Συνέντευξη στη Ναυτεμπορική

Συνέντευξη της Claudia Buch, Προέδρου του Εποπτικού Συμβουλίου της ΕΚΤ, στον Μιχάλη Ψύλο

24 Μαρτίου 2026

Πριν από έναν χρόνο επισκεφθήκατε την Ελλάδα. Από τότε έχουν αλλάξει πολλά σε παγκόσμιο επίπεδο. Θεωρείτε ότι βρισκόμαστε αντιμέτωποι με μια νέα παγκόσμια τάξη πραγμάτων; Και, αν ναι, τι θα μπορούσε να σημαίνει αυτό για τις ευρωπαϊκές τράπεζες;

Αυτή είναι η τρίτη μου επίσκεψη στην Ελλάδα με την ιδιότητα της Προέδρου του Εποπτικού Συμβουλίου της ΕΚΤ και έχουν αλλάξει πολλά από την πρώτη μου επίσκεψη στις αρχές του 2024. Ορισμένα στοιχεία της παγκόσμιας τάξης που κάποτε τα θεωρούσαμε δεδομένα πλέον τίθενται υπό αμφισβήτηση και οι γεωπολιτικοί κίνδυνοι έχουν σαφώς ενταθεί. Αυτό θα επηρεάσει τις τράπεζες, αν και οι αρνητικές συνέπειες πιθανόν να γίνουν αντιληπτές μόνο με την πάροδο του χρόνου. Συνεπώς, η ενίσχυση της ανθεκτικότητας των τραπεζών στους γεωπολιτικούς κινδύνους είναι μία από τις προτεραιότητές μας και εμείς παραμένουμε σθεναρά προσηλωμένοι στη διεθνή συνεργασία. Μόλις αυτόν τον μήνα, η Ομάδα των Διοικητών των Κεντρικών Τραπεζών και των Επικεφαλής των Αρχών Εποπτείας, δηλ. το επιβλέπον όργανο της Επιτροπής Τραπεζικής Εποπτείας της Βασιλείας, επιβεβαίωσε την προσδοκία της σχετικά με την πλήρη και συνεπή εφαρμογή του πλαισίου Βασιλεία ΙΙΙ από όλες τις χώρες μέλη το συντομότερο δυνατόν. Αυτοί οι κοινοί μηχανισμοί προστασίας είναι σημαντικοί σε περιόδους αβεβαιότητας.

Η ευρωπαϊκή οικονομία δέχεται πίεση από εξωτερικές απειλές, όπως η εμπορική πολιτική του Προέδρου Τραμπ και οι συνεχιζόμενοι πόλεμοι στον Κόλπο και την Ουκρανία. Επιπλέον, αντιμετωπίζουμε εσωτερικές προκλήσεις όπως η φθίνουσα ανταγωνιστικότητα και η ταχεία ανάπτυξη του σκιώδους τραπεζικού συστήματος. Πώς μπορούμε να προστατέψουμε τη χρηματοοικονομική και τραπεζική σταθερότητα στην Ευρώπη σε περιόδους τέτοιας αβεβαιότητας;

Πιστεύω ότι η ανθεκτικότητα είναι η λέξη κλειδί εδώ. Η ανθεκτικότητα αφορά τη δυνατότητα αντίδρασης σε διαταραχές, τη δυνατότητα ευέλικτης προσαρμογής και τη δυνατότητα απορρόφησης τυχόν ζημιών. Η βασική δραστηριότητα των τραπεζών είναι η χορήγηση δανείων στην οικονομία και, κατ' επέκταση, η ανάληψη κινδύνων – αλλά πρέπει να διαθέτουν επαρκή κεφαλαιακή βάση για να το κάνουν αυτό και για να στηρίζουν τους πελάτες τους, ακόμη και σε δύσκολες περιόδους. Το ενισχυμένο κανονιστικό πλαίσιο και η ενισχυμένη εποπτεία αφορούν συγκεκριμένα τη διασφάλιση αυτής της ανθεκτικότητας. Επιπλέον, πρέπει να καταβάλουμε μεγαλύτερη προσπάθεια για τη δημιουργία μιας πραγματικά ενοποιημένης Ενιαίας Αγοράς. Εξακολουθούν να υπάρχουν πολλοί παράγοντες που εμποδίζουν την ενοποίηση, οι οποίοι δεν επιτρέπουν στις ευρωπαϊκές τράπεζες να κλιμακώσουν τις δραστηριότητές τους και να αποκομίσουν τα οφέλη του ψηφιακού μετασχηματισμού. Οι αγορές που είναι καλύτερα ενοποιημένες μπορούν να ενισχύσουν την ανταγωνιστικότητα και τη σταθερότητα των τραπεζών μέσω της διαφοροποίησης.

