοιμάζει την πλειονότητα των σχεδίων αποφάσεων που απορρέουν από τις διερευνήσεις εσωτερικών υποδειγμάτων, οι οποίες στη συνέχεια υποβάλλονται στο Εποπτικό Συμβούλιο.

Οδηγός της ΕΚΤ για τα εσωτερικά υποδείγματα

Ο οδηγός της ΕΚΤ για τα εσωτερικά υποδείγματα παρέχει διαφάνεια όσον αφορά τον τρόπο με τον οποίο η ΕΚΤ αντιλαμβάνεται την ισχύουσα εφαρμοστέα ενωσιακή και εθνική νομοθεσία και τον τρόπο με τον οποίο σκοπεύει να την εφαρμόσει όταν αξιολογεί κατά πόσον οι τράπεζες πληρούν τις νομικές απαιτήσεις. Ο οδηγός, που αρχικά εκπονήθηκε στο πλαίσιο της στοχευμένης αξιολόγησης εσωτερικών υποδειγμάτων (targeted review of internal models - TRIM), αποτελεί τη ραχοκοκαλιά της μεθοδολογίας για τις επιτόπιες διερευνήσεις εσωτερικών υποδειγμάτων που η ΕΚΤ ανέπτυξε στο πλαίσιο της TRIM. Ως εκ τούτου, συμβάλλει σημαντικά στην εναρμόνιση των εποπτικών πρακτικών στο σύνολο του ΕΕΜ και, τελικά, στη δημιουργία ίσων όρων ανταγωνισμού για τα σημαντικά ιδρύματα που χρησιμοποιούν εσωτερικά υποδείγματα.

Ο οδηγός της ΕΚΤ για τα εσωτερικά υποδείγματα περιέχει τέσσερα κεφάλαια (γενικά θέματα, πιστωτικός κίνδυνος, κίνδυνος αγοράς και πιστωτικός κίνδυνος αντισυμβαλλομένου), τα οποία αποτέλεσαν αντικείμενο δημόσιας διαβούλευσης το 2018.

Ο οδηγός δεν θα πρέπει να θεωρείται ότι εκτείνεται πέρα από το πεδίο εφαρμογής της ισχύουσας εφαρμοστέας ενωσιακής και εθνικής νομοθεσίας και, ως εκ τούτου, δεν έχει καταρτιστεί με σκοπό να αντικαταστήσει, να ανατρέψει ή να επηρεάσει την εφαρμοστέα ενωσιακή και εθνική νομοθεσία.

Επικαιροποιημένο οδηγό της ΕΚΤ για τα εσωτερικά υποδείγματα

Υποβολή αιτημάτων σχετικά με εσωτερικά υποδείγματα

Προκειμένου να ακολουθείται συνεπής προσέγγιση ως προς τα αιτήματα που αφορούν εσωτερικά υποδείγματα εντός του ΕΕΜ, η Τραπεζική Εποπτεία της ΕΚΤ έχει δημοσιεύσει σύνολο εγγράφων και διαδικασιών που οι σημαντικές τράπεζες καλούνται να χρησιμοποιούν όταν υποβάλλουν αιτήματα στην ΕΚΤ όσον αφορά τα εσωτερικά υποδείγματα.

Συνοπτική παρουσίαση της διαδικασίας υποβολής αιτήματος

Τα έντυπα και οι κατευθυντήριες γραμμές που αφορούν την (προκαταρκτική) διαδικασία υποβολής αιτήματος παρέχονται παρακάτω, μαζί με συνδέσεις προς το σύνολο εγγράφων που πρέπει να χρησιμοποιούνται προκειμένου να γνωστοποιούνται στην ΕΚΤ τυχόν μη ουσιώδεις μεταβολές ή επεκτάσεις υποδειγμάτων, είτε αυτές έχουν προγραμματιστεί είτε έχουν ήδη εφαρμοστεί.

