Η ΕΚΤ δημοσιεύει τα αποτελέσματα της αντίστροφης άσκησης προσομοίωσης ακραίων καταστάσεων του 2026 για τον γεωπολιτικό κίνδυνο

31 Ιουλίου 2026

• Οι τράπεζες καταδεικνύουν την ικανότητά τους να σχεδιάζουν γεωπολιτικά σενάρια ακραίων καταστάσεων προσαρμοσμένα στα προφίλ κινδύνου τους.
• Η άσκηση αναδεικνύει ορισμένες αδυναμίες στα πλαίσια προσομοίωσης ακραίων καταστάσεων των τραπεζών.
• Συμμετείχαν 110 τράπεζες της ζώνης του ευρώ υπό την άμεση εποπτεία της ΕΚΤ.

Η Ευρωπαϊκή Κεντρική Τράπεζα (ΕΚΤ) δημοσίευσε σήμερα τα αποτελέσματα της θεματικής αντίστροφης άσκησης προσομοίωσης ακραίων καταστάσεων του 2026 για τον γεωπολιτικό κίνδυνο, στην οποία συμμετείχαν 110 τράπεζες της ζώνης του ευρώ που τελούν υπό την άμεση εποπτεία της.

Η άσκηση αποτελεί μέρος του ευρύτερου εποπτικού έργου της ΕΚΤ σχετικά με τον γεωπολιτικό κίνδυνο, ο οποίος αποτελεί βασική εποπτική προτεραιότητα για την περίοδο 2026-28. Στόχος είναι να ενισχυθούν οι ικανότητες των τραπεζών να διαχειρίζονται κινδύνους και να διενεργούν ασκήσεις προσομοίωσης ακραίων καταστάσεων, με προσανατολισμό στο μέλλον, σε ένα περιβάλλον αυξημένης γεωπολιτικής αβεβαιότητας.

Στο πλαίσιο της άσκησης, ζητήθηκε από τις τράπεζες να διενεργήσουν αντίστροφη προσομοίωση ακραίων καταστάσεων και να χρησιμοποιήσουν αληθοφανή γεωπολιτικά σενάρια που θα ήταν αρκετά σοβαρά ώστε να επηρεάσουν σημαντικά τις κεφαλαιακές τους θέσεις. Τα αποτελέσματα δείχνουν ότι οι τράπεζες ήταν γενικά σε θέση να καταρτίσουν σημαντικά από οικονομική άποψη σενάρια ακραίων καταστάσεων που αντικατοπτρίζουν τις επιμέρους ευπάθειές τους. Ωστόσο, η άσκηση ανέδειξε επίσης τομείς στους οποίους απαιτούνται περαιτέρω βελτιώσεις. Σε αυτούς περιλαμβάνονται η λεπτομέρεια και η ευαισθησία των αξιολογήσεων κινδύνου, η συνέπεια μεταξύ των υποθέσεων των σεναρίων και η μετατροπή τους σε επιδράσεις στη φερεγγυότητα και στη ρευστότητα, ο ρεαλισμός των μέτρων μετριασμού, ιδίως υπό συνθήκες συστημικής κρίσης που προκαλούνται από αυξημένες γεωπολιτικές εντάσεις, καθώς και η διάρθρωση των αλληλεπιδράσεων φερεγγυότητας-ρευστότητας στα πλαίσια προσομοίωσης ακραίων καταστάσεων. Στην άσκηση του 2026 εφαρμόστηκε μεθοδολογία αντίστροφης προσομοίωσης ακραίων καταστάσεων. Στις τράπεζες δόθηκε στόχος μείωσης κατά 300 μονάδες βάσης του δείκτη κεφαλαίου κοινών μετοχών της κατηγορίας 1 (CET1) και τους ζητήθηκε να σχεδιάσουν σενάρια γεωπολιτικού κινδύνου που θα οδηγούσαν σε αυτό το αποτέλεσμα. Η προσέγγιση αυτή διαφέρει ριζικά από τις παραδοσιακές ασκήσεις προσομοίωσης ακραίων καταστάσεων, όπως η άσκηση προσομοίωσης ακραίων καταστάσεων σε επίπεδο ΕΕ που διενεργείται κάθε δύο χρόνια υπό την καθοδήγηση της Ευρωπαϊκής Αρχής Τραπεζών, όπου όλες οι τράπεζες αντιμετωπίζουν ένα παρόμοιο σενάριο και δίνεται έμφαση στη μέτρηση των ποσοτικών επιδράσεων στο κεφάλαιο. Αντιθέτως, σε μια αντίστροφη άσκηση προσομοίωσης ακραίων καταστάσεων, δίνεται έμφαση στην ικανότητα των τραπεζών να εξετάζουν ευρύτερα τον τρόπο με τον οποίο οι γεωπολιτικοί κίνδυνοι θα μπορούσαν να επηρεάσουν τα επιχειρηματικά τους μοντέλα.