Παλαιότερα είχατε δηλώσει ότι «οι σημερινές προκλήσεις απαιτούν περισσότερη Ευρώπη, όχι λιγότερη». Τι σημαίνει αυτό; Η ένωση αποταμιεύσεων και επενδύσεων είναι ένα απολύτως αναγκαίο βήμα;

Ναι. Χρειαζόμαστε μεγαλύτερη εναρμόνιση των εθνικών κανόνων για να ενισχύσουμε την Ενιαία Αγορά – και να απλουστεύσουμε το κανονιστικό και εποπτικό πλαίσιο. Η ένωση αποταμιεύσεων και επενδύσεων έχει να κάνει ακριβώς με αυτό. Πολλοί σχετικοί κανόνες – όπως το νομοθετικό πλαίσιο για την αφερεγγυότητα, οι κανόνες για την εταιρική διακυβέρνηση και οι κανόνες που διέπουν την αγορά στεγαστικών δανείων – διαφέρουν μεταξύ των χωρών. Και δεν πρέπει να ξεχνάμε ότι η τραπεζική ένωση δεν έχει ολοκληρωθεί ακόμα. Εξακολουθεί να λείπει το ευρωπαϊκό σύστημα ασφάλισης καταθέσεων, το οποίο είναι σημαντικό εμπόδιο για τη μεγαλύτερη ενοποίηση των τραπεζικών αγορών. Οι καταθέτες πρέπει να έχουν το ίδιο επίπεδο προστασίας, οπουδήποτε κι αν βρίσκονται.

Οι γεωπολιτικοί κίνδυνοι είναι το νέο σύνορο της εποπτείας. Πώς μπορούν οι εποπτικές αρχές και οι τράπεζες να προετοιμαστούν καλύτερα για μελλοντικές κρίσεις; Είναι πλέον παρωχημένα τα υποδείγματα που προετοίμασαν οι τράπεζες στο πλαίσιο των ασκήσεων προσομοίωσης ακραίων καταστάσεων της ΕΚΤ για τους γεωπολιτικούς κινδύνους;

Οι τράπεζες χρειάζονται άρτια υποδείγματα για τις ασκήσεις προσομοίωσης ακραίων καταστάσεων. Πρέπει να αναπτύξουν σενάρια για την κατανόηση του τρόπου με τον οποίο οι γεωπολιτικοί κίνδυνοι επηρεάζουν τα επιχειρηματικά μοντέλα και την κεφαλαιακή βάση τους. Αυτό ακριβώς αποτελεί το αντικείμενο των εργασιών μας. Πέρυσι, στο πλαίσιο της άσκησης προσομοίωσης ακραίων καταστάσεων σε επίπεδο ΕΕ ζητήθηκε από τις τράπεζες να δείξουν πώς θα αντιδρούσαν σε ένα κοινό δυσμενές σενάριο. Αυτό που προέκυψε ήταν ότι, συνολικά, ο ευρωπαϊκός τραπεζικός τομέας είναι κερδοφόρος και διαθέτει κεφαλαιακά αποθέματα ασφαλείας για να απορροφήσει υψηλότερες ζημίες σε ένα δυσμενές σενάριο γεωπολιτικών κινδύνων. Φέτος, αντιστρέφουμε την ερώτηση – ζητάμε από τις τράπεζες να προσδιορίσουν το σενάριο που θα μπορούσε να οδηγήσει σε μείωση κεφαλαίου κατά 300 μονάδες βάσης. Το αποτέλεσμα της άσκησης θα παράσχει σημαντικές πληροφορίες σχετικά με την ποιότητα των συστημάτων διαχείρισης κινδύνων, του σχεδιασμού σεναρίων και της ετοιμότητας των τραπεζών.

Θα μπορούσε μια ενδεχόμενη αύξηση των επιτοκίων να δημιουργήσει ένα νέο κύμα επισφαλών δανείων;

Δεν θα ήθελα να προβώ σε εικασίες σχετικά με μελλοντικές μεταβολές των επιτοκίων. Θεωρώ ότι το ζήτημα είναι πολύ ευρύτερο. Τα μη εξυπηρετούμενα δάνεια στις τράπεζες της ζώνης του ευρώ έχουν μειωθεί σημαντικά τα τελευταία χρόνια – από περίπου 8% του συνολικού χαρτοφυλακίου δανείων το 2014 σε περίπου 2% στα τέλη του 2025. Αυτό όμως είναι κάτι που δεν θα πρέπει να θεωρείται δεδομένο. Η ασθενέστερη ανάπτυξη, οι υψηλότερες τιμές της ενέργειας, οι υψηλότεροι δασμοί, τα μικρότερα δημοσιονομικά περιθώρια για την απορρόφηση των διαταραχών στα νοικοκυριά και τις επιχειρήσεις – όλα αυτά μπορούν να οδηγήσουν σε αύξηση των μη εξυπηρετούμενων δανείων. Κατά συνέπεια, οι τράπεζες πρέπει να παραμένουν σε επαγρύπνηση και να παρακολουθούν τους ευάλωτους τομείς και δανειολήπτες. Επιπλέον, επεξεργαζόμαστε πρότυπα έγκρισης πιστώσεων για να διασφαλίσουμε ότι οι τράπεζες εφαρμόζουν αυστηρά κριτήρια κατά τη χορήγηση νέων δανείων. Η εφαρμογή πιο χαλαρών προτύπων μπορεί να αποτελέσει δείκτη έγκαιρης προειδοποίησης για μελλοντικά μη εξυπηρετούμενα δάνεια.

