Niet-renderende leningen

Kredietrisico is een van de drie belangrijkste prioriteiten die de ECB bij het bankentoezicht hanteert. Daarom besteden wij speciale aandacht aan niet-renderende leningen (d.w.z. leningen waarop niet wordt afgelost, ook wel “slechte leningen” genoemd), die een een prominente plek innemen op de balans van Europese banken.

Voor zowel particulieren als bedrijven is het belangrijk wat er met niet-renderende leningen ('non-performing loans' – NPL's) gebeurt. Deze leningen drukken immers de winstgevendheid van banken en leggen beslag op kostbaar kapitaal, waardoor banken worden beperkt in hun vermogen om nieuwe leningen te verstrekken. Ook voor de samenleving als geheel zijn slechte leningen van belang, omdat problemen in de banksector zich snel kunnen verspreiden naar andere delen van de economie, wat ten koste kan gaan van de werkgelegenheids- en groeivooruitzichten. De ECB heeft onder meer tot taak bij te dragen aan het waarborgen van de veiligheid en soliditeit van het Europese bankenstelsel en ondersteunt daarom banken bij het oplossen van het NPL-vraagstuk.

Een groot probleem

Eind 2016 hadden de Europese banken niet-renderende leningen ter waarde van in totaal ongeveer € 1 biljoen uitstaan. Voor de grootste banken in het eurogebied was het overeenkomstige cijfer circa € 880 miljard, wat neerkwam op bijna 6,2% van het totale bedrag aan leningen (vergeleken met een gemiddelde in 2016 van circa 1,3% in de Verenigde Staten en 0,9% in het Verenigd Koninkrijk).

Hoewel het percentage van de als NPL aangemerkte leningen sindsdien gedaald is (5,2% van de totale leningenportefeuille in het derde kwartaal van 2017), heeft Europa heel wat achterstand goed te maken op dit terrein.

Nadere informatie over niet-renderende leningen en de cijfers voor de verschillende landen van het eurogebied zijn te vinden op de website van het bankentoezicht van de ECB, onder Statistieken bankentoezicht.

Een prioriteit in het toezicht

De toezichthouders van de ECB houden de totale omvang van de niet-renderende leningen bij de banken in het eurogebied in de gaten. Zij controleren ook of de afzonderlijke banken de risico's van hun leningen voldoende beheren en of ze beschikken over passende strategieën, governancestructuren en processen. Dit maakt deel uit van de gemeenschappelijke procedure voor prudentiële toetsing en evaluatie (Supervisory Review and Evaluation Process – SREP) die jaarlijks voor elke bank wordt doorlopen. Verder voert de ECB regelmatig gecoördineerde kwaliteitsbeoordelingen uit van de activa van de banken die onder haar directe toezicht staan.

Toezichthouders van de ECB werken met nationale toezichthouders samen in de High-Level Group inzake NPL's om te komen tot een consistente en effectieve manier om slechte leningen aan te pakken en te verminderen, op basis van best practices. De Europese Bankautoriteit maakt ook deel uit van deze groep, als een waarnemer.

Als onderdeel van deze werkzaamheden hebben we de volgende documenten gepubliceerd:

In december 2017 heeft de Europese Bankautoriteit een verzameling NPL-templates uitgebracht voor het verzamelen van gedetailleerde, gestandaardiseerde informatie over transacties betreffende niet-renderende leningen. Door kopers en verkopers meer betrouwbare informatie te geven, zouden deze templates de markt moeten helpen verbeteren en uiteindelijk als basis voor meer transacties in heel Europa moeten dienen.

Een gezamenlijke inspanning

Naast toezichtsactie is er actie op twee andere terreinen nodig om het hoge NPL-niveau aan te pakken. Het eerste terrein betreft juridische actie: in sommige Europese landen zijn de beschikbare juridische hulpmiddelen onvoldoende of staan deze de tijdige oplossing van slechte leningen in de weg. Het tweede betreft actie op het gebied van de secundaire markten: via deze markten kunnen banken het met NPL's verbonden risico aan niet-bancaire beleggers overdragen, maar de markten zijn vaak onderontwikkeld.

Voortbouwend op door de ECB voorgestelde ideeën heeft de Raad Economische en Financiële Zaken van de EU in juli 2017 een actieplan uiteengezet voor het aanpakken van niet-renderende leningen in Europa. Het plan omvat maatregelen op alle drie de terreinen: bankentoezicht, hervormingen van insolventie- en invorderingskaders, en de ontwikkeling van secundaire markten. In januari 2018 heeft de Commissie het eerste voortgangsrapport betreffende de vermindering van NPL's gepubliceerd.

Meer informatie over het risico van hoge NPL-niveaus voor de financiële stabiliteit en groei is te vinden in het Financial Stability Review 2017. Hierin wordt ook vermeld hoe transactieplatforms een rol zouden kunnen spelen in het goed functioneren van markten voor niet-renderende leningen.

Een uitwisseling van opvattingen

De initiatieven voor het aanpakken van NPL's hebben geleid tot vragen over de totale aanpak, de impact en de bevoegdheid van de toezichthouder. Hieronder staan de reacties van de ECB op de in verband hiermee ontvangen brieven van leden van het Europees Parlement.