Στο πλαίσιο των προσπαθειών της ΕΚΤ για εξορθολογισμό των εποπτικών διαδικασιών, η προσομοίωση ακραίων καταστάσεων αντικατέστησε την προσομοίωση που πρέπει να υποβάλλουν κάθε χρόνο οι τράπεζες για την εσωτερική διαδικασία αξιολόγησης της κεφαλαιακής επάρκειας (internal capital adequacy assessment process - ICAAP), συμβάλλοντας έτσι στη μείωση του κόστους συμμόρφωσης.

Σενάρια και υποθέσεις γεωπολιτικού κινδύνου

Οι τράπεζες ανέπτυξαν ένα ευρύ φάσμα υποθέσεων γεωπολιτικού κινδύνου, συμπεριλαμβανομένων στρατιωτικών συγκρούσεων, διαταραχών στο εμπόριο, την ενέργεια και την αλυσίδα εφοδιασμού, κυρώσεων, μακροοικονομικών διαταραχών και κυβερνοσυμβάντων. Αυτή η ποικιλομορφία αναδεικνύει την ικανότητα των τραπεζών να προσαρμόζουν τα πλαίσια προσομοίωσης ακραίων καταστάσεων στα συγκεκριμένα επιχειρηματικά μοντέλα και προφίλ κινδύνου τους.

Καθώς ο γεωπολιτικός κίνδυνος αποτελεί παράγοντα κινδύνου διατομεακού χαρακτήρα που μπορεί να επηρεάσει άμεσα ή έμμεσα τόσο τους χρηματοπιστωτικούς όσο και τους μη χρηματοπιστωτικούς κινδύνους, οι τράπεζες έπρεπε να κάνουν διάκριση μεταξύ τριών διαύλων μετάδοσης: τον δίαυλο των χρηματοπιστωτικών αγορών, τον δίαυλο της πραγματικής οικονομίας και τον δίαυλο της προστασίας και ασφάλειας.

Οι περισσότερες τράπεζες παρουσίασαν τον δίαυλο της πραγματικής οικονομίας ως τον κύριο δίαυλο μετάδοσης κινδύνων, ακολουθούμενο από τον αντίκτυπο στις χρηματοπιστωτικές αγορές. Στα σενάρια που περιγράφουν στρατιωτικές συγκρούσεις και κυβερνοεπιθέσεις, ο δίαυλος της ασφάλειας και της προστασίας − που περιλαμβάνει φυσικούς κινδύνους καθώς και κυβερνοαπειλές και υβριδικές απειλές − ήταν σημαντικός παράγοντας μετάδοσης κινδύνων.

Κοινοί δίαυλοι μετάδοσης κινδύνων στο κεφάλαιο

Στα αντίστροφα σενάρια των τραπεζών ο πιστωτικός κίνδυνος και οι πιέσεις στην κερδοφορία ήταν κοινοί δίαυλοι μέσω των οποίων οι γεωπολιτικές εντάσεις μετατράπηκαν σε επιδράσεις στο κεφάλαιο. Οι ζημίες λόγω απομείωσης της αξίας δανείων επισημάνθηκαν συχνά ως σημαντικός δίαυλος μετάδοσης, ιδίως σε τομείς ευάλωτους στις γεωπολιτικές εξελίξεις, όπως η μεταποίηση, η ενέργεια και οι μεταφορές. Όσον αφορά τις τράπεζες με μεγάλα χαρτοφυλάκια συναλλαγών, οι μειώσεις των προμηθειών και των εσόδων από χρηματοοικονομικές πράξεις συμβάλλουν επίσης στη διάβρωση του κεφαλαίου.