Οι τράπεζες που ζητούν αρχική έγκριση υποδειγμάτων, ή ουσιώδη μεταβολή ή επέκταση υποδειγμάτων που δεν οφείλεται στην εκπλήρωση προηγούμενης υποχρέωσης, πρέπει:

  • να επιβεβαιώσουν την ημερομηνία κατά την οποία σκοπεύουν να υποβάλουν το αίτημα με ηλεκτρονικό μήνυμα προς τη ΜΕΟ τουλάχιστον τέσσερις μήνες νωρίτερα
  • να υποβάλουν προκαταρκτική δέσμη εγγράφων (βλ. συνδέσεις παρακάτω) τουλάχιστον δύο μήνες πριν από την επιβεβαιωμένη ημερομηνία υποβολής του αιτήματος
Πρακτικές πληροφορίες για την (προκαταρκτική) διαδικασία υποβολής αιτήματοςΈντυπα και προγράμματα συναντήσεων που αφορούν την προκαταρκτική διαδικασία υποβολής αιτήματοςΈντυπο για περιπτώσεις που δεν εμπίπτουν στο πεδίο της προκαταρκτικής διαδικασίας υποβολής αιτήματοςΈντυπα και οδηγίες για την κοινοποίηση μη ουσιωδών μεταβολών και επεκτάσεων υποδειγμάτων

Οδηγός της ΕΚΤ για την αξιολόγηση της σημαντικότητας των επεκτάσεων και μεταβολών των υποδειγμάτων της μεθόδου IMM και της μεθόδου A-CVA

Ο κανονισμός για τις κεφαλαιακές απαιτήσεις ορίζει ότι η αρμόδια αρχή πρέπει να εγκρίνει τις ουσιώδεις επεκτάσεις και μεταβολές των εσωτερικών υποδειγμάτων πιστωτικού κινδύνου, λειτουργικού κινδύνου και κινδύνου αγοράς. Η Ευρωπαϊκή Επιτροπή εξέδωσε ρυθμιστικά τεχνικά πρότυπα σχετικά με την αξιολόγηση της σημαντικότητας των επεκτάσεων και μεταβολών των υποδειγμάτων της μεθόδου εσωτερικών διαβαθμίσεων (internal ratings-based approach - IRB) για τον πιστωτικό κίνδυνο, της εξελιγμένης μεθόδου μέτρησης (advanced measurement approach - AMA) για τον λειτουργικό κίνδυνο, καθώς και της μεθόδου εσωτερικών υποδειγμάτων (internal models approach - IMA) για τον κίνδυνο αγοράς. Με βάση αυτά τα ρυθμιστικά τεχνικά πρότυπα, οι επεκτάσεις και μεταβολές των εσωτερικών υποδειγμάτων ταξινομούνται είτε ως ουσιώδεις επεκτάσεις και μεταβολές για τις οποίες απαιτείται εκ των προτέρων έγκριση από την αρμόδια αρχή είτε ως επεκτάσεις και μεταβολές που δεν είναι ουσιώδεις και για τις οποίες απαιτείται εκ των προτέρων ή εκ των υστέρων γνωστοποίηση.

Όσον αφορά τον πιστωτικό κίνδυνο αντισυμβαλλομένου τόσο για τη μέθοδο εσωτερικών υποδειγμάτων (intenal model method - IMM) όσο και για την εξελιγμένη μέθοδο μέτρησης του κινδύνου προσαρμογής πιστωτικής αποτίμησης (advanced method for credit valuation adjustment risk - A-CVA), το ισχύον κείμενο του κανονισμού για τις κεφαλαιακές απαιτήσεις δεν ζητεί την έκδοση παρόμοιων ρυθμιστικών τεχνικών προτύπων. Έτσι, η ΕΚΤ δημοσίευσε οδηγό σχετικά με την αξιολόγηση της σημαντικότητας με τον οποίο επικουρεί τα σημαντικά ιδρύματα στην αυτοαξιολόγηση που διενεργούν ως προς τη σημαντικότητα των επεκτάσεων και μεταβολών των υποδειγμάτων της IMM και της A-CVA σύμφωνα με το εφαρμοστέο νομικό πλαίσιο. Ο εν λόγω οδηγός δεν έχει καταρτιστεί με σκοπό να αντικαταστήσει, να ανατρέψει ή να επηρεάσει με οποιονδήποτε άλλο τρόπο την εφαρμοστέα ενωσιακή και εθνική νομοθεσία. Επιπλέον, θα πρέπει να ληφθεί υπόψη ότι η ΕΑΤ μπορεί να ρυθμίσει αυτόν τον τομέα εκδίδοντας κατευθυντήριες γραμμές βάσει του άρθρου 16 του κανονισμού για την ΕΑΤ ή ρυθμιστικά τεχνικά πρότυπα βάσει μελλοντικής ενωσιακής νομοθεσίας.

Οδηγός της ΕΚΤ σχετικά με την αξιολόγηση της σημαντικότητας