Niet-renderende leningen

Kredietrisico is een van de drie belangrijkste prioriteiten bij het bankentoezicht van de ECB. Daarom besteden we speciale aandacht aan niet-renderende leningen (d.w.z. leningen waarop niet wordt afgelost, ook wel ‘slechte leningen’ of ‘probleemkredieten’ genoemd), die een prominente plek innemen op de balans van Europese banken.

Voor zowel particulieren als bedrijven is het belangrijk wat er met niet-renderende leningen (non-performing loans – NPL's) gebeurt. Deze leningen drukken immers de winstgevendheid van banken en leggen beslag op kostbare middelen, waardoor banken minder nieuwe kredieten kunnen verstrekken. Ook voor de samenleving als geheel zijn slechte leningen van belang, aangezien problemen in de banksector zich snel kunnen verspreiden naar andere delen van de economie en schade kunnen toebrengen aan de werkgelegenheids- en groeivooruitzichten. Daarom ondersteunt de ECB banken bij het aanpakken van dit vraagstuk, als onderdeel van haar taak de veiligheid en soliditeit van het Europese bankwezen te waarborgen.

Toezicht toegelicht.: Wat zijn niet-renderende leningen?

Een groot probleem

Eind 2016 hadden de Europese banken niet-renderende leningen ter waarde van in totaal ongeveer € 1 biljoen uitstaan. De grootste banken in het eurogebied hadden voor circa € 880 miljard aan slechte leningen in de boeken staan, ofwel bijna 6,2% van het totaalbedrag aan leningen (tegenover een gemiddelde in 2016 van circa 1,3% in de Verenigde Staten en 0,9% in het Verenigd Koninkrijk).

Hoewel het percentage van de als NPL aangemerkte leningen sindsdien gedaald is (en in het eerste kwartaal van 2019 3,7% van de totale leningenportefeuille bedroeg), heeft Europa heel wat achterstand goed te maken op dit terrein.

Nadere informatie over niet-renderende leningen en de cijfers voor de verschillende landen van het eurogebied zijn te vinden op de website van het bankentoezicht van de ECB, via Statistieken bankentoezicht.

Prioriteit bij het toezicht

De toezichthouders van de ECB houden de totale omvang van de niet-renderende leningen bij de banken in het eurogebied in de gaten. Ze controleren ook of individuele banken de risico's van hun leningen voldoende beheren en of ze beschikken over passende strategieën, governancestructuren en processen. Dit maakt deel uit van de gemeenschappelijke procedure voor prudentiële toetsing en evaluatie (supervisory review and evaluation process – SREP) die jaarlijks voor elke bank wordt doorlopen. Verder voert de ECB regelmatig gecoördineerde kwaliteitsbeoordelingen uit van de activa van de banken die onder haar directe toezicht staan.

In de werkgroep op hoog niveau inzake NPL's werken toezichthouders van de ECB met nationale toezichthouders aan een op best practices gebaseerde, consistente en effectieve aanpak van probleemkredieten. De Europese Bankautoriteit maakt als waarnemer deel uit van deze groep.

Als onderdeel van deze werkzaamheden hebben we de volgende documenten gepubliceerd:

In december 2017 heeft de Europese Bankautoriteit een aantal NPL-templates uitgebracht voor het verzamelen van gedetailleerde, gestandaardiseerde informatie over transacties betreffende niet-renderende leningen. Door kopers en verkopers meer betrouwbare informatie te geven, zouden deze templates moeten helpen de markt te versterken en uiteindelijk als basis moeten dienen voor meer transacties in heel Europa.

Gezamenlijke inspanning

De aanpak van het hoge NPL-niveau vergt niet alleen maatregelen op het gebied van het toezicht, maar ook initiatieven op twee andere terreinen. Ten eerste juridische actie: in sommige Europese landen zijn de beschikbare juridische hulpmiddelen onvoldoende of staan ze de tijdige oplossing van slechte leningen in de weg. Ten tweede actie op het gebied van de secundaire markten: via deze markten kunnen banken het met NPL's verbonden risico aan niet-bancaire beleggers overdragen, maar de markten zijn vaak onderontwikkeld.

Voortbouwend op door de ECB voorgestelde ideeën heeft de Raad Economische en Financiële Zaken van de EU in juli 2017 een actieplan uiteengezet voor het aanpakken van niet-renderende leningen in Europa. Het plan omvat maatregelen op alle drie terreinen: bankentoezicht, hervorming van insolventie- en invorderingskaders, en de ontwikkeling van secundaire markten. In januari 2018 heeft de Commissie het eerste voortgangsrapport betreffende de vermindering van NPL's gepubliceerd.

Meer informatie over het risico van hoge NPL-niveaus voor de financiële stabiliteit en groei is te vinden in het Financial Stability Review 2017. Hierin wordt ook toegelicht hoe transactieplatforms een rol zouden kunnen spelen in het goed functioneren van de markt voor niet-renderende leningen.

Uitwisseling van opvattingen

De initiatieven voor het aanpakken van NPL's hebben geleid tot vragen over de algehele aanpak, de impact en de bevoegdheid van de toezichthouder. Hieronder staan de reacties van de ECB op de in verband hiermee ontvangen brieven van leden van het Europees Parlement.