Ρευστότητα και χρηματοδότηση

Οι θέσεις ρευστότητας των τραπεζών παρέμειναν σε γενικές γραμμές σε επίπεδα πάνω από τις ελάχιστες κανονιστικές απαιτήσεις βάσει των σεναρίων ακραίων καταστάσεων. Πολλές τράπεζες μοντελοποίησαν μια εύλογη μετάδοση γεωπολιτικών συμβάντων στις θέσεις ρευστότητας και χρηματοδότησής τους. Ωστόσο, αρκετές τράπεζες κατέγραψαν ήπια επίδραση στους δείκτες μέτρησης της ρευστότητάς τους παρά τη σημαντική μείωση κεφαλαίου που υποθέτει το σενάριο. Επειδή οι πιέσεις στη φερεγγυότητα και τη ρευστότητα συχνά είναι στενά αλληλένδετες στη διάρκεια μιας κρίσης, η ΕΚΤ θα αναλάβει περαιτέρω ενέργειες με τις ενδιαφερόμενες τράπεζες με σκοπό να βελτιώσουν τα οικεία πλαίσια προσομοίωσης ακραίων καταστάσεων.

Μη χρηματοπιστωτικοί κίνδυνοι

Η ΕΚΤ ζήτησε από τις τράπεζες να περιγράψουν τους μη χρηματοπιστωτικούς κινδύνους που θα μπορούσαν να υλοποιηθούν στο πλαίσιο του σεναρίου τους. Τα κυβερνοσυμβάντα και η διατάραξη των υπηρεσιών από τρίτους παρόχους αναδείχθηκαν ως οι σημαντικότερες απειλές. Γενικά, η ΕΚΤ καλεί τις τράπεζες να συμπεριλάβουν παραμέτρους επιχειρησιακής ανθεκτικότητας και κυβερνοκινδύνου στα πλαίσια προσομοίωσης ακραίων καταστάσεων, μαζί με τους παραδοσιακούς χρηματοπιστωτικούς κινδύνους.

Μέτρα μετριασμού

Ένα ιδιαίτερο χαρακτηριστικό της αντίστροφης άσκησης προσομοίωσης ακραίων καταστάσεων ήταν η ανάγκη να καθοριστούν τα μέτρα διαχείρισης που θα εφάρμοζε κάθε τράπεζα στο σενάριο γεωπολιτικού κινδύνου. Αυτά περιλάμβαναν την άντληση κεφαλαίων, την πώληση τομέων τραπεζικών εργασιών, τη μείωση του κόστους και την προσαρμογή των δεικτών διανομών. Συνολικά, τα μέτρα ήταν σε γενικές γραμμές ευλογοφανή και συναφή με το συγκεκριμένο σενάριο. Ωστόσο, η ΕΚΤ εντόπισε περιπτώσεις στις οποίες οι υποθέσεις φαίνονταν υπερβολικά αισιόδοξες, όπως η υπόθεση ότι μπορούν να πωληθούν χαρτοφυλάκια δανείων ή μπορούν να αντληθούν κεφάλαια σε φιλόδοξες τιμές υπό δυσμενείς συνθήκες της αγοράς. Οι εποπτικές αρχές θα αναλάβουν περαιτέρω ενέργειες με τις ενδιαφερόμενες τράπεζες στο πλαίσιο του διαρκούς διαλόγου σχετικά με τον κεφαλαιακό σχεδιασμό και τον σχεδιασμό εξυγίανσης. Η ΕΚΤ τονίζει επίσης τον καίριο ρόλο που διαδραματίζουν τα διοικητικά συμβούλια των τραπεζών προκειμένου να διασφαλίζεται ότι η ανάλυση σεναρίων και ο σχεδιασμός αντιμετώπισης έκτακτων αναγκών λαμβάνονται δεόντως υπόψη.

Περαιτέρω εποπτικές ενέργειες

Τα αποτελέσματα θα ληφθούν υπόψη στον διαρκή εποπτικό διάλογο με τις τράπεζες και ενδέχεται να ενσωματωθούν στις ποιοτικές αξιολογήσεις στο πλαίσιο της Διαδικασίας Εποπτικού Ελέγχου και Αξιολόγησης (Supervisory Review and Evaluation Process - SREP). Η άσκηση δεν θα οδηγήσει σε προσαρμογές των κατευθύνσεων του Πυλώνα 2 ή των κατευθύνσεων του Πυλώνα 2 για τον δείκτη μόχλευσης.

Για περισσότερες πληροφορίες μπορείτε να απευθύνεστε στην κ. Lina Bennar, τηλ.: +49 152 06556600.