Cad a chiallaíonn sé nuair a bhíonn “ag cliseadh ar bhanc nó nuair is dócha go gclisfidh air”?
An nuashonrú is déanaí: 20 Feabhra 2026
Tá ról tábhachtach ag na bainc sa gheilleagar. Cuireann siad seirbhísí criticiúla ar fáil do dhaoine agus do ghnólachtaí amhail iasachtaí a sholáthar, taiscí a ghlacadh agus íocaíochtaí a éascú, agus ní mór do na seirbhísí sin leanúint ar aghaidh fiú má theipeann ar bhanc. Tá an córas airgeadais fite fuaite ina chéile freisin, agus tá sé cruthaithe ag géarchéimeanna airgeadais roimhe seo gur féidir leis na fadhbanna scaipeadh go han-tapa mura dtéitear i ngleic leo go héifeachtach.
Nuair a bhíonn “ag cliseadh ar bhanc nó nuair is dócha go gclisfidh air”, ciallaíonn sé nach meastar a thuilleadh go bhfuil an banc fónta ó thaobh airgeadais de agus go bhféadfadh sé go mbeadh gá le réiteach nó leachtú lena aghaidh.
Tá ár maoirseoirí freagrach as measúnú a dhéanamh i dtaobh an bhfuil ag cliseadh ar bhainc mhóra atá faoina maoirseacht dhíreach nó an dócha go gclisfidh orthu, agus déanann na maoirseoirí náisiúnta amhlaidh do bhainc bheaga. Is féidir le húdaráis réitigh amhail an Bord Réitigh Aonair cinneadh a dhéanamh freisin go bhfuil ag cliseadh ar bhanc nó gur dócha go gclisfidh air.
Cad a tharlóidh má tá taisce agam i mbanc ar dearbhaíodh go bhfuil ag cliseadh air nó gur dócha go gclisfidh air?
Is córais iad scéimeanna ráthaíochta taiscí atá i ngach Ballstát den Aontas; faoi na scéimeanna sin aisíoctar taisceoirí más rud é nach bhfuil a mbanc in ann taiscí a íoc. Cosnaítear taiscí suas le teorainn ráthaithe €100,000. Ní mór do gach banc a bheith ina mbaill de scéim den sórt sin agus ranníocaíochtaí a dhéanamh i gciste ráthaíochta taiscí na scéime.
Maidir le measúnuithe i dtaobh an bhfuil ag cliseadh ar bhanc nó ar dócha go gclisfidh air, bíonn na measúnuithe sin ag brath ar tháscairí ábhartha éagsúla. Ach is gné ríthábhachtach é an breithiúnas maoirseachta nuair a bhíonn measúnú á dhéanamh ar an dóchúlacht go dtiocfaidh banc chuige féin.
Cad a tharlaíonn nuair a eisítear dearbhú go bhfuil ag cliseadh ar bhanc nó gur dócha go gclisfidh air?
Is próiseas é an réiteach a úsáidtear chun bainc a athchumasú ionas gur féidir leo leanúint ar aghaidh ag feidhmiú. Má chinntear go bhfuil ag cliseadh ar bhanc nó gur dócha go gclisfidh air, ní chiallaíonn sé sin go cinnte go dtabharfar faoi phróiseas réitigh.
A luaithe a chinntear go bhfuil ag cliseadh ar bhanc nó gur dócha go gclisfidh air, ní mór don Bhord Réitigh Aonair measúnú a dhéanamh i dtaobh an bhféadfadh bearta malartacha teacht roimh an gcliseadh laistigh de thréimhse réasúnach ama agus, mura bhféadfadh, an é leas an phobail é tabhairt faoi phróiseas réitigh. Meastar gurb é leas an phobail é tabhairt faoi phróiseas réitigh más gá an réiteach sin chun na cuspóirí seo a leanas a bhaint amach:
- an chobhsaíocht airgeadais a chaomhnú agus a chinntiú nach scaipfear an fhadhb chuig institiúidí eile
- taisceoirí agus feidhmeanna baincéireachta criticiúla a chosaint
- an úsáid atá le baint as cistí poiblí a íoslaghdú
Má chinneann an Bord Réitigh Aonair nach é leas an phobail é an próiseas réitigh, déantar an banc a fhoirceannadh faoi na nósanna imeachta náisiúnta um dhócmhainneacht.