Θα ήθελα να σας ρωτήσω για τις συζητήσεις σας στην Αθήνα. Πώς βλέπετε την τρέχουσα κατάσταση και τις προοπτικές των ελληνικών τραπεζών, καθώς και τις προοπτικές και τις προκλήσεις της ελληνικής οικονομίας;

Οι ελληνικές τράπεζες βρίσκονται σε πολύ ισχυρότερη θέση σήμερα από ό,τι πριν από μια δεκαετία. Αυτό αντανακλά τις συνεχείς προσπάθειες των τραπεζών, των εποπτικών αρχών και των δημόσιων αρχών. Η ανθεκτικότητα των τραπεζών έχει βελτιωθεί σημαντικά: η κερδοφορία έχει αυξηθεί, οι κεφαλαιακές θέσεις έχουν ενισχυθεί και η ποιότητα των στοιχείων ενεργητικού έχει βελτιωθεί. Τα μη εξυπηρετούμενα δάνεια μειώθηκαν από 42% το 2015 σε κάτω του 3% σήμερα. Πρόκειται για σημαντικό επίτευγμα, το οποίο υποστηρίχθηκε από το Ελληνικό Πρόγραμμα Προστασίας Περιουσιακών Στοιχείων. Ταυτόχρονα, απαιτείται περαιτέρω πρόοδος. Το πρόγραμμα έχει λήξει· τα περισσότερα μη εξυπηρετούμενα δάνεια βρίσκονται πλέον εκτός του τραπεζικού τομέα. Οι τράπεζες παραμένουν εκτεθειμένες σε τομείς που είναι ευαίσθητοι σε γεωπολιτικούς κινδύνους και δανειολήπτες που μπορεί να δυσκολεύονται να αντεπεξέλθουν στο υψηλότερο κόστος. Είναι αναγκαίο να συνεχιστούν οι προσπάθειες για την ενίσχυση της ποιότητας του κεφαλαίου και τον περιορισμό των μη εξυπηρετούμενων δανείων.

Σε πιο γενικές γραμμές, η δυναμική της ανάπτυξης στην Ελλάδα είναι πιο ισχυρή από τον μέσο όρο της ζώνης του ευρώ και αυτό είναι καλό νέο. Όπως συζητήθηκε επίσης σε πρόσφατο άρθρο στο ιστολόγιο της ΕΚΤ, η περαιτέρω βελτίωση της ποιότητας των θεσμών, η ενίσχυση της παραγωγικότητας και η διατήρηση συνετής κατεύθυνσης της δημοσιονομικής πολιτικής μπορούν να βοηθήσουν να συνεχιστεί η αναπτυξιακή δυναμική. Αυτό είναι σημαντικό καθώς η οικονομία παραμένει επίσης ευάλωτη σε εξωτερικές διαταραχές. Ο πόλεμος στη Μέση Ανατολή είναι χαρακτηριστικό παράδειγμα: ήδη διαταράσσει τον τουρισμό, τις θαλάσσιες μεταφορές και τις αερομεταφορές και προκαλεί αύξηση των τιμών της ενέργειας και του κόστους των ασφαλίσεων. Υπάρχει υψηλός βαθμός αβεβαιότητας σχετικά με το πώς θα εξελιχθεί η κατάσταση και ποιες θα είναι οι συνέπειες για τις τράπεζες. Μετά την κρίση του COVID-19, η δημοσιονομική πολιτική έχει απορροφήσει διάφορες διαταραχές, αυτή όμως η δυνατότητά της μπορεί να περιοριστεί στο μέλλον. Γι' αυτό είναι σημαντικό να διατηρήσουμε ισχυρές, ανθεκτικές τράπεζες με επαρκή κεφαλαιακή βάση.

Τα τελευταία δύο χρόνια συνεργάζεστε με την Τράπεζα της Ελλάδος. Πώς θα περιγράφατε αυτή τη συνεργασία με δύο λέξεις;

Πολύ καλή!