ECB publiceert uitkomsten omgekeerde stresstest voor geopolitieke risico’s 2026

31 juli 2026

• Banken blijken in staat geopolitieke stress-scenario's te ontwerpen die zijn afgestemd op hun risicoprofielen
• Uit de test komen enkele zwakke punten in de stresstestkaders van banken naar voren
• 110 banken in het eurogebied onder rechtstreeks toezicht van de ECB namen deel

De Europese Centrale Bank (ECB) heeft vandaag de uitkomsten gepubliceerd van de thematische stresstest 2026. Ditmaal betrof het een omgekeerde stresstest op geopolitieke risico’s, die is gehouden onder 110 banken in het eurogebied die onder rechtstreeks toezicht van de ECB staan.

De stresstest maakt deel uit van het bredere ECB-toezicht op het gebied van geopolitieke risico’s, dat een belangrijke toezichtsprioriteit voor de periode 2026-2028 is. Het doel is om in een klimaat van verhoogde geopolitieke onzekerheid de toekomstgerichtheid van het risicobeheer en de stresstests van banken te versterken.

Banken hebben een omgekeerde stresstest uitgevoerd en moesten daarvoor geloofwaardige geopolitieke scenario's ontwerpen die dusdanig ernstig waren dat ze materiële gevolgen voor hun kapitaalposities hadden. Daaruit blijkt dat banken over het algemeen in staat zijn economisch zinvolle stress-scenario’s voor hun eigen zwakke punten op te stellen. Het werd echter ook duidelijk dat op sommige gebieden verdere verbeteringen nodig zijn. Daarbij valt te denken aan de mate van detail en de gevoeligheid van risicobeoordelingen, de consistentie tussen scenario’s en de vertaling daarvan in solvabiliteits- en liquiditeitseffecten, de haalbaarheid van mitigerende maatregelen, met name bij een systeemcrisis als gevolg van verhoogde geopolitieke spanningen, alsook de uitwerking van de interacties tussen solvabiliteit en liquiditeit in stresstestkaders. Bij de stresstest van 2026 werd een omgekeerde stresstestmethode toegepast. Banken kregen een verlaging van hun tier 1-kernkapitaalratio (CET1) met 300 basispunten als doelstelling en de opdracht scenario's te ontwerpen voor een geopolitiek risiconarratief dat tot die uitkomst zou leiden. Deze aanpak verschilt fundamenteel van de traditionele stresstests, zoals de tweejaarlijkse EU-brede stresstest onder leiding van de Europese Bankautoriteit, waarbij alle banken een zelfde scenario voorgelegd krijgen en het erom gaat de kwantitatieve impact daarvan op hun kapitaal te meten. Bij een omgekeerde stresstest gaat het echter om het vermogen van banken om breder te kijken naar geopolitieke risico’s en hoe die hun bedrijfsmodellen kunnen beïnvloeden.

De ECB streeft ernaar de toezichtprocessen te stroomlijnen, en daarom is de stresstestsimulatie in de plaats gekomen van de ICAAP-simulatie (internal capital adequacy assessment process – interne beoordeling van de kapitaaltoereikendheid) die banken elk jaar moesten indienen, met lagere compliancekosten tot gevolg.

Scenario's en geopolitieke risiconarratieven

De banken ontwikkelden een breed scala aan geopolitieke risiconarratieven, waaronder militaire conflicten, verstoringen van handels-, energie- en toeleveringsketens, sancties, macro-economische schokken en cyberincidenten. Deze verscheidenheid onderstreept het vermogen van banken om hun stresstests af te stemmen op hun specifieke bedrijfsmodellen en risicoprofielen.

Aangezien geopolitiek risico een horizontale risicofactor is die zowel financiële als niet-financiële risico’s direct of indirect kan beïnvloeden, moesten de banken een onderscheid maken tussen drie transmissiekanalen: de financiële markten, de reële economie en veiligheid en beveiliging.

De meeste banken presenteerden de reële economie als het belangrijkste kanaal voor de transmissie van risico’s, gevolgd door de impact van de financiële markten. In scenario’s met militaire conflicten en cyberaanvallen was veiligheid en beveiliging, waar zowel fysieke risico’s als cyber- en hybride dreigingen onder vallen, een belangrijk transmissiekanaal.

Veelvoorkomende transmissiekanalen

In de omgekeerde scenario’s van banken waren kredietrisico en druk op de winstgevendheid veelvoorkomende transmissiekanalen waardoor geopolitieke spanningen zich in kapitaaleffecten konden vertalen. Bijzondere waardeverminderingen op leningen werden vaak aangemerkt als een belangrijk transmissiekanaal, met name in sectoren die kwetsbaar zijn voor geopolitieke ontwikkelingen zoals de maakindustrie, de energie- en de vervoersector. Bij banken met grote handelsportefeuilles draagt het teruglopen van vergoedingen en handelsinkomsten eveneens bij aan kapitaalerosie.

Liquiditeit en financiering

De liquiditeitsposities van banken bleven in de stress-scenario’s over het algemeen boven de wettelijke minimumvereisten. Veel banken slaagden er redelijk in de doorwerking van geopolitieke gebeurtenissen in hun liquiditeits- en financieringsposities te modelleren. Verschillende banken vertoonden echter niet meer dan een flauwe reactie op hun liquiditeitscijfers, ondanks de aanzienlijke kapitaalafname die in het scenario was gegeven. Omdat solvabiliteits- en liquiditeitsstress tijdens een crisis vaak nauw met elkaar verweven zijn, zal de ECB met de betrokken banken verder bespreken hoe ze hun stresstestkaders kunnen verbeteren.

Niet-financiële risico's

De ECB vroeg banken om uitleg over de niet-financiële risico's die zich in hun scenario zouden kunnen voordoen. Cyberincidenten en verstoring van de diensten van externe dienstverleners kwamen naar voren als de belangrijkste bedreigingen. Meer in het algemeen roept de ECB de banken op om naast traditionele financiële risico’s ook operationele weerbaarheid en cyberrisico’s op te nemen in hun stresstestkaders.

Mitigerende maatregelen

Kenmerkend voor de omgekeerde stresstest was dat elke bank moest bepalen welke beheersmaatregelen ze zou toepassen in het geopolitieke risicoscenario. Voorbeelden van zulke maatregelen waren kapitaal aantrekken, bedrijfsonderdelen afstoten, kosten verlagen en de uitbetalingsratio's aanpassen. Over het geheel genomen waren de beoogde maatregelen plausibel en relevant voor het specifieke scenario. Toch kwam de ECB ook gevallen tegen waarin de aannames te optimistisch leken, bijvoorbeeld dat onder ongunstige marktomstandigheden kredietportefeuilles kunnen worden verkocht of kapitaal kan worden aangetrokken tegen ambitieuze prijzen. De toezichthouders zullen tijdens het doorlopend overleg over kapitaal- en herstelplanning met de betrokken banken in gesprek gaan over de uitslagen. De ECB benadrukt ook dat raden van bestuur van banken een sleutelrol spelen bij een gedegen borging van scenarioanalyses en noodplanning.

Follow-up vanuit het toezicht

De resultaten worden meegenomen in het doorlopende toezichtsoverleg met banken en kunnen als basis dienen voor kwalitatieve beoordelingen in het kader van de SREP (supervisory review and evaluation process – procedure voor prudentiële toetsing en evaluatie). De follow-up zal niet leiden tot aanpassingen aan de Pijler 2-aanbeveling of de Pijler 2-aanbeveling voor het risico van buitensporige hefboomwerking.

De media kunnen met hun vragen terecht bij Lina Bennar, tel. +49 152 06